رابطهام با Google Drive همیشه آمیزهای از عشق و نفرت بوده است. تا حدی رایگان و بیدردسر است؛ اما بالاخره پای Google در میان است و خوش ندارم بر حجم اطلاعاتی که همین حالا هم دربارهام دارد بیفزایم. همیشه میدانستم روزی باید پیوندم را با غولهای فناوری قطع کنم؛ فقط نمیدانستم چگونه، تا اینکه با Nextcloud آشنا شدم.
این کوچ فقط دلهرهآور نبود؛ تصمیمی آگاهانه بود تا آسودگی را با اختیار بیشتر تاخت بزنم. آزادی حاصل از آن نیز ارزش تکتک زحمتهایش را دارد. Nextcloud نگرشم را به پروندهها و فضای ذخیرهسازی دگرگون کرده است.
دیگر Google Drive نمیخواهم
چرا Google Drive را کنار گذاشتم
سقف طرح رایگان Google Drive برابر با 15GB است؛ اما فضای Drive فقط با پروندههایی پر نمیشود که آگاهانه ذخیره کردهاید. تصاویر Google Photos، نسخههای پشتیبان WhatsApp در Android، دادههای Gmail و ضبط تماسهای Google Meet نیز از همین فضا میکاهند و ممکن است 15GB رایگان اولیه خیلی زود پر شود. پس از آن، دیگر نمیتوانید رایانامه تازهای بفرستید یا دریافت کنید، تصویر جدیدی بارگذاری کنید یا سند تازهای در Docs بسازید.
وقتی این فضا تمام شود، تنها دو راه دارید: پروندهها را از Drive پاک کنید یا هزینه اشتراک بپردازید. اگر پاککردن پروندهها را برگزینید، شاید ناچار شوید بسیار بیشتر از آنچه انتظار داشتید این کار را تکرار کنید. سروکلهزدن مداوم با چنین حجمی از مدیریت پرونده واقعاً فرساینده میشود.
بااینحال، آنچه مرا به جستوجوی راهکاری خودمیزبان واداشت، بیش از هر چیز ریشهای فکری داشت. یادداشتها، رایانامههای مهم، اسناد و گفتوگوهایم بسیار خصوصیاند. ترجیح میدهم خودم نگهبان چنین دادههایی باشم، نه اینکه نگهداریشان را به دیگری بسپارم؛ بهویژه اگر آن جایگزین، نرمافزاری بسته باشد که نه بتوانم کدش را بررسی کنم و نه در چندوچون آن نقشی داشته باشم.
وابستگی بیش از اندازه به Google نیز مسئله دیگری بود. دنیای من عملاً گرد خدمات Google میچرخید: رایانامه، فضای ذخیرهسازی، جستوجو، مرورگر و تلفن همراه؛ همهچیز Google بود. بنابراین، کنار گذاشتن فضای ذخیرهسازی Google نخستین گام حیاتی برای Googleزدایی از زندگیام به شمار میرفت.
دردسرهای راهاندازی
راهاندازی Nextcloud روی Linux Mint؛ شدنیتر از انتظار، البته با چند نکته
همانطور که انتظار داشتم، نصب Nextcloud روی Mint به سادگیِ نصب و استفاده فوری نبود. ابتدا باید Docker و Docker Compose را نصب میکردم و سپس یک پشته Docker Compose برای Nextcloud، MariaDB و Redis میساختم تا همه اجزای ضروری Nextcloud در کنار یکدیگر اجرا شوند. خود Nextcloud همان برنامه اصلی است، اما برای ذخیره دادهها به یک پایگاه داده (MariaDB) و برای افزایش سرعت به یک سامانه نهانسازی (Redis) نیاز دارد. Docker و Docker Compose محیطی یکدست و جداافتاده فراهم میکنند که همه این خدمات در آن اجرا میشوند. انجام این فرایند به اندکی آشنایی با خط فرمان نیاز دارد.
بااینحال، دریافتم که مانع اصلی نصب Nextcloud نیست، بلکه باید مطمئن شوم دسترسی به سرور امن است. راهاندازی گواهیهای SSLِ Let’s Encrypt نخستین مسئولیت واقعاً جدیِ داشتن فضای ابری شخصیام بود. در Google Drive رمزگذاری از دید شما پنهان است و عملاً هیچگاه مجبور نیستید به آن فکر کنید.
وقتی Nextcloud را به راه انداختم، احساس پیروزی داشتم؛ اما از آن لحظه به بعد خودم مدیر سامانه بودم. پشتیبانگیری، بهروزرسانی و عیبیابی همگی بر عهده من قرار گرفتند؛ این همان اختیار واقعی و رهاییبخشی بود که میخواستم.
