بلندگوهای معمولی و حرفه‌ای اغلب با توری‌های محافظی عرضه می‌شوند که می‌توان آن‌ها را در جای خود نگه داشت یا برداشت؛ اما کدام حالت کیفیت صدای بهتری دارد؟ راستش پاسخ به نوع بلندگو بستگی دارد. برخی بلندگوها برای استفاده همراه با توری محافظ خود طراحی شده‌اند و تنظیم صوتی آن‌ها به‌گونه‌ای است که اثر توری بر پاسخ فرکانسی را جبران کند. بلندگوهای دیگری مانند ساب‌ووفرها نیز فقط امواج صوتی کم‌فرکانس تولید می‌کنند که توری محافظ هیچ اثری بر آن‌ها ندارد.
بااین‌حال، رایج‌ترین انواع بلندگو—از راه‌اندازهای تمام‌بازه گرفته تا بلندگوهای کتابخانه‌ای و بلندگوهای بزرگ—باید صداهای میانی و پُرفرکانس را تولید کنند؛ صداهایی که ممکن است توری محافظ بر آن‌ها اثر منفی بگذارد. پس از خرید یک سامانه سینمای خانگی ۵.۱.۲ مجهز به دالبی اتموس، از خود پرسیدم آیا بهتر است توری‌های مغناطیسی همراه هر بلندگو را نصب کنم یا نه.
مشکل از بافت توری بلندگو نیست
نگران توری محافظ ساب‌ووفر هم نباشید
نخست باید گفت بافت نازکی که ووفرها و توییترهای بلندگو را می‌پوشاند، بر کیفیت صدا اثر نمی‌گذارد. این بافت را می‌توان از نظر صوتی شفاف دانست؛ یعنی جنس آن تغییری در پاسخ فرکانسی ایجاد نمی‌کند. امواج صوتی تولیدشده به‌دست راه‌اندازهای بلندگو بی‌هیچ مشکلی از آن عبور می‌کنند. اما قاب نگه‌دارنده‌ای که این پوشش توری را به بدنه بلندگو متصل می‌کند، ماجرای دیگری دارد.
قاب می‌تواند باعث پراش شود؛ پدیده‌ای که در آن امواج صوتی هنگام گذر از لبه قاب خم یا پراکنده می‌شوند. صدا بی‌مانع و به‌روشنی از بافت توری عبور می‌کند، اما نمی‌تواند از قابی بگذرد که توری را نگه می‌دارد و آن را به بدنه بلندگو متصل می‌کند. در نتیجه، بخش‌هایی از موج صوتی به جهت‌های گوناگون منحرف و در اتاق پراکنده می‌شوند. شنونده در نقطه بهینه شنیدن، امواجی را که مستقیم از بلندگوها می‌آیند همراه با امواج پراکنده‌ای می‌شنود که در زمان‌های متفاوت به گوش می‌رسند.
البته قاب توری محافظ بر همه امواج صوتی اثر نمی‌گذارد. بلندگوهایی مانند ساب‌ووفر که امواج صوتی کم‌فرکانس تولید می‌کنند، از قاب توری محافظ تأثیر نمی‌پذیرند؛ زیرا امواج کم‌فرکانس طول موج بلندی دارند. صدایی با فرکانس 20Hz که در پایین‌ترین بخش گستره شنوایی انسان قرار می‌گیرد، طول موجی نزدیک به ۵۶ فوت دارد. برای مقایسه، طول موج صدایی با فرکانس ۲۰,000Hz در بالاترین بخش گستره شنوایی انسان، کمتر از یک اینچ است.
طول موج بلند صداهای کم‌فرکانس به آن‌ها امکان می‌دهد بدون ایجاد پراش، از لبه قاب توری محافظ بلندگو عبور کنند. در مقابل، صداهای تولیدشده به‌دست ووفرهای میان‌رده یا توییترهای پُرفرکانس، هنگام رسیدن به قاب توری دچار پراش می‌شوند و پاسخ فرکانسی بلندگو را تغییر می‌دهند.
