Facebook مدتهاست دیگر آن تصویر هیجانانگیزِ سالهای اول شبکههای اجتماعی را ندارد. برای خیلیها، نام Facebook یادآور عکسهای خانوادگی، پستهای طولانی، خاطرات قدیمی و نسلی است که هنوز با حوصله در Feed میچرخد. با این حال یک تناقض جالب وجود دارد: طبق دادهای که MakeUseOf به نقل از Statista مطرح میکند، Facebook همچنان حدود ۳ میلیارد کاربر ماهانه دارد.
پس اگر «هیچکس» دیگر از Facebook استفاده نمیکند، این میلیاردها کاربر از کجا آمدهاند؟ پاسخ احتمالاً این است که استفاده از Facebook تغییر کرده، نه اینکه کاملاً از بین رفته باشد. بسیاری از کاربران شاید دیگر هر روز پست شخصی منتشر نکنند، اما برای Marketplace، Messenger، دنبالکردن صفحات، خبرها، گروههای محلی یا حتی همگامسازی پستهای Instagram هنوز به اکوسیستم Facebook وصلاند.
جمعیت کاربران Facebook آنقدر ساده و تکنسلی نیست
برداشت رایج این است که Facebook شبکه اجتماعی نسلهای مسنتر است. بخشی از این برداشت درست است؛ کاربران ۵۰ تا ۶۴ سال، طبق آمار نقلشده از Hootsuite، استفاده روزانه پررنگی از آن دارند. اما دادههای Statista تصویر پیچیدهتری نشان میدهد: گروه ۲۵ تا ۳۴ سال با سهم ۲۴٫۲ درصدی، بزرگترین بخش کاربران Facebook معرفی شده و پس از آن گروههای ۳۵ تا ۴۴، ۱۸ تا ۲۴، ۴۵ تا ۵۴، ۶۵ سال به بالا و ۵۵ تا ۶۴ قرار میگیرند.
این یعنی ممکن است کاربران جوانتر کمتر درباره حضورشان در Facebook حرف بزنند، اما الزاماً از آن خارج نشدهاند. تفاوت مهمی بین «هر روز در Facebook پست گذاشتن» و «هنوز حساب فعال داشتن و گاهی از ابزارهایش استفاده کردن» وجود دارد. حتی اگر نوجوانان و جوانترها Facebook را شبکه اصلی خود ندانند، ممکن است برای یک کاربرد خاص همچنان به آن سر بزنند.
Marketplace یکی از دلایل زنده ماندن Facebook است
یکی از کاربردهایی که هنوز برای بسیاری از کاربران ارزش واقعی دارد، Facebook Marketplace است. خرید و فروش محلی، گروههای محلهای، فروش وسایل کودک، لوازم خانه، لباس، وسایل الکترونیکی، کارتهای Pokémon، Funko Pop و حتی خودرو باعث شده Marketplace صرفاً یک بخش فرعی نباشد.
در مقاله اصلی اشاره شده که Capital One Shopping Research تعداد خریداران Marketplace را حدود یک میلیارد نفر برآورد کرده و نوشته است ۱۶ درصد از کاربران Facebook فقط برای استفاده از Marketplace وارد این پلتفرم میشوند. اگر این عددها را کنار هم بگذاریم، روشن میشود که خیلیها شاید از نظر ذهنی خودشان را «کاربر Facebook» ندانند، اما در عمل برای خرید، فروش یا چت با خریدار و فروشنده از همان زیرساخت استفاده میکنند.
Marketplace برای خانوادهها و فروشندگان محلی هم جذاب است، چون جایگزینی سادهتر برای برخی بازارهای آنلاین محسوب میشود. کسی که میخواهد کالای دستدوم بخرد یا وسیلهای را بدون دردسر ارسال و کارمزد بالا بفروشد، گاهی با چند عکس و یک آگهی محلی سریعتر به نتیجه میرسد.
Messenger هم بخشی از ماجراست
بسیاری از کاربران وقتی میگویند از Facebook استفاده نمیکنند، شاید منظورشان Feed و پستهای عمومی باشد؛ اما Facebook Messenger را جداگانه میبینند. طبق دادهای که MakeUseOf از Hootsuite نقل کرده، در آمریکا بزرگترین گروه جمعیتی Messenger بین ۲۵ تا ۳۴ سال است و پس از آن کاربران ۳۵ تا ۴۴ سال قرار دارند.
Messenger برای چتهای خصوصی، ارتباط با خریداران Marketplace و حتی ارتباط خانوادگی هنوز کاربرد دارد. همچنین Messenger Kids برای والدینی که نمیخواهند کودک دبستانیشان گوشی شخصی داشته باشد، اما میخواهند ارتباط کنترلشده با دوستان و خانواده برقرار بماند، یک گزینه شناختهشده است. اینها استفادههایی هستند که شاید در ظاهر «Facebook گردی» حساب نشوند، اما همچنان به حساب کاربری و اکوسیستم Facebook وابستهاند.
Facebook برای دنبال کردن صفحهها و خبرها هم هنوز کار میکند
صفحههای Facebook هنوز برای دنبالکردن برندها، شرکتها، رسانهها، کسبوکارهای محلی، برنامههای تلویزیونی و جامعههای علاقهمندی کاربرد دارند. اگر کاربری چند صفحه را دنبال کند، Feed او همچنان میتواند مثل یک جریان محتوایی شخصیسازیشده عمل کند؛ هرچند تبلیغات و پیشنهادهای الگوریتمی هم بخشی از این تجربه هستند.
برای بعضی افراد، Facebook هنوز یکی از مسیرهای دریافت خبر است. در مقاله اصلی به آمار Hootsuite اشاره شده که ۳۸ درصد کاربران Facebook بهطور منظم خبرهایشان را از این پلتفرم میگیرند. حتی اگر کاربر جوانتر برای ویدئوهای کوتاه سراغ TikTok یا Instagram Reels برود، Facebook برای خبرهای محلی، لینکهای وبسایتها و دنبالکردن صفحات خاص همچنان نقش دارد.
چرا خیلیها استفاده از Facebook را انکار میکنند؟
بخشی از ماجرا به تصویر اجتماعی Facebook برمیگردد. برای نسل Z یا نسل Alpha، گفتن اینکه «از Facebook استفاده میکنم» ممکن است قدیمی یا غیرترند به نظر برسد. به همین دلیل بعضیها ترجیح میدهند بگویند در Facebook نیستند، در حالی که برای Messenger، Marketplace یا گروههای خاص هنوز از حسابشان استفاده میکنند.
این تفاوت زبانی مهم است: کاربر ممکن است خودش را عضو فعال Facebook نداند، چون مثل گذشته پست نمیگذارد یا Feed را روزانه مرور نمیکند. اما از نگاه آمار پلتفرم، ورود برای چت، خرید، فروش، دنبالکردن صