وقتی سراغ یک درام تاریخی میرویم، معمولاً از قبل میدانیم که بخشی از ماجرا برای جذابتر شدن داستان تغییر کرده است. بعضی آثار مثل Downton Abbey بیشتر در فضای یک دوره تاریخی حرکت میکنند و ادعای بازسازی دقیق افراد واقعی را ندارند. بعضی نمونهها هم مثل فیلم The Dig از یک رویداد واقعی شروع میکنند، اما آنقدر جزئیات را جابهجا میکنند که عملاً با روایتی آزاد طرفیم.
در این میان، The Great مسیر خودش را بیتعارف انتخاب میکند. این سریال که بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۳ در سه فصل از Hulu پخش شد، از ابتدا قبول دارد که با تاریخ بسیار آزاد برخورد میکند. نکته جالب اینجاست که همین بیوفایی حسابشده به واقعیت، دقیقاً همان چیزی است که سریال را تماشایی میکند.
The Great فقط «گاهی واقعی» است
The Great درباره کاترین کبیر است؛ زنی که ۳۴ سال بر روسیه حکومت کرد. سریال او را در قامت یک اشرافزاده جوان و خوشبین آلمانی نشان میدهد که برای ازدواجی از پیش تعیینشده به روسیه فرستاده میشود تا همسر امپراتور پیتر سوم با بازی Nicholas Hoult شود. خیلی زود میفهمد که دهقانان روسیه وضعیت تلخی دارند، زنان از آموزش محروماند و پیتر حاکمی بیرحم، سطحی و بیاعتنا به مردم است.
در روایت سریال، کاترین با بازی Elle Fanning پس از ناامیدی شدید، قانونی را کشف میکند که میتواند راه را برای گرفتن قدرت باز کند: اگر امپراتور بدون وارث بمیرد، تخت به امپراتریس میرسد. از همین نقطه، نقشه حذف همسر و تصاحب قدرت آغاز میشود.
بخشهایی از این تصویر واقعیت دارد. ازدواج کاترین و پیتر سوم واقعاً ترتیب داده شده بود، رابطه آنها واقعاً ناخوشایند بود و کاترین هم در نهایت علیه پیتر کودتا کرد و قدرت را به دست گرفت. اما جزئیات مهم تغییر کردهاند. در واقعیت، وقتی کاترین و پیتر برای نخستین بار همدیگر را دیدند، کاترین فقط ۱۰ سال داشت و پیتر هم چندان بزرگتر نبود. ازدواج آنها زمانی انجام شد که کاترین ۱۶ ساله بود و او ۱۸ سال بعد علیه پیتر اقدام کرد؛ نه فقط چند سال پس از ازدواج، آنطور که سریال نشان میدهد.
سریال در رابطههای شخصی هم آزادی زیادی به خود میدهد. درست است که کاترین و پیتر هر دو روابطی بیرون از ازدواج داشتند، اما برخی شخصیتهای عاشقانه سریال، از جمله لئو وُرونسکی با بازی Sebastian de Souza، در تاریخ واقعی وجود نداشتند. تازه همه اینها فقط درباره فصل اول است؛ در فصلهای دوم و سوم، سریال تقریباً هر ادعای وفاداری به تاریخ را کنار میگذارد.
وقتی داستان جذابتر از بازگویی دقیق تاریخ است
هشدار اسپویل: ادامه مطلب بخشهایی از داستان The Great و البته تاریخ واقعی روسیه را لو میدهد.
سریال در بیشتر مسیرش خود را یک داستان «گاهی واقعی» معرفی میکند و البته چند نکته را درست میگوید. برای نمونه، کاترین واقعاً برای مقابله با آبله تلقیح شد؛ روشی که در آن بدن با مقدار اندکی از ویروس مواجه میشد تا ایمنی ایجاد کند. لباسها و دکورهای سریال هم باشکوه و چشمنوازند، هرچند زیبایی بصری الزاماً به معنای دقت تاریخی نیست.