قاب توری بر پاسخ فرکانسی اثر می‌گذارد
نقش پراش لبه و پراکندگی فرکانس‌ها
اما پراش ناشی از قاب توری در عمل چه اثری بر تجربه شنیدن دارد؟ نخستین پیامد آن را می‌توان در تصویرسازی استریو دید. برای آنکه جایگاه یک صدا در صحنه صوتی به‌درستی درک شود، موج صوتی باید دقیقاً در لحظه مناسب به نقطه بهینه شنیدن برسد. مغز انسان می‌تواند تفاوت‌های زمانیِ صوت را حتی در حد ۱۰ تا ۲۰ میکروثانیه تشخیص دهد، بی‌آنکه خودمان از این پردازش آگاه باشیم. همین اختلاف‌های بسیار ناچیز به ما می‌گویند صداها از کجا می‌آیند و برای تصویرسازی دقیق استریو حیاتی‌اند.
به همین دلیل، جای‌گذاری بلندگوها اهمیتی بسیار دارد؛ موقعیت بهینه بلندگوها و پیکربندی درست گیرنده صوتی در کنار هم تضمین می‌کنند که صداها در زمان مناسب به شنونده برسند. اگر این موضوع را به قاب توری و پراش پیوند دهیم، می‌بینیم هنگامی که موج صوتی با برخورد به لبه قاب توری پراش می‌یابد، زمان رسیدنش نیز تغییر می‌کند. در نتیجه، امواجی که مستقیم از راه‌اندازها می‌آیند با امواجی درهم می‌آمیزند که بر اثر پراش در لبه قاب کند و پراکنده شده‌اند.
این امواج صوتیِ درهم‌آمیخته ممکن است با یکدیگر تداخل کنند و بخشی از صداها را از میان ببرند. در نگاهی کلی، این فرایند به عملکرد حذف فعال نویز شباهت دارد؛ امواج صوتیِ متضاد یکدیگر را تضعیف می‌کنند. پیامد آن، ایجاد فرورفتگی‌ها و برآمدگی‌هایی در نمودار پاسخ فرکانسی بلندگو است، زیرا پراش برخی فرکانس‌ها را خنثی می‌کند. به‌طور مشخص، در محدوده میانیِ بالاتر و فرکانس‌های بالا، یعنی بین 2kHz تا 15kHz، ممکن است نوسان‌هایی در حدود مثبت یا منفی ۱–۳ dB پدید آید.
آیا توری محافظ بلندگو ارزش دردسرش را دارد؟
هنگام خاموشی نصبش کنید؛ هنگام شنیدن بردارید
پرسش اصلی این است که آیا واقعاً تفاوت صدای بلندگوها را با توری محافظ و بدون آن تشخیص می‌دهید یا نه. پاسخ این پرسش نیز به عوامل گوناگونی بستگی دارد؛ از جمله مدل بلندگو، جنس قاب توری و ضخامت آن. دفترچهٔ راهنمای بلندگوها را بررسی کنید تا ببینید سازنده دربارهٔ تنظیم و اندازه‌گیری آن‌ها با توری یا بدون توری چه توصیه‌ای کرده است. اگر هنوز تردید دارید، به گوش خود اعتماد کنید.
نکتهٔ دیگری که باید در نظر گرفت، کاربرد اصلی توری بلندگو است: محافظت. اگر کودک یا حیوان خانگی دارید، شاید بهتر باشد با وجود تأثیر اندک توری بر پاسخ فرکانسی، آن را روی بلندگوها نگه دارید. فرورفتگی یا له‌شدن مخروط بلندگو بسیار بیش از یک توری مشبک به کیفیت صدا آسیب می‌زند؛ گاهی تصمیم‌گیری به همین سادگی است.
من راه میانه را برگزیدم: هنگام شنیدن دقیق و موشکافانه، توری‌ها را برمی‌دارم و در باقی مواقع آن‌ها را سر جایشان می‌گذارم. از آنجا که توری بلندگوهای JBL من آهن‌ربایی است، برداشتن و دوباره نصب‌کردنش تنها چند ثانیه زمان می‌برد. وقتی تأثیر آن بر پاسخ فرکانسی از نظر علمی ثابت شده است، چرا موقتاً توری‌ها را برنداریم؟
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Brady Snyder است. مشاهده مقاله اصلی