وقتی «جادوی عملی» در اکتبر ۱۹۹۸ اکران شد، کمتر کسی انتظار داشت داستان خواهران اوونز نزدیک به سه دهه بعد ادامه پیدا کند. با وجود حضور ستارگانی چون ساندرا بولاک و نیکول کیدمن و فروش جهانی ۹۴٫۴ میلیون دلاری، این فیلم هرگز آغازی آشکار برای یک مجموعه سینمایی به نظر نمی‌رسید. نگاه منتقدان نیز عمدتاً منفی بود و فیلم در راتن تومیتوز امتیاز ۳۱ درصد را به دست آورد.
اما همه‌چیز زمانی تغییر کرد که «جادوی عملی»، سال‌ها پس از پایان اکران سینمایی‌اش، هوادارانی پرشور و وفادار پیدا کرد. این فیلم حتی اندکی پس از افزوده‌شدن به HBO Max در سال ۲۰۲۴، به جمع ۱۰ اثر پربیننده این سرویس راه یافت. این بازگشت دور از انتظار نشان داد که هم هواداران قدیمی و هم تماشاگران تازه به داستان سالی و جیلیان اوونز دل بسته‌اند؛ دو خواهر جادوگر که گرفتار نفرینی خانوادگی‌اند و هر مردی را که عاشقش شوند، به کام مرگ می‌فرستد.
فروش «جادوی عملی» در سال ۱۹۹۸ دشوار بود
تماشاگران برای فیلمی درباره جادوگران آماده نبودند
یکی از دلایلی که «جادوی عملی» هنگام اکران نتوانست مخاطبان بیشتری پیدا کند، شاید این بود که توضیح ماهیت واقعی فیلم آسان نبود. داستان از جادوگران، نفرین عشق و عناصر فراطبیعی بهره می‌برد، اما در اصل یک فیلم فانتزی متعارف نبود. با وجود حضور دو ستاره بزرگ در کانون داستان، نمی‌شد آن را یک کمدی عاشقانه سرراست نیز دانست.
نقدهای همان دوران، از جمله نقد منتشرشده در راجر ایبرت، بارها به همین سردرگمی اشاره کردند و فیلم را آمیزه‌ای از عاشقانه، کمدی، وحشت و فانتزی دانستند که اجزایش همیشه به‌خوبی با یکدیگر جور درنمی‌آمد. از همین رو، فیلم برای زمانه خود اثری نامتعارف به شمار می‌رفت. افزون بر این، همه شخصیت‌های مهم آن زن بودند.
عمه‌های سالی و جیلیان همواره در کنارشان بودند و داستان نیز توجه ویژه‌ای به پیشینه خانواده اوونز و روابط میان زنان آن داشت. روزنامه سان‌فرانسیسکو کرونیکل حتی فیلم را به این دلیل نامعمول خواند که چند شخصیت زن اصلی، هم‌زمان در مرکز آن قرار داشتند. چنین توصیفی، حتی با معیارهای آن دهه، به‌طرزی عجیب توهین‌آمیز به نظر می‌رسد.
با نگاهی به گذشته، شاید همین ویژگی بزرگ‌ترین مشکل فیلم بود. «جادوی عملی» بر شخصیت‌های زن و رویکردی بسیار ویژه به جهان فراطبیعی بنا شده بود، اما در سال ۱۹۹۸ این‌ها لزوماً ویژگی‌هایی نبودند که مخاطبان تشویق شوند در اثری بزرگ از یک استودیوی سینمایی جست‌وجو کنند. بااین‌حال، همان عناصری که روزگاری مانع موفقیت فیلم شدند، سرانجام به بخش مهمی از هویت متمایز آن بدل شدند.
دنباله، داستانی تازه برای گفتن دارد
کتاب جادو
آنچه «جادوی عملی ۲» را از دنباله‌های صرفاً سودجویانه متمایز می‌کند، منبع اقتباس آن است. آلیس هافمن، نویسنده کتابی که فیلم نخست بر پایه آن ساخته شد، در سال ۲۰۲۱ دنباله‌ای با نام «کتاب جادو» منتشر کرد. این داستان نسل تازه زنان خاندان اوونز را دنبال می‌کند که می‌کوشند یک‌بار برای همیشه نفرین عشق را بشکنند.
