دستورهای کمتر از گوگل، خدمات پسزمینه کمتر و کنترل بیشتری بر آنچه یک صفحه میتوانست روی گوشیام بارگذاری کند میخواستم. آنچه نمیخواستم، یادگیری دوباره شیوه کار با یک مرورگر یا جایگزین کردن موتور کروم با چیزی بود که نیمی از سایتهایی را که بازدید میکنم خراب کند.
کرومایت، فورکی از کرومیوم که بر پایه کد قدیمی برومایت ساخته شده، تا حد زیادی به خواستهام نزدیک بود. آنقدر به کروم شبیه بود که ظرف چند دقیقه مشغول وبگردی شدم، اما بسیار کمتر از کروم معمول به حساب گوگل وابسته است.
آشنایی با کروم، بدون تشریفات کروم
کروم تماس گرفت، اما گوگل پاسخ نداد
کرومایت در پلیاستور موجود نیست، بنابراین آن را از صفحه انتشارهای گیتهاب پروژه دانلود کردم. هنگام آزمایش، آخرین نسخه کرومایت ۱۴۸.۰.۷۷۷۸.۱۶۸ بود که بر پایه کرومیوم ۱۴۸ ساخته شده بود و APKهای جداگانهای برای دستگاههای ARM64، ARM32 و x86_64 داشت. بیشتر گوشیهای اندرویدی جدید از نسخه ARM64 استفاده میکنند که حدود ۱۸۹ مگابایت حجم دارد. از آنجا که نصب کرومایت مستلزم سایدلود کردن یک برنامه اندرویدی خارج از پلیاستور است، اندروید پیش از اجازه نصب APK به مرورگرم هشدار داد.
بهمحض باز شدن، رابط کاربری کاملاً آشنا به نظر میرسید. نوار آدرس، شمارنده تبها، منوی سرریز، نشانکها، دانلودها، گروههای تب و گزینه تغییر به سایت دسکتاپ دقیقاً همانجایی بودند که کروم قرارشان داده است؛ بنابراین حتی یک حرکت را هم لازم نبود دوباره یاد بگیرم.
تجربه تمیزتر در صفحه تب جدید آشکار شد؛ جایی که درخواست همیشگی ورود به مرورگر، آواتار حساب گوگل و فید دیسکاور غایب بودند. کرومایت ورود به حساب در مرورگر را بهکلی غیرفعال میکند و جلوی بارگذاری دادههایی را میگیرد که معمولاً از طریق همگامسازی کروم ارسال میشوند؛ اما در نتیجه، تبها، نشانکها و گذرواژههای ذخیرهشدهتان بهطور خودکار میان دستگاهها منتقل نمیشوند. همچنان میتوانستم وارد سایتهایی مانند جیمیل شوم، زیرا احراز هویت وبسایت از سامانه همگامسازی کروم در سطح مرورگر جدا است. تفاوت این بود که کرومایت مدام از من نمیخواست مرورگر را به حساب گوگل متصل کنم.
ابزارهای مفید، از پیش در مرورگر
کروم جعبهابزار را پنهان کرده است؛ کرومایت آن را همراه دارد
ویژگیهای کاربردی پنهان در منوهای کرومایت، خیلی زود آن را در آزمایشهایم از کروم متمایز کرد. نخستین چیزی که سراغش رفتم، مسدودکننده تبلیغات داخلی بود. منوی تنظیمات، صفحه پیکربندی اختصاصی Adblock Plus را نشان میدهد که شامل کلید اصلی فعالسازی، فهرستهای فیلتر ویژه زبانها، کنترلهای ضد دور زدن، پشتیبانی از اسنیپت و گزینههای فیلتر سفارشی است. وجود مسدودسازی داخلی یعنی پیش از وبگردی نیازی به نصب یک مسدودکننده محتوای جداگانه نداشتم و عناصر ناخواسته صفحه میتوانستند پیش از پایان بارگذاری حذف شوند.
کرومایت کنترلهایی هم دارد که کروم معمولاً در اندروید عرضه نمیکند. فیلد user agent سفارشی به شما اجازه میدهد رشتهای را که مرورگر برای سایتهای خاص میفرستد با شناسه دیگری جایگزین کنید؛ در حالی که کروم، به دلایل سازگاری تاریخی، همچنان خود را Mozilla، Safari و Gecko معرفی میکند. کرومایت برای حالت دسکتاپ نیز یک جایگزین جداگانه فراهم میکند.
برای من، اسکریپتهای کاربری مفیدتر بودند؛ اسکریپتهایی که رفتارهایی شبیه Greasemonkey را به سایتهای مشخص اضافه میکنند. کرومایت چند گزینه آماده فعالسازی دارد: یکی پخش صوت یوتیوب و ویمئو را در پسزمینه ادامه میدهد، دیگری تغییرمسیرهای ردیابی لینکهای گوگل را حذف میکند و گزینهای نیز صفحههای AMP را غیرفعال میسازد. از آنجا که اسکریپتها کد را در صفحههایی که بازدید میکنید اجرا میکنند، به همان گزینههای همراه مرورگر بسنده کردم تا چیزی را از منبعی ناآشنا اضافه نکنم.
برای عیبیابی، کرومایت دستور View source را برای بررسی مستقیم HTML روی گوشی در اختیار میگذارد. حتی یک مدیر وظایف داخلی مرورگر هم دارد که فعالیت حافظه و CPU مرورگر، GPU، فرایند رندر و تبهای جداگانه را نشان میدهد؛ هرچند از یک بار مشاهده روی گوشیام نمیتوانم درباره عملکرد نتیجهگیری کنم.
کروم در اندروید نمیتواند از افزونهها استفاده کند، هرچند چند مرورگر موبایلی جایگزین اکنون چنین قابلیتی دارند. بنابراین، پیادهسازی آزمایشی کرومایت شگفتانگیزترین افزوده آن بود. در نسخه ۱۴۸ کرومایت که آزمایش کردم، گزینههای توسعهدهنده را باز کردم و افزونههای آزمایشی اندروید را فعال ساختم. سپس از وباستور کروم بازدید کردم، Volume Master را با موفقیت نصب کردم، آن را به نوار ابزار سنجاق کردم و برای سایتهای مشخص به آن دسترسی دادم. با این حال، کرومایت همچنان افزونههای اندروید را آزمایشی و پشتیبانینشده میداند؛ بنابراین سازگاری کامل نیست و ممکن است برخی افزونهها یا رابطها درست کار نکنند.
مرورگری تمیزتر که هنوز اندکی آشفتگی بر جا میگذارد
دستاوردهای حریم خصوصی، شکافهای امنیتی را نمیپوشانند
کرومایت تجربه وبگردی تمیزتر و خصوصیتری ارائه میدهد، اما این مزایا با مصالحههای عملی و امنیتی همراهاند. مرورگری کمتر شناختهشده، صرفاً به دلیل داشتن کنترلهای حریم خصوصی قویتر، خودبهخود امنتر نیست و زمانبندی انتشار کرومایت این مسئله را نشان میدهد.
وقتی اوایل اوت ۲۰۲۶ آن را بررسی کردم، کرومایت همچنان بر پایه کرومیوم ۱۴۸ بود، در حالی که کروم برای اندروید به نسخه ۱۵۱ رسیده بود. این فاصله سهنسخهای مهم است، زیرا بهروزرسانیهای کرومیوم بهطور منظم وصلههایی برای آسیبپذیریهای تازهکشفشده دارند. تنظیمات قدرتمند حریم خصوصی نمیتوانند موتور مرورگر قدیمی را جبران کنند؛ بنابراین بررسی صفحه انتشار پروژه پیش از نصب ارزشمند است. اگر نسخه فعلی چند نسخه عقب مانده باشد، خطر امنیتی میتواند از مزایای حریم خصوصی بیشتر باشد.
پیشفرضهای سختگیرانهتر کرومایت ممکن است با بعضی وبسایتها نیز تداخل داشته باشند؛ بنابراین عیبیابی گاهبهگاه بخشی از تجربه کار با آن است. مرورگر چندین تغییر ضد اثرانگشتنگاری دارد، اما پروژه هشدار میدهد که این محافظتها جامع نیستند. این تغییرات برخی نشانههای شناساییکننده را کاهش میدهند، بیآنکه مرورگر را ناشناس کنند.
کرومایت همچنین Google Safe Browsing را غیرفعال میکند و اجازه روشن کردن دوباره آن را نمیدهد. این یعنی از دست دادن محافظتهایی مانند Enhanced Safe Browsing کروم که میتواند درباره وبسایتها، دانلودها و افزونههای خطرناک هشدار دهد؛ هرچند فعال کردن آن مستلزم اشتراکگذاری دادههای امنیتی بیشتری با گوگل نیز هست. کرومایت تغییرات سختسازی خود را دارد، اما این محافظتها جای بررسیهای اعتبارمحور Safe Browsing را نمیگیرند.
کروم، بدون وابستگی؛ تا حد زیادی
پس از آزمایش مرورگر، به تنظیمات محافظهکارانهتری روی آوردم. مسدودکننده تبلیغات داخلی را با فهرستهای فیلتر پیشفرض فعال نگه داشتم، پشتیبانی آزمایشی از افزونهها را غیرفعال گذاشتم و خودم را به یک یا دو اسکریپت کاربری قابلاعتماد محدود کردم.
با این تنظیمات، کرومایت مانند کرومی به نظر میرسید که درخواستهای حساب کاربری، یکپارچهسازی سرویسها و بخش زیادی از شلوغیهایش حذف شده است. از نتیجه خوشم آمد، اما فاصله در بهروزرسانیها مانع از توصیه بیقیدوشرط آن میشود. تا زمانی که پایه کرومیوم آن نسبتاً بهروز بماند، ارزش بررسی دارد؛ اما نباید آن را نصب کرد و سپس به فراموشی سپرد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی