اندروید آن‌قدر با گوشی‌های هوشمند گره خورده است که تصور حضورش در جایی دیگر، نادرست به نظر می‌رسد. گوشی‌های سامسونگ با آن کار می‌کنند، پیکسل‌ها بر پایهٔ آن‌اند و بی‌شمار گوشی ارزان‌تر در سراسر جهان به آن تکیه دارند. استت‌کانتر سهم اندروید از کاربری جهانی سیستم‌عامل‌های موبایل را در ژوئیهٔ ۲۰۲۶، ۶۸٫۳۶ درصد اعلام کرده است. با این همه، هنگامی که اندی روبین در سال ۲۰۰۴ اندروید را به سرمایه‌گذاران معرفی می‌کرد، هیچ‌یک از این گوشی‌ها وجود نداشتند. دستگاهی که در کانون ارائهٔ او قرار داشت، یک دوربین دیجیتال بود.
قرار بود نسخهٔ نخستین اندروید دوربین‌ها را به دستگاه‌هایی متصل بدل کند و بخشی ابری برای نگهداری برخط عکس‌ها داشته باشد. اما سازندگانش بازار را بررسی کردند و مسیرشان را تغییر دادند.
نخستین خانهٔ اندروید قرار بود درون یک دوربین باشد
ابر پیش از گوشی هوشمند از راه رسید
شرکت اندروید در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد و اندی روبین از اعضای گروه کوچکی بود که پشت این شرکت قرار داشتند. تا آوریل ۲۰۰۴، روبین چشم‌اندازی را به سرمایه‌گذاران نشان می‌داد که امروز به‌طرزی شگفت‌آور آشنا به نظر می‌رسد؛ با این تفاوت که در آن هیچ گوشی‌ای دیده نمی‌شد.
یکی از اسلایدهایی که او بعدها در نشست اقتصاد نوین ژاپن در سال ۲۰۱۳ منتشر کرد، دوربینی دیجیتال را نشان می‌داد که به‌صورت سیمی یا بی‌سیم به یک رایانهٔ خانگی متصل است؛ رایانه‌ای که به‌نوبهٔ خود با چیزی با برچسب «مرکز دادهٔ اندروید» ارتباط دارد. روبین این ایده را بستری برای دوربین با بخشی ابری برای ذخیرهٔ برخط عکس‌ها توصیف کرد.
به زبان امروز، اندروید می‌کوشید بخشی از ارتباط‌پذیری‌ای را که اکنون بدیهی می‌دانیم به دوربین‌های دیجیتال ببخشد. عکس‌ها به‌جای آنکه تا زمان انتقال دستی روی کارت حافظه محبوس بمانند، با سامانه‌ای بزرگ‌تر یکپارچه می‌شدند که می‌توانست آن‌ها را خودکار به فضای ذخیره‌سازی برخط بارگذاری کند. از همان زمان نیز اندروید نه به‌عنوان یک قطعه سخت‌افزار دوربین، بلکه به‌مثابه بستری نرم‌افزاری تصور می‌شد.
می‌توان فهمید که چرا این ایده در سال ۲۰۰۴ امیدبخش به نظر می‌رسید. عکاسی دیجیتال برای شمار رو به افزایشی از مردم جای فیلم عکاسی را گرفته بود، اما بیرون کشیدن عکس‌ها از دوربین همچنان ممکن بود به کارت حافظه، کابل، نرم‌افزار رایانهٔ رومیزی و چند دقیقه سر و سامان دادن نیاز داشته باشد. دوربینی که می‌توانست نرم‌افزار اجرا کند و عکس‌ها را به سرویس‌های برخط بفرستد، بهبودی آشکار به شمار می‌آمد.
بخش عجیب ماجرا این نیست که اندروید با دوربین‌ها آغاز شد. شگفتی در این است که این ایده، با وجود انتخاب دستگاهی نادرست برای تحققش، مسیر آیندهٔ عکاسی را تا چه اندازه دقیق پیش‌بینی کرده بود.
پنج ماه بعد، دوربین از قاب بیرون رفت
گوشی‌ها بستر بسیار بزرگ‌تری پیش روی اندروید گذاشتند
طرح دوربین چندان دوام نیاورد. روبین گفت اندروید به این نتیجه رسیده بود که بازار دوربین‌های دیجیتال به‌سادگی آن‌قدر بزرگ نیست. حدود پنج ماه پس از ارائهٔ نخستین طرح دوربین، ارائه‌ای دیگر برای سرمایه‌گذاران، اندروید را «راهکاری متن‌باز برای گوشی همراه» توصیف می‌کرد. بستر اصلی از این تغییر جان سالم به در برد. روبین بعدها گفت سیستم‌عاملی که برای دوربین‌ها توسعه یافته بود، همان سیستمی شد که در تلفن‌های همراه به کار رفت. آن زمان هنوز سال ۲۰۰۴ بود؛ بیش از دو سال پیش از آنکه اپل آیفون را معرفی کند. روبین بعدها به یاد آورد که در آن مقطع، مایکروسافت و سیمبیان رقیبانی بودند که نگرانشان بود.
این چرخش، اندروید را وارد بازاری بسیار سخت‌تر اما به‌مراتب ارزشمندتر کرد. نرم‌افزار موبایل در میانهٔ دههٔ ۲۰۰۰ میان سکوهایی مانند سیمبیان و ویندوز موبایل مایکروسافت، نرم‌افزار بلک‌بری و سامانه‌های اختصاصی ساخته‌شده به‌دست تولیدکنندگان گوناگون پراکنده بود. روبین در ساختار اقتصادی بازار فرصتی دید. سخت‌افزار گوشی ارزان‌تر می‌شد، اما مجوز سیستم‌عامل همچنان هزینه‌ای بود که تولیدکنندگان باید در نظر می‌گرفتند. برنامهٔ اندروید این بود که این مانع را بردارد و بسترش را در بیشترین شمار ممکن از گوشی‌ها گسترش دهد.
به گمان من، این مهم‌ترین بخش داستان است. اندروید از آن رو اهمیت نیافت که کسی پس از کنار گذاشتن ایدهٔ دوربین، ناگهان سیستم‌عاملی کاملاً متفاوت اختراع کرد. تیم سازنده دریافت نرم‌افزاری که از پیش می‌ساختند، جایگاهش در بازاری است که فضای بسیار بیشتری برای رشد دارد.
گوگل در اوت ۲۰۰۵، زمانی که این نوپا هنوز بیرون از صنعت تا حد زیادی ناشناخته بود، اندروید را خرید. این خرید از سال ۱۹۹۸ به بعد به یکی از لحظه‌های سرنوشت‌ساز تاریخ گوگل بدل شد؛ روبین و دیگر اعضای تیم اندروید نیز توسعهٔ بستر موبایل را درون گوگل ادامه دادند و زمینه را برای گسترش بسیار بزرگ‌تری که در پی آمد، فراهم کردند.
دامنهٔ بلندپروازی گوگل در ۵ نوامبر ۲۰۰۷ بسیار روشن‌تر شد. گوگل، اچ‌تی‌سی، تی‌موبایل، کوالکام، موتورولا و ده‌ها شرکت دیگر، هم‌زمان با اندروید، «ائتلاف گوشی‌های باز» را معرفی کردند. این گروه به‌جای ساخت یک «گوشی گوگل» که مدت‌ها شایعه‌اش بر سر زبان‌ها بود، می‌خواست اندروید سکویی باز و مشترک فراهم کند تا سازندگان بتوانند گوشی‌های فراوانی بر پایهٔ آن بسازند. همین راهبرد نیز توضیح می‌دهد که چرا اندروید متن‌باز به‌شمار می‌آید و این توصیف در عمل چه معنایی دارد.
سیستم‌عامل دوربین، بازار گوشی را بلعید
و سرانجام راهش را به دوربین‌ها باز کرد
نخستین محصول تجاری سال بعد از راه رسید: اچ‌تی‌سی دریم که آغازگر ۱۵ سال نخست اندروید به‌عنوان سیستم‌عامل گوشی هوشمند بود. تی‌موبایل در ۲۳ سپتامبر ۲۰۰۸ گوشی جی۱ ساخت اچ‌تی‌سی را معرفی کرد؛ محصولی که با نام اچ‌تی‌سی دریم نیز شناخته می‌شد. این گوشی در ۲۲ اکتبر، به‌عنوان نخستین تلفن مجهز به اندروید، در آمریکا عرضه شد؛ با نمایشگر لمسی، صفحه‌کلید کشویی QWERTY، برنامه‌های گوگل و دسترسی به بازار اندروید. اندروید از آنجا در میان سازندگان گوناگون، شکل‌های مختلف دستگاه و رده‌های قیمتی متنوع گسترش یافت تا به سیستم‌عامل غالب موبایل در جهان بدل شود.
در میان رخدادهای این مسیر، نکته‌ای طنزآمیز و درخشان پنهان است: اندروید سرانجام کارش به اجرای روی دوربین‌های دیجیتال هم کشید. نیکون در سال ۲۰۱۲ کول‌پیکس اس۸۰۰سی را معرفی کرد؛ دوربینی کامپکت با وای‌فای که اندروید را اجرا می‌کرد و می‌توانست از برنامه‌ها استفاده کند و عکس‌ها را برخط به اشتراک بگذارد. سامسونگ همین ایدهٔ اصلی را با تهاجم بیشتری در گلکسی کمرا دنبال کرد و اندروید ۴٫۱، دسترسی به گوگل پلی، ارتباط وای‌فای و شبکهٔ موبایل را با لنز زوم اپتیکال ۲۱ برابری درهم آمیخت.
آینده با یک گوشی از راه رسید
البته آن دوربین‌ها هرگز به کسب‌وکار اصلی اندروید بدل نشدند. گوشی‌های هوشمند از پیش بخش بزرگی از کارکرد دوربین‌های کامپکت مستقل را می‌بلعیدند؛ تا جایی که یک پیکسل امروزی می‌تواند برای عکاسی روزمره جای چند دوربین تخصصی را بگیرد، از جمله با همان امکانات ارتباطی که بنیان‌گذاران اندروید در آغاز می‌خواستند به دوربین‌ها بیفزایند.
با نگاهی به گذشته، نخستین طرح اندروید پیش‌بینانه به نظر می‌رسد. دوربین‌ها واقعاً به رایانه‌های متصل و تکیه‌کرده بر برنامه‌ها، فضای ذخیره‌سازی برخط، خدمات مکان‌یابی و اشتراک‌گذاری فوری بدل شدند. بنیان‌گذاران اندروید فقط زودتر دریافتند دوربینی که بیشتر مردم همه‌جا با خود خواهند برد، گوشی‌ای به آن وصل خواهد بود.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی