چهارمین فیلم پرفروش تاریخ، «نهژا ۲» است؛ ماجراجویی فانتزیِ پویانماییشدهای که در چین ساخته شده است. بیشتر آمریکاییها نه این فیلم را دیدهاند و نه حتی نامش را شنیدهاند، با این حال محبوبیتی عظیم دارد. این روزها، فیلمهای چینی بیش از پیش به چنین موفقیتهایی دست پیدا میکنند.
«زمین سرگردان» را در نظر بگیرید؛ فیلمی علمیتخیلی از سال ۲۰۱۹ که در گیشه جهانی ۷۰۰ میلیون دلار فروخت. با چنین رقمی، آدم انتظار دارد فیلم به یکی از نشانههای فرهنگی زمانه بدل شده باشد، اما بیشتر مردم در ایالات متحده اصلاً آن را نمیشناسند. با این همه، میتوانند آن را در نتفلیکس تماشا کنند؛ پلتفرمی که سابقهای طولانی در میزبانی از آثار درخشانِ غیرانگلیسیزبان دارد.
«زمین سرگردان» مضحک است…
…اما بهطرزی درخشان
«زمین سرگردان» در چند دهه آینده روایت میشود؛ زمانی که خورشید بهطور غیرمنتظرهای با سرعتی سرسامآور شروع به انبساط میکند و تهدید میکند زمین را در خود ببلعد. رهبران زمین در پاسخ، دولتی واحد برای سراسر جهان تشکیل میدهند و رانشگرهای غولآسایی میسازند که در امتداد استوای سیاره نصب میشوند. این رانشگرها چرخش زمین را متوقف میکنند. سپس برنامه این است که زمین را تا سامانه ستارهای آلفا قنطورس، در فاصلهای بیش از چهار سال نوری، جابهجا کنند. در طول این سفر ۲۵۰۰ ساله، انسانهایی که باقی میمانند در شهرهای عظیم و گرمِ زیرزمینی زندگی خواهند کرد، در حالی که سطح سیاره یخ میزند.
همه اینها پیش از آن رخ میدهد که گره اصلی داستان فیلم شکل بگیرد، و از آنجا به بعد ماجرا فقط نامعقولتر هم میشود. با چند شخصیت کلیدی آشنا میشویم، از جمله فضانورد لیو پِیچیانگ (وو جینگ) که سالهاست در فضا به سر میبرد؛ و پسر بزرگسال او، لیو چی (کو چوشیاو)، که اندکی روحیه سرکشی دارد. چی پس از دزدیدن یک کامیون و تهیه چند دست لباس حرارتی از بازار سیاه، خواهرخواندهاش هان دوودو (ژائو جینمای) را قانع میکند که مدرسه را رها کند و با او در سطح زمین چرخی بزند، اما همان بالا فاجعهای تازه رخ میدهد: زمین بیش از حد به مشتری نزدیک میشود، در کشش گرانشی این سیاره عظیم گرفتار میماند و بار دیگر جان همه ساکنان زمین را تهدید میکند…
از سوی دیگر، در ایستگاهی فضایی، لیو پِیچیانگ با یک هوش مصنوعی نیرومند درگیر است؛ سامانهای که معلوم نیست واقعاً خیر انسانیت را میخواهد یا نه. همه شخصیتها سهم خود را در بازگرداندن زمین به مسیرش ادا میکنند، زیرا اگر شکست بخورند، نابودی کامل تمدن قطعی است.
«زمین سرگردان» ادای دینی است به فیلمهای فاجعهمحور دهه ۹۰
هرچه کمتر به آن فکر کنید، خوشحالتر میشوید
اگر این خلاصه را خواندهاید و کمی چشمتان را چرخاندهاید، حق دارید. شاید بپرسید: «زمین چطور میتواند آنقدر منابع داشته باشد که سفر ۲۵۰۰ ساله در اعماق سرد، تاریک و بیخورشیدِ فضا را تاب بیاورد؟» اینجور پرسشها را کنار بگذارید. «زمین سرگردان» برای دقت علمی ساخته نشده است؛ اگر چنین چیزی میخواهید، فیلمها و مجموعههای دیگری هستند که میتوانید سراغشان بروید.
آنچه «زمین سرگردان» در آن خوب عمل میکند، ادای دین به فیلمهای فاجعهمحورِ شاد و اغراقآمیز دهههای ۱۹۹۰ و ۲۰۰۰ است، مثل «آرماگدون»؛ خط داستانی اینجا فقط اندکی کممعقولتر از ایدهای است که در آن ناسا از حفاران نفتی کمک میگیرد تا یک سیارک را منفجر کنند. در روایت، رگههایی از «۲۰۰۱: ادیسه فضایی» هم دیده میشود، زیرا لیو پِیچیانگ با یک سامانه هوش مصنوعی شبیه «هال ۹۰۰۰» دستوپنجه نرم میکند. شهرهای زیرزمینی نیز برای تماشاگران یادآور «بلید رانر» خواهند بود. بهنظر میرسد سازندگان «زمین سرگردان» به هیچ فیلم علمیتخیلیای برنخوردهاند که دوستش نداشته باشند.
