اغلب مردم هنگام سنجیدن توان یک لپتاپ، نخست به پردازندهاش نگاه میکنند؛ اما واقعیت بسیار پیچیدهتر است: ممکن است دو لپتاپ پردازندهای یکسان داشته باشند، ولی عملکردشان تفاوت چشمگیری با هم داشته باشد.
موضوع این نیست که برگهٔ مشخصات به شما دروغ میگوید؛ پردازنده بهتنهایی تعیینکنندهٔ کارایی نیست. سازندگان گوناگون برای یک پردازندهٔ یکسان، محدودیتهای توان سفارشی متفاوتی تعیین میکنند. از وقتی این موضوع را فهمیدهام، دیگر لپتاپی را فقط بر پایهٔ پردازندهاش نمیخرم؛ محدودیت توان و دیگر مشخصات نیز برایم به همان اندازه اهمیت دارند.
PL1 و PL2 تعیین میکنند پردازندهٔ شما واقعاً چه میزان توان دریافت کند
TDP برای طراحی خنکسازی سنجیده میشود، نه مصرف توان واقعی
مفهوم کلی بسیار ساده است: توان بیشتر به پردازنده بدهید تا خروجی بیشتری بگیرید، و توان کمتر به کارایی پایینتر میانجامد؛ البته با چند نکتهٔ مهم. بسیاری تصور میکنند TDP همان مصرف توان دستگاه است و نمیتوان چندان سرزنششان کرد، چون با واحد وات اندازهگیری میشود.
با آنکه TDP بر اساس مصرف توان اندازهگیری نمیشود، با آن ارتباط دارد؛ اما هدفش نشاندادن میزان گرمایی است که سامانهٔ خنککنندهٔ یک قطعه باید هنگام بار کاری دفع کند. TDP بیش از همه برای سازندگان اهمیت دارد، زیرا هدفی برای طراحی راهکار خنکسازیِ مناسب در اختیارشان میگذارد.
در عوض، برای سنجش تواناییهای مصرف توان پردازنده باید به PL1 و PL2 آن نگاه کنید؛ اولی مصرف توان بلندمدت تراشه و دومی مصرف توان بیشتر آن در جهشهای کوتاهمدت است. بهطور خلاصه، پردازنده معمولاً در بارهای کاری پایدار از PL1 استفاده میکند و هنگامی که در بارهای سنگین نیاز دارد فرکانس خود را افزایش دهد، PL2 سقف توان بالاتری در اختیارش میگذارد.
چرا یک پردازنده در لپتاپهای مختلف عملکردی نابرابر دارد
فاصلهٔ بیشتر میان PL1 و PL2 میتواند کارایی پردازنده را بهطور چشمگیری افزایش دهد
بسته به سازنده، نوع لپتاپ و اینکه دستگاه برای تولیدکنندگان محتوا طراحی شده یا کاربری اداری، پردازندهٔ شما میتواند پیکربندیهای توان کاملاً متفاوتی داشته باشد.
پردازندهٔ i7-13700H را بهعنوان نمونه در نظر بگیرید. پیکربندی توان آن در لپتاپهای مختلف تفاوت زیادی دارد و در ادامه میبینید که این تفاوت چگونه بر عملکرد اثر میگذارد.
| لپتاپ | توان PL2 | توان PL1 | چندهستهایِ سینبنچ R20 |
|---|---|---|---|
| مدیون ایریزر اسکات E20 | ۱۱۵ وات | ۵۰ وات | ۶٬۰۵۱ (بر پایهٔ نوتبوکچک) |
| ایسوس اکسپرتبوک P1 | ۴۵ وات | ۲۸ وات | ۴٬۰۵۷ (بر پایهٔ نوتبوکچک) |
| ایسر سوئیفت گو ۱۶ | ۸۰ وات | ۶۵ وات | ۵٬۳۱۰ (بر پایهٔ نوتبوکچک) |
خود اینتل برای i7-13700H بازهٔ توان PL1 برابر با ۴۵ وات و PL2 برابر با ۱۱۵ وات را اعلام میکند و به سازندگان اجازه میدهد توان را خودشان تنظیم کنند. ایسر سوئیفت گو ۱۶، PL1 بسیار بالاتری از مقدار ذکرشده در اسناد اینتل دارد و نمونهای روشن از این است که پردازنده بهتنهایی عملکرد لپتاپ را تعیین نمیکند.