«جادوی عملی ۲» روایتی از همان داستان را پیش رویمان می‌گذارد که با مرگ همسر دوم سالی، با بازی بولاک، آغاز می‌شود. هم‌زمان، عمه‌اش بریجت، با بازی دایان ویست، «کتاب کلاغ» را پیدا می‌کند و به دستورهایی برمی‌خورد که شاید سرانجام بتوانند نفرین را بشکنند. اما این فرایند بسیار پیچیده‌تر از آن است که تنها با پیروی از چند دستور درون یک کتاب به سرانجام برسد.
وقتی کایلی، دختر سالی با بازی جویی کینگ، درمی‌یابد میراث جادویی‌اش بسیار گسترده‌تر از چیزی است که تصور می‌کرد، برای یافتن عمارت لاکلند راهی انگلستان می‌شود؛ جایی که با جادوگری بدطینت روبه‌رو می‌شود. سالی و جیلیان، با بازی کیدمن، نیز در پی او می‌روند و شخصیت‌های فیلم اصلی را به دل کشمکشی می‌کشانند که ابعادی بسیار بزرگ‌تر از رویارویی آن‌ها در فیلم نخست دارد.
حاصل کار دنباله‌ای است که داستان مستقل خود را دارد و شخصیت‌هایی تازه را معرفی می‌کند. به این ترتیب، «جادوی عملی» هم دلیلی موجه برای ادامه‌یافتن داشت و هم مخاطبانی که با آغاز داستان آشنا بودند. بااین‌همه، واکنش منتقدان یکدست نبوده است؛ «جادوی عملی ۲» اکنون در راتن تومیتوز امتیاز ۳۶ درصد دارد و جمع‌بندی کلی این وب‌سایت آن را «ارزش این همه دردسر را ندارد» توصیف می‌کند.
«جادوی عملی ۲» پس از افتتاحیه‌ای متوسط صدرنشین گیشه شد
فروش بلیت روایت دیگری دارد
«جادوی عملی ۲» در آغاز اکران به درآمدی دست نیافت که معمولاً نشانه احیای یک مجموعه سینمایی بزرگ است. این دنباله در نخستین آخر هفته اکران خود حدود ۳۰ میلیون دلار در ایالات متحده فروخت؛ رقمی کمتر از برآورد تقریباً ۴۰ میلیون دلاری پیش از اکران. فروش بین‌المللی آن نیز حدود ۱۶ میلیون دلار بود و مجموع درآمد افتتاحیه جهانی فیلم را به نزدیک ۴۶ میلیون دلار رساند.
بااین‌همه، فیلم در گیشه داخلی به رتبه نخست رسید؛ موفقیتی چشمگیر، به‌ویژه آن‌که در این راه «مرد عنکبوتی: روزی کاملاً نو» را از صدر جدول پایین کشید. فیلم استودیو مارول پیش از بازگشت خواهران اوونز به پرده سینما، شش هفته جایگاه نخست را حفظ کرده بود. «جادوی عملی ۲» تا ۲۲ سپتامبر در سراسر جهان به فروش چشمگیر $۷۸.۴ میلیون دست یافت.
این موفقیت نشان می‌دهد که گاهی یک فیلم فقط به زمان نیاز دارد تا مخاطبانی را که از ابتدا سزاوارش بود پیدا کند. شاید «جادوی عملی» در ۱۹۹۸ آن‌گونه که برادران وارنر انتظار داشت تأثیرگذار نبود، اما این ناکامی مانع نشد که مردم سرانجام به داستانش دل ببندند. فیلم‌های بسیاری نادیده گرفته می‌شوند و هرگز فرصت دوباره‌ای نمی‌یابند؛ اما «جادوی عملی» آن‌قدر خوش‌اقبال بود که زندگی دومی به دست آورد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Charlene Badasie است. مشاهده مقاله اصلی