بسیاری از شخصیتها و ضربآهنگهای داستان آشنا به نظر میرسند. یک جوان جاهطلب داریم که یاد میگیرد شتابزدگیاش را مهار کند، یک شخصیت برای لحظههای طنز داریم، و کاراکتری هم هست که با ایثاری سوزان و نفسگیر فیلم را به سرمنزل میرساند. فیلم وامدار آثار پیشین است، اما این به معنای بد بودن آن نیست. در واقع، اگر خودتان را به جریانش بسپارید، «زمین سرگردان» شما را با سیلی از احساسات با خود میبرد. این فیلم درباره مات ماندن در برابر جلوههای ویژه خیرهکننده است — یکی از نماهای بهیادماندنی، آدمهایی را نشان میدهد که در پهنه بایرِ زمینِ پیشین میدوند، در حالی که چشمِ مشتری افق را پر کرده است — و درباره آن است که همراهشان فریاد بزنید و آسمان را نفرین کنید.
در یکی از صحنهها، یکی از شخصیتها واقعاً با یک توپ ریلی به مشتری شلیک میکند و فریاد میزند: «برو به درک، مشتری!» این حرف مضحک به نظر میرسد، و هست، اما از آن نوع شوخیِ سرزندهای است که فقط در حماسههای اکشنِ پرطمطراقِ اینچنینی پیدا میشود. و هرچند تصور اینکه همه ملتهای زمین در برابر بحرانی واحد گرد هم بیایند دشوار است، دیدنِ رخ دادن آن روی پرده دلگرمکننده است.
«زمین سرگردان» از رویدادهای پیشِ رو خبر میدهد
بدون در نظر گرفتن دنباله آن
در سال ۲۰۲۳، «زمینِ سرگردان ۲» اکران شد. این فیلم پیشدرآمدِ اثر اصلی است و بخشی از بحرانهایی را به تصویر میکشد که بشر پیش از کشیده شدن به مدار مشتری با آنها روبهرو شد. از جمله این بحرانها، تروریسم، بحثی دربارهٔ دیجیتالیکردن ذهن انسان برای آنکه آدمها حتی اگر بدنشان از کار بیفتد هم بتوانند زنده بمانند، و نیز احتمالِ برخورد ماه با زمین است.
«زمینِ سرگردان ۲» در گیشهٔ جهانی هم بسیار خوب عمل کرد و بیش از ۶۰۰ میلیون دلار فروخت. اما هیچیک از این دو فیلم در کشورهای غربی چندان سروصدایی به پا نکردند، و تنها فیلم نخستِ «زمینِ سرگردان» برای پخش در نتفلیکس در دسترس است.
فیلمهای چینیِ بسیاری بودهاند که در کشور خودشان به موفقیتهای عظیم رسیدهاند، اما در جاهای دیگر جا نیفتادهاند؛ از جمله تریلر اکشن «جنگجوی گرگ ۲» (۸۷۰ میلیون دلار)، فیلم مسابقهای «پگاسوس ۳» (۶۵۶ میلیون دلار)، و کمدیِ سفر در زمانِ «سلام، مامان» (۸۲۲ میلیون دلار). اما دیر یا زود، یکی از این بلاکباسترهای چینی راهش را باز خواهد کرد. آخر مگر تماشاگران چینی مدام فیلمهای پرهزینهٔ هالیوودی را نمیبینند؟ پس تا برعکسِ این ماجرا چقدر مانده است؟
برای تماشای بیشتر
«زمینِ سرگردان» بر پایهٔ داستان کوتاهی از لیو تسیشین، نویسندهٔ سهگانهٔ پرفروشِ «یادآوریِ گذشتهٔ زمین»، ساخته شده است. نتفلیکس همین حالا دارد آن کتابها را با عنوان «مسئلهٔ سهجسمی» اقتباس میکند؛ مجموعهای که از نادیدهگرفتهشدهترین آثار علمیتخیلیِ این پلتفرم به شمار میآید. پس اگر بهدنبال درامی علمیتخیلی هستید که از «زمینِ سرگردان» کمی باورپذیرتر باشد و در عین حال هیچچیز از شدت و هیجانش کم نشود، شاید بد نباشد از همانجا شروع کنید.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Dan Selcke است. مشاهده مقاله اصلی