با آنکه آزمون چندهستهای سینبنچ R20 اساساً پردازنده را میسنجد، رم و دیگر قطعات نیز در تعیین امتیاز نقش دارند؛ بنابراین میتوانند اندکی بر نتایج بنچمارک اثر بگذارند.
خنکسازی و باتری، توان قابلمصرف پردازنده را محدود میکنند
لپتاپهای ارزانتر زودتر از مدلهای گرانتر با خنکسازی بهتر، سرعت خود را کاهش میدهند
هرچند توان بیشتر معمولاً به کارایی بالاتر میانجامد، ماجرا به همین یک عامل خلاصه نمیشود. نخست اینکه مدیریت گرما در کارایی پردازنده نقش بزرگی دارد و توان بیشتر میتواند دستگاه را داغتر کند. وقتی دمای پردازنده به آستانهای مشخص نزدیک میشود، برای جلوگیری از آسیب بهطور خودکار سرعتش را کاهش میدهد؛ پدیدهای که «محدودسازی حرارتی» نام دارد.
محدودسازی حرارتی میتواند به کارایی لطمه بزند، زیرا پردازنده دیگر نمیتواند به فرکانسهای بوست برسد؛ فرکانسهایی که مصرف توان را بالا میبرند و در نتیجه دما را نیز افزایش میدهند. لپتاپها معمولاً از رایانههای رومیزی داغتر کار میکنند و محدودسازی حرارتی در آنها پدیدهای رایج است. برای پرهیز از آن به خنککاری بسیار خوب نیاز دارید، اما طراحی چنین سامانهای در لپتاپ دشوار است؛ چون چندین قطعه داغ، با فضای اندک برای جابهجایی گرما، روی یک برد قرار گرفتهاند. لولههای حرارتی مسی که گرما را از برد لپتاپ دور میکنند بسیار گراناند و برای نصب چندین فن نیز فضای بسیار محدودی وجود دارد.
در نهایت، مصرف توان بالاتر به باتری بزرگتری هم نیاز دارد. با اینکه باتری گرانترین بخش لپتاپ نیست، در تولید انبوه حتی تفاوتی کوچک نیز میتواند تأثیر چشمگیری بر قیمت نهایی دستگاه بگذارد.
بهجای برگه مشخصات، بررسیها را بخوانید
ارقام PL1 و PL2 بهندرت در مشخصات رسمی منتشر میشوند؛ به همین دلیل، پیش از خرید همیشه سراغ بررسیهای جامع لپتاپ میروم. برای سنجش کارایی، بررسیهایی را بخوانید که پردازنده را با آزمونهایی مانند Cinebench بهطور کامل میسنجند و آن را با دستگاهها یا پردازندههای رقیب مقایسه میکنند.
اگر کارایی پس از چند دقیقه بهطور محسوس افت میکند، خنککاری لپتاپ چندان مطلوب نیست و بسته به آبوهوای محل زندگیتان، داغشدن بیش از حد میتواند به مشکلی جدی بدل شود.
HWiNFO64 مقادیر واقعی PL1 و PL2 را نشان میدهد، اما چون هنوز دستگاه را از نزدیک در اختیار ندارید، برای دیدی جامع به وبسایتهایی مانند NotebookCheck مراجعه کنید. اگر به آزمونهای کارایی یا نتایج آنها دسترسی ندارید، پیکربندی خنککاری را بررسی کنید. فنهای کمتر و چیدمان فشرده سامانه خنککاری، معمولاً نشاندهنده پیکربندی کمتوانتر است.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Shaheer Khan است. مشاهده مقاله اصلی