در پایان فصل دوم، عبارت معرفی سریال تغییر میکند و از «داستانی گاهی واقعی» به «داستانی تقریباً کاملاً غیرواقعی» میرسد. در تاریخ واقعی، پیتر سوم چند روز پس از برکناری توسط کاترین درگذشت و احتمالاً کشته شد. اما در سریال، او مدت زیادی زنده میماند، رابطهاش با کاترین تا حدی ترمیم میشود و تازه در میانه فصل سوم، در لحظهای کاملاً متناسب با شخصیت سریالیاش، از یخ نازک عبور میکند و میمیرد.
دلیل ادامه داشتن رابطه کاترین و پیتر در فصلهای دوم و سوم، با اینکه در واقعیت پس از رسیدن کاترین به قدرت عملاً تمام شده بود، ساده است: شیمی بازیگری میان Elle Fanning و Nicholas Hoult عالی است. تماشای جدلهای کلامی آنها سرگرمکننده است و سریال هم بیش از آنکه بخواهد درس تاریخ بدهد، میخواهد تماشاگر را جذب کند. اگر برای این هدف لازم باشد یک خط زمانی تازه ساخته شود، The Great بدون تردید این کار را میکند.
The Great تلویزیون خوب است، نه کلاس تاریخ
در فصل سوم، یکی از کشمکشهای اصلی حول بدل پیتر سوم یعنی یملیان پوگاچف میچرخد؛ شخصیتی که باز هم Nicholas Hoult نقش او را بازی میکند و شورشی مردمی را برمیانگیزد. این بخش هم ترکیبی از واقعیت و خیال است. در تاریخ، شخصی به نام یملیان پوگاچف واقعاً وجود داشت و از شباهتش به امپراتور فقید برای تحریک دهقانان استفاده کرد. اما برخلاف سریال، او از قبل پیتر یا کاترین را نمیشناخت. با این حال، آشنایی قبلی برای یک درام تلویزیونی هیجان بیشتری میسازد.
نمونههای دیگر هم کم نیستند. در سریال، پیتر با مادری کنترلگر و آسیبزننده بزرگ شده است؛ در حالی که مادر واقعی او وقتی پیتر نوزاد بود از دنیا رفت. سریال او را پسر پیتر کبیر نشان میدهد که زیر سایه پدرش قرار دارد، اما در واقعیت پیتر کبیر پدربزرگ پیتر سوم بود. حتی شخصیت پیتر احتمالاً در تاریخ واقعی به بدی تصویر سریال نبوده، اما برای داستان، وجود یک مرد کاملاً نفرتانگیز مانعی روشنتر مقابل کاترین میسازد.
درام تاریخی همیشه لازم نیست دقیق باشد
اگر The Great چیزی را ثابت کند، این است که وسواس روی درست بودن همه جزئیات همیشه بهترین راه برای ساخت درام نیست. آثار تاریخی موفق دیگری هم از همین اصل استفاده کردهاند. Black Sails چند شخصیت برگرفته از دوران طلایی دزدان دریایی را کنار شخصیتهای کاملاً ساختگی قرار میدهد. The Last Kingdom هم با وجود حضور چهرههایی مانند آلفرد کبیر، داستانش را عمدتاً حول شخصیتی خیالی به نام اوترد میسازد.
این آزادیهای داستانی نباید شما را از تماشای چنین سریالهایی منصرف کند. اگر هدف یادگیری دقیق تاریخ است، کتاب و منابع پژوهشی انتخاب بهتری هستند. اما اگر میخواهید بخندید، غافلگیر شوید، با شخصیتها درگیر شوید و یک درام پرانرژی ببینید، The Great روی Hulu برای همین ساخته شده است.
منبع: این مطلب یک بومیسازی و بازنویسی تحریریهای بر اساس مقالهای از MakeUseOf است: مشاهده مقاله اصلی.