تجربه من با Nextcloud
چه چیزهایی خوب کار میکنند و چه چیزهایی نه
وقتی هر روز با Nextcloud زندگی میکنید، تفاوت میان آسودگی و اختیار را واقعاً حس خواهید کرد. همگامسازی پروندهها قابل اعتماد است، اما مانند Google Drive نامرئی و بیسروصدا نیست. میتوانید ببینید چه چیزی در حال بهروزرسانی یا متوقف شده است و گاهی نیز برای ازسرگیری همگامسازی باید خودتان دستبهکار شوید. این وضعیت در آغاز دردسرساز به نظر میرسد، اما خیلی زود به بخشی از روال طبیعی مالکیت سامانه تبدیل میشود.
اشتراکگذاری پرونده نیز تفاوت میان Google Drive و میزبانی از سرورهای شخصی را آشکارا به رخ میکشد. در Google Drive کافی است پیوندی بفرستید تا پرونده به اشتراک گذاشته شود؛ اما اشتراکگذاری در Nextcloud از همان ابتدا بر امنیت و اختیار استوار است. بهمحض ساختن پیوند اشتراک، گزینههایی مانند محافظت با گذرواژه، تاریخ انقضا، مجوزهای دسترسی و میزان نمایانی پیش رویتان قرار میگیرند. گنجاندن پیشفرض چنین سطح مطلوبی از اختیار بسیار دلپذیر است.
یکی از نخستین کارهایم این بود که Joplin، برنامه یادداشتبرداریام، را بهرایگان روی سرور Nextcloud خودم میزبانی کنم. با آنکه سرورم روی Linux Mint اجرا میشد، برای ذخیره یادداشتها و تصاویر از برنامههای همراه Joplin و نسخه Windows آن استفاده میکردم؛ همهچیز روان، یکپارچه و رهاییبخش بود.
در نهایت، همین آزادیهای ظریف بهشکلی شگفتآور به چشم میآیند: نه خبری از تبلیغ است، نه هوش مصنوعی مدام چیزی پیشنهاد میکند و نه پنجرهای باز میشود تا شما را به ارتقا ترغیب کند. تجربهای آرامتر و بیسروصداتر است که در آن فقط فایلهای شما میمانند و انتخابهای خودتان.
مهار کامل فضای ابری
مالکیت فضای ابریام واقعاً خشنودکننده است
هرآنچه ذخیره میکنم—از سند و یادداشت گرفته تا عکس—زیر نظر خودم است. معنای عملی این حرف آن است که میتوانم برای نگهداری دادهها خطمشی تعیین کنم، پشتیبانگیری خودکار راه بیندازم و حتی برای پوشههای گوناگون سهمیهٔ ذخیرهسازی جداگانهای در نظر بگیرم. تا پیش از آنکه میزبانی شخصی را آغاز کنم، نمیدانستم جای چنین اختیاری در زندگیام خالی است.
برای کار و زندگی شخصیام یک مرکز واحد دارم، چون تقویمها، مخاطبان و کارها را بیدردسر با برنامههای رایانه و تلفن همراهم یکپارچه کردهام. فقط قابلیتهایی را که میخواهم فعال میکنم، بیآنکه کسی پیوسته بخواهد خدمات بیشتری به من بفروشد. هرقدر بخواهم میتوانم همهچیز را شخصیسازی کنم و حتی فاصلهٔ زمانی همگامسازی را تغییر دهم.
اطمینان دارم هیچکس اسناد حساس یا عکسهای خانوادگی بارگذاریشدهام را وارسی، فهرستگذاری یا تحلیل نمیکند و همین، در نهایت، رضایتی واقعی به من میدهد.
این شیوه برای همه مناسب نیست
پس از آنکه Google Drive را با فضای ابریِ خودمیزبانم جایگزین کردم، پرسش اصلی این است: آیا شما هم باید همین کار را بکنید؟ اگر رایانهای قدیمی گوشهوکنار خانه ندارید، شاید ناچار شوید برای خرید سرور هزینه کنید. البته در بلندمدت، این راه از مجموع حق اشتراکهای ماهانه ارزانتر تمام میشود. شاید بهمرور پول کمتری خرج کنید، اما باید وقت و زحمت بیشتری بگذارید.
Google Drive بسیار کارراهانداز است و با بسیاری از برنامههای دیگری که به کار میبرید—از Gmail و Google Maps گرفته تا Google Photos و جز آنها—یکپارچه میشود. تنها زمانی سراغ میزبانی شخصی بروید که آماده باشید آسودگی را با اختیار بیشتر معاوضه کنید. برای نمونه، باید حاضر باشید Google Maps را کنار بگذارید و گزینهای متنباز برگزینید یا برنامههای دیگری بیابید که با سامانهای غیراختصاصی سازگار باشند. بااینهمه، برای من این انتخاب کاملاً ارزشش را داشته است.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Afam Onyimadu است. مشاهده مقاله اصلی