رایجترین توصیه درباره باتری در اینترنت این است که هرگز گوشی خود را شب تا صبح به شارژ نزنید. شما هم این هشدار را جدی میگیرید، هر شب پیش از خواب گوشی را از برق میکشید و نمیگذارید مدت زیادی با شارژ کامل بماند. بااینحال، یک سال بعد میبینید سلامت باتری باز هم به محدوده ۸۰ درصد افت کرده است. واقعیت این است که شارژ شبانه تقریباً هیچ نقشی در این فرسودگی ندارد. آنچه واقعاً باتری را از پا درمیآورد، کاری است که هر روز در طول روز انجام میدهید.
شارژ شبانه سالهاست دیگر مشکلساز نیست
شارژ هوشمند باتری را تمام شب در آرامش نگه میدارد
البته اگر تصور کنید آداپتور برق بیوقفه انرژی را به باتری پُر تزریق میکند، این نگرانی منطقی به نظر میرسد. اما در عمل، بیش از یک دهه است که مدارهای شارژ دیگر به این شیوه کار نمیکنند.
هر گوشی امروزی یک کنترلکننده اختصاصی مدیریت توان دارد که دقیقاً تعیین میکند چه میزان برق وارد باتری شود. وقتی گوشی ساعت دو بامداد به شارژ کامل میرسد، این کنترلکننده جریان را تقریباً به صفر کاهش میدهد و فقط گاهی شارژهای کوتاه نگهدارنده را برای ثابت ماندن سطح باتری میپذیرد. در باقی ساعات شب، باتری عملاً کار چندانی انجام نمیدهد.
برای افزایش ایمنی، سیستمعاملها نیز اکنون با برنامههای پیشبینیکننده شارژ وارد عمل میشوند. هم iOS و هم بیشتر پوستههای مطرح Android، از جمله One UI سامسونگ و نرمافزار Pixel گوگل، برنامه صبحگاهی شما را یاد میگیرند و هنگام خواب، شارژ را عمداً در حدود ۸۰ درصد متوقف میکنند. در نتیجه، باتری بهجای تمام طول شب، تنها مدت کوتاهی در بیشترین ولتاژ باقی میماند.
از نظر الکتریکی، میز کنار تخت آرامترین محیطی است که گوشی شما در تمام هفته تجربه میکند. بیرون کشیدن کابل در نیمهشب هیچ فایدهای ندارد، زیرا سختافزار گوشی پیشتر این مشکل را برایتان حل کرده است.
درون باتری لیتیومیونی چه چیزی فرسوده میشود؟
دما عمر باتری را تعیین میکند
درون سلول هر باتری گوشی، لایه محافظ نازکی به نام لایه SEI وجود دارد. این لایه در چند چرخه نخست شارژ بهطور طبیعی شکل میگیرد و با عبور دادن یونهای لیتیوم و محافظت از الکترود در برابر واکنشهای شیمیایی بیشتر، عملاً به باتری کمک میکند. مشکل اینجاست که رشد آن هرگز متوقف نمیشود.
وقتی در آستانه شارژ کامل، ولتاژ سلول از ۴.۲ ولت فراتر میرود، فشار واردشده بر این لایه افزایش مییابد. این لایه نیز با هر چرخه کمی ضخیمتر میشود و یونهای لیتیومی را به دام میاندازد که باتری برای ذخیره انرژی به آنها نیاز دارد. با گذشت زمان، یونهای آزاد کمتری باقی میماند و ظرفیت کلی باتری بیسروصدا کاهش مییابد.
اگر عامل دیگری دخالت نکند، این روند تدریجی است؛ اما گرما همهچیز را تغییر میدهد. بهازای هر ۱۰ درجه سانتیگراد افزایش دما، سرعت واکنشهای شیمیایی درون سلول لیتیومیونی تقریباً دو برابر میشود. در آزمایشها، باتریهایی که در دمای ۲۵°C نگه داشته شدند، پس از ۲۰۰ چرخه حدود ۳.۳ درصد از ظرفیت خود را از دست دادند. در دمای ۴۵°C، این رقم از ۶.۷ درصد فراتر رفت. شمار چرخهها یکسان بود، اما باتری گرمتر بیش از دو برابر ظرفیت از دست داد. گرما همچنین چرخهای خودتقویتشونده ایجاد میکند: ضخیمتر شدن لایه SEI مقاومت داخلی را افزایش میدهد؛ بنابراین باتری هنگام شارژ گرمای بیشتری تولید میکند و رشد این لایه دوباره شتاب میگیرد.
البته گرما فقط رشد لایه SEI را سریعتر نمیکند؛ بلکه الکترولیت مایع درون سلول را نیز تجزیه میکند و برای رخ دادن این واکنش حتی لازم نیست باتری در حال شارژ باشد. این فرایند هنگام بیاستفاده ماندن یا نگهداری گوشی نیز رخ میدهد؛ هر زمان که دمای داخلی برای مدتی طولانی بالا بماند. هیچ بهروزرسانی نرمافزاری نمیتواند چنین فرسودگی شیمیاییای را جبران کند. به همین دلیل، بدترین دشمن باتری تعداد دفعات شارژ شدن آن نیست، بلکه دمایی است که هنگام شارژ به آن میرسد. باتریای که طی ۵۰۰ چرخه خنک بماند، از باتری دیگری که در ۳۰۰ چرخه مرتب داغ میشود عمر بیشتری خواهد داشت.
عادتهای روزانهای که آسیب اصلی را وارد میکنند
شارژ زیر بار سنگین، باتری را از پا درمیآورد
احتمالاً بدترین مقصر، خودروی شماست. گوشی نصبشده روی داشبورد که به شارژر سریع وصل است، مسیریابی GPS را اجرا میکند و همزمان آفتاب بعدازظهر از پشت شیشه جلو آن را میپزد، یکباره در معرض همه منابع گرما قرار میگیرد. در چنین شرایطی دمای باتری میتواند از ۴۴°C فراتر برود و آسیب دیگر به اندکی کاهش ظرفیت محدود نیست؛ تمام واکنشهای شیمیایی فرساینده باتری با بیشترین شدت پیش میروند.
بازی کردن هنگام شارژ نیز یکی دیگر از دامهای رایج است. پردازنده زیر بار سنگین گرافیکی داغ میشود و شارژ سریع نیز گرمای خودش را به آن میافزاید. در بازیهای طولانی، سامانه خنککننده گوشی باید همزمان با هر دو منبع گرما مقابله کند و همیشه از پس آنها برنمیآید. اگر گوشی شما برای بازیها از شارژ گذرگاهی پشتیبانی میکند، با فعال کردن آن پردازنده برق را مستقیماً از آداپتور میگیرد و باتری از این چرخه کنار میرود.
هنگام شارژ، قاب را کنار بگذارید
حتی وقتی بازی نمیکنید، گرما زیر قاب گوشی جمع میشود. قابهای سیلیکونی که از محبوبترین گزینهها هستند، مانند عایق گرما را کنار بدنه نگه میدارند. من هر بار که گوشی را به شارژ میزنم، قابش را درمیآورم و گوشی هم همیشه خنکتر میماند.
بااینحال، هیچیک از این نکتهها به این معنا نیست که باید با گوشی خود مانند وسیلهای شکننده رفتار کنید. بررسی پیامها، بالا و پایین کردن خوراکها و وبگردی هنگام اتصال گوشی به شارژر، آسیب چشمگیری به آن نمیزند. فرسودگی اصلی در طول روز رخ میدهد و ریشه همهچیز باز هم به گرما برمیگردد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Digvijay Kumar است. مشاهده مقاله اصلی