آنقدر در اندروید از کروم استفاده کردهام که یاد گرفته بودم برخی از ویژگیهای ناخوشایندش را بپذیرم و با آنها کنار بیایم. این عادت از سر راحتی شکل گرفت؛ کروم از پیش نصب است و بیشتر وبسایتها نیز در آن بهخوبی نمایش داده میشوند. اما بهتازگی فایرفاکس را روی گوشی اندرویدیام نصب کردم و یک ویژگی خاص غافلگیرم کرد: میتوانستم روی برنامه موبایل افزونه نصب کنم. همین باعث شد فایرفاکس دیگر مرورگر کوچکتر و تحملکردنیِ گوشی نباشد و به مرورگری تبدیل شود که واقعاً دلم میخواست روی تلفنم داشته باشم.
مرورگر گوشی سرانجام با خواستههایم سازگار شد
افزونهها فایرفاکس را به مرورگری شخصیسازیپذیر تبدیل میکنند
وقتی به یک وبسایت خبری سر زدم، ناگهان متوجه تفاوت شدم: چیدمان صفحه خلوت و آرام بود؛ بسیار خلوتتر از آنچه به یاد داشتم. از نوارهای کناری همیشگی که متن را در ستونی باریک میچپاندند خبری نبود و ویدیوی بالای صفحه نیز خودکار پخش نشد. ابتدا گمان کردم پای طرحی تمیزتر یا اشکالی موقتی در میان است، اما در واقع افزونه uBlock Origin را نصب کرده بودم و آن افزونه شیوه نمایش صفحه روی نمایشگرم را تغییر داده بود.
همیشه میدانستم افزونهها تا چه اندازه توانمندند. در مرورگرهای گوناگونی که روی رایانه با آنها کار میکنم چندین افزونه دارم، اما برخورداری از همان امکانات روی گوشی برایم تازه و طراوتبخش بود. افزونهها میتوانند اجزای مزاحم صفحه را حذف کنند، رفتار یک وبسایت را تغییر دهند یا قابلیتهایی را بیفزایند که پیشتر وجود نداشتند. پس از آنکه فایرفاکس اندروید پشتیبانی از افزونهها را فراهم کرد، شمار افزونههای فهرست آن از بیش از ۴۵۰ مورد هنگام آغاز به کار در اواخر ۲۰۲۳، تا ماه مه سال بعد به بیش از ۱,۰۰۰ مورد رسید.
همین که مرورگر به شما اجازه میدهد رفتار صفحه را تغییر دهید، نهفقط ظاهر آن را، تجربه استفاده از مرورگر بیدرنگ رنگوبویی کاملاً متفاوت پیدا میکند.
سه تغییر کوچک که گوشی را دگرگون کردند
قابلیت تازهای در کار نبود، اما دردسرها ناپدید میشدند
uBlock Origin خیلی زود برایم ضروری شد؛ زیرا در بعضی وبلاگهای فناوری محبوبم معمولاً چند ثانیه نخست را صرف عبور از بنرها، پنجرههای بازشونده عضویت در خبرنامه و پخشکنندههای ویدیو میکردم تا سرانجام به خود مقاله برسم. افزونه را نصب کردم و حالا مطلب، پاکیزه و بیمزاحمت، درست در میانه نمایشگرم باز میشود. دیگر چندان نگران لمسهای ناخواستهای نیستم که محتوایی کاملاً بیربط و ناخواسته را باز میکردند. اکنون بیشتر وبسایتها طوری به نظر میرسند که گویی برای گوشی من ساخته شدهاند، نه اینکه طراحیشان گرد محور انبوه چیزهایی باشد که برای جلب توجهم با یکدیگر رقابت میکنند.
SponsorBlock افزونه دیگری است که در فایرفاکس اندروید بسیار دوستش دارم. این افزونه ظاهر صفحه را تغییر نمیدهد، بلکه بر آنچه هنگام تماشا رخ میدهد اثر میگذارد. موقع دیدن ویدیوهای YouTube لازم نیست کاری انجام دهم؛ افزونه بخشهای تبلیغاتی میان ویدیو و قسمتهای دیگری را که در پایگاه دادهاش نشانهگذاری شدهاند خودکار رد میکند. راستش چند بار نخست کمی عجیب به نظر میرسید؛ انگار ویدیویی که میدیدم همان لحظه ویرایش میشد. اما خیلی زود به تجربهای عادی و مورد انتظار تبدیل شد و مطمئن نیستم دیگر بتوانم به مرورگری بازگردم که چنین افزونهای ندارد.
SingleFile را هم دوست دارم. شاید به نظر برسد مشکل کوچکتری را حل میکند، اما واقعاً کاربردی است. وقتی آنتندهی ضعیف باشد، دیگر مجبور نیستم امیدوار بمانم که صفحه در حافظه نهان ذخیره شده باشد. این افزونه به من اجازه میدهد همهچیز، از جمله تصاویر و سبکهای نمایشی، را در قالب یک فایل HTML ذخیره کنم و هر زمان خواستم آن را بدون اتصال به اینترنت باز کنم.
جالب اینکه این سه افزونه روی گوشی برایم مهمتر از رایانه بودند. تبلیغات و شلوغی در نمایشگری کوچک آزاردهندهترند و با حذف آنها، حسوحال مطالعه یا پیمایش در صفحه بهکلی دگرگون میشود.
فایرفاکس اندرویدیام را با صدها افزونه شلوغ نکردهام. آگاهانه فهرست را کوتاه نگه میدارم، زیرا افزونهها ممکن است به محتوایی که مرور میکنید دسترسی داشته باشند؛ بنابراین فقط مواردی را نصب میکنم که واقعاً به آنها نیاز دارم.
کروم همچنان آسانترین مرورگر برای بیخیال بودن است
اما این آسودگی حدی دارد
روی بیشتر گوشیهای اندرویدی، کروم از پیش نصب شده است؛ وارد حساب خود میشوید و تقریباً میتوانید کار را از همانجایی ادامه دهید که رهایش کرده بودید. همین ویژگی کروم را برای بسیاری از کاربران به برندهای بیچونوچرا تبدیل میکند. بااینحال، چون افزونههای کروم فقط روی رایانه کار میکنند، پشتیبانی از افزونهها فایرفاکس را بسیار جذابتر میکند.
| ویژگی | فایرفاکس اندروید | کروم اندروید |
|---|---|---|
| افزونههای مرورگر | بله | خیر |
| مسدودکنندههای محتوا بر پایه افزونه | در دسترس | خیر |
| کتابخانهٔ افزونهٔ اختصاصی | بله | خیر |
| یکپارچگی با حساب گوگل | اختیاری | عمیق |
| میزان دردسر راهاندازی برای شخصیسازی | پس از نصب، کم | ناچیز |
مدتی از مرورگر کیوی استفاده میکردم، چون افزونههایی شبیه افزونههای کروم را در اندروید ارائه میداد؛ اما نگهداری و توسعهٔ آن پس از ژانویهٔ ۲۰۲۵ متوقف شد. این مرورگر برای من روشن کرد که چنین قابلیتی تا چه اندازه سودمند است و در عین حال، گزینههای فراگیر مشابه چقدر انگشتشمارند.
فایرفاکس فقط باید اختیار را به من بازمیگرداند
این تغییر رویکرد بسیار مهم است. این بار فایرفاکس را نه به این دلیل برگزیدهام که به جایگزینی برای کروم نیاز دارم؛ اصلاً معیارم این نیست. از آن استفاده میکنم چون میتوانم مرورگر را با شیوهٔ استفادهام از گوشی سازگار کنم. اگر از صفحههایی که سراسر بر محور تبلیغات طراحی شدهاند به ستوه آمده باشید، این آزادی عمل روزبهروز اهمیت بیشتری پیدا میکند.
همهٔ افزونههای نسخهٔ رایانهای به فایرفاکس اندروید راه نیافتهاند و چهبسا هرگز هم راه نیابند؛ از سوی دیگر، کروم در مجموعهٔ خدمات گوگل تجربهای یکپارچهتر فراهم میکند. با این همه، یک تفاوت تعیینکننده است: این مرورگر اختیار بیشتری برای تعیین ظاهر و رفتار صفحهها به من میدهد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Afam Onyimadu است. مشاهده مقاله اصلی