اگر از ویندوز ۱۱ به شیوهٔ درست بپرسید که چه نسخهای را اجرا میکند، پاسخ همچنان ۱۰.۰ خواهد بود. نزدیک به پنج سال پس از عرضه، تازهترین سیستمعامل مایکروسافت رسماً خود را با همان شمارهٔ نسخهٔ داخلی ویندوز ۱۰ معرفی میکند.
مایکروسافت رسماً ویندوز ۱۱ را با همان شمارهٔ نسخهٔ ۱۰.۰ ویندوز ۱۰ معرفی میکند؛ پس موضوع بسیار فراتر از یادگاریِ بهجامانده از دوران ارتقاست. نزدیک به پنج سال پس از عرضهٔ ویندوز ۱۱، شاید نام «۱۱» را همهجا ببینید، اما در لایههای زیرین، ویندوز همچنان به نام «۱۰.۰» پاسخ میدهد.
ویندوز ۱۱ واقعاً خودش را ۱۰.۰ مینامد
یازده در طبقهٔ بالا، ده در زیرزمین
بیآنکه ابزار تشخیصی گمنامی نصب کنید، خودتان هم میتوانید این دوگانگی را ببینید. خط فرمان را باز کنید، فرمان systeminfo را اجرا کنید؛ ویندوز محصول را Microsoft Windows ۱۱ معرفی میکند، اما نسخهٔ سیستمعامل را ۱۰.۰ و سپس شمارهٔ بیلد نشان میدهد. برای نمونه، دستگاهی با ویندوز ۱۱ نسخهٔ 25H2 ممکن است ۱۰.۰.۲۶۲۰۰ را گزارش کند و در عین حال آشکارا خود را ویندوز ۱۱ بنامد.
مستندات خود مایکروسافت نیز همین الگو را نشان میدهند. جدول نسخههای سیستمعامل این شرکت، ویندوز ۷ را ۶.۱، ویندوز ۸ را ۶.۲، ویندوز ۸.۱ را ۶.۳ و ویندوز ۱۰ را ۱۰.۰ فهرست میکند. ویندوز ۱۱ در سطر بعدی با همان شمارهٔ نسخهٔ ۱۰.۰ ظاهر میشود.
بههرحال، شمارهٔ تجاری هیچگاه بازتاب قابلاعتمادی از نسخهٔ داخلی NT نبوده است. ویندوز ۷، NT ۷.۰ نبود و ویندوز ۸.۱ نیز NT ۸.۱ نبود. این ناهمخوانی کنونی فقط از آن رو عجیبتر به چشم میآید که ویندوز ۱۰ اتفاقاً دقیقاً با NT ۱۰.۰ همخوان بود؛ همخوانیای که تا پیش از رسیدن ویندوز ۱۱، شمارهگذاری را مرتبتر از واقعیت جلوه میداد.
ویندوز پیشتر هم قربانی شمارههای نسخه بوده است
نرمافزارهای قدیمی میتوانند بیش از حد تحتاللفظی باشند
حفظ شمارهٔ ۱۰.۰ با یکی از مشکلات سازگاریِ دیرپایی که مایکروسافت دههها با آن دستوپنجه نرم کرده نیز کاملاً سازگار است. ویندوز سالها کوشیده برنامههای قدیمی را روی نسخههای جدیدتر سیستمعامل اجراپذیر نگه دارد و بررسی نسخه، یکی از جاهایی است که این تلاش برای سازگاری میتواند پیچیده شود. کدی که بر پایهٔ نسخههای موجود در زمان نگارشش ساخته شده، ممکن است بهمحض دیدن شمارهای که سازندهاش هرگز انتظارش را نداشته، گیج شود.
مایکروسافت این درس را خیلی زود آموخت. ریموند چن، از کهنهکاران ویندوز، توضیح میدهد که تابع GetVersion در ویندوز ۹۵ بهجای ۴.۰ مورد انتظار، نسخهٔ ۳.۹۵ را گزارش میکرد؛ زیرا شمار زیادی از برنامهها بررسی نسخه را بهشکلی نادرست انجام میدادند. بعضی شمارههای اصلی و فرعی را جداگانه مقایسه میکردند؛ بنابراین نرمافزاری که به دنبال ویندوز ۳.۱ یا جدیدتر بود، میتوانست عدد ۴ را در ۴.۰ ببیند، اما سپس ۰ را چون از ۱ کمتر بود رد کند. در مقطعی، کنار آمدن با این بررسیهای معیوب آسانتر از یافتن تکتک برنامههایی شد که فرض نادرستی کرده بودند.
این دردسر هرگز واقعاً از میان نرفت. مایکروسافت از ویندوز ۸.۱ به بعد، شیوهٔ رفتار APIهایی مانند GetVersionEx را تغییر داد؛ بهطوریکه نسخهای که برنامه میبیند، تا حدی به این بستگی دارد که مانیفست آن پشتیبانی از کدام نسخههای ویندوز را اعلام کرده است. برنامهای که اعلانهای درست را نداشته باشد، حتی هنگام اجرا روی نسخهای بسیار جدیدتر نیز ممکن است شمارهٔ نسخهٔ ویندوز ۸، یعنی ۶.۲، را دریافت کند.
توابع Version Helper مایکروسافت نیز همین رویکرد محتاطانه را دنبال میکنند. مایکروسافت بهجای تشویق توسعهدهندگان به جستوجوی یک شمارهٔ نسخهٔ مشخص، بررسیهایی مانند IsWindows10OrGreater را فراهم کرده و مقایسههای «بزرگتر یا مساوی» را پیشنهاد میدهد؛ مقایسههایی که با تکامل ویندوز کمتر احتمال دارد از کار بیفتند.
مایکروسافت هرگز توضیح قطعیای منتشر نکرده که بگوید سازگاری تنها دلیل باقی ماندن ویندوز ۱۱ روی NT ۱۰.۰ بوده است؛ بااینحال، این انتخاب در چنین زمینهای کاملاً منطقی به نظر میرسد. ویندوز دههها برنامه و درایور را با خود حمل میکند که بر فرضهایی بنا شدهاند که مایکروسافت نمیتواند بهطور پسنگر بازنویسیشان کند؛ و تغییر شمارهای مهندسی برای هماهنگ کردن آن با نام بازاریابی، فرصتی دیگر به نرمافزارهای قدیمی میدهد تا دردسرساز شوند.
شمارهٔ بیلد بیسروصدا جای آن را گرفته است
حتی اگر ۱۰.۰ تکان نخورده باشد، ویندوز ۱۱ پیش رفته است
برچسب ۱۰.۰ اکنون گسترهٔ بزرگی از روند توسعهٔ ویندوز را در بر میگیرد، درحالیکه نامها و شمارههای مربوط به بهروزرسانیهای ویندوز پیوسته تغییر میکنند. بیلد سیستمعامل راه بسیار بهتری برای تمایز دادن نسخههای امروزی ویندوز است.
تا اوت ۲۰۲۶، مایکروسافت ویندوز ۱۱ نسخهٔ 24H2 را با بیلد ۲۶۱۰۰ و نسخهٔ 25H2 را با بیلد ۲۶۲۰۰ فهرست میکند. انتشار جدیدتر ویندوز ۱۱ نسخهٔ 26H1 که عمدتاً برای دستگاههای تازه در نظر گرفته شده، نه بهعنوان بهروزرسانی قابلیتِ درجا برای رایانههای فعلیِ 24H2 یا 25H2، از بیلد ۲۸۰۰۰ استفاده میکند.
همین الگو را در ابزارهای توسعهدهندگان مایکروسافت هم میتوان دید. انتشارهای Windows SDK همچنان از شمارههای نسخهای مانند ۱۰.۰.۲۶۱۰۰.x و ۱۰.۰.۲۸۰۰۰.x استفاده میکنند، در حالی که برنامهها میتوانند انتشار مشخصی از ویندوز را هدف بگیرند و هنگام اجرا بررسی کنند که APIهای جدیدتر در دسترس هستند یا نه. در این سطح، پیشوند ۱۰.۰ اطلاعات چندانی دربارهٔ نسخهٔ امروزی ویندوزی که واقعاً با آن سروکار دارید به شما نمیدهد.
نتیجه این است که ویندوز، انباشتهای از شمارههای نسخه با ظاهری کمی مضحک دارد. عبارتهای «Windows ۱۱ 25H2»، «نسخه ۱۰.۰» و «بیلد ۲۶۲۰۰» همگی میتوانند به یک سیستمعامل واحد اشاره کنند، بیآنکه هیچیک از این شمارهها نادرست باشد. اینها فقط به لایههای متفاوتی از شیوهٔ نسخهگذاری مایکروسافت اشاره دارند.
برای رفع اشکالهای معمول، پیشوند ۱۰.۰ بهتنهایی چندان به کار نمیآید. نام محصول، نسخهٔ بهروزرسانی ویژگیها و بیلد سیستمعامل، تصویر بسیار روشنتری از آنچه واقعاً روی یک رایانه اجرا میشود ارائه میکنند.
و پلتفرمی که زیر برچسب ۱۰.۰ قرار دارد، بسیار دگرگون شده است. Windows ۱۱ نیازمندیهای سختافزاری متفاوت، مبناهای امنیتی، اجزای پوسته، APIها، تغییرات مربوط به سرویسدهی و سالها قابلیت تازه را در بیلدهای پیاپی معرفی کرده است. اینکه نسخهٔ اصلی مشترک را دلیلی بدانیم بر اینکه Windows ۱۱ صرفاً Windows ۱۰ با گوشههای گردتر است، به یک فیلد قدیمیِ نسخه اهمیتی بسیار بیشتر از آنچه سزاوارش است میدهد.
ویندوز ردپاهایش را حفظ میکند
این ویژگی عجیب را دوست دارم، چون حسوحال نمونهای کلاسیک از باستانشناسی ویندوز را دارد. مایکروسافت میتواند منوی استارت را از نو طراحی کند، نیازمندیهای سختافزاری را بالا ببرد، سالها بیلد تازه عرضه کند و تا Windows ۱۱ 26H1 پیش برود، اما یک شماره که زیر همهٔ اینها پنهان شده، همچنان با خونسردی ۱۰.۰ را گزارش میکند.
بیشتر مردم هرگز دلیلی ندارند که به نسخهٔ اصلی NT گزارششده از سوی رایانهشان اهمیت بدهند؛ و احتمالاً همین توضیح میدهد که چرا مایکروسافت هیچوقت برای نظم عددی بینقص به خود زحمت نداده است. ویندوز سابقهای طولانی در حمل کردن قابلیتهای باستانی و تصمیمهای فنی قدیمی به انتشارهای جدیدتر دارد و گاهی برای آشکار کردن یکی از آنها، تنها یک فرمان کافی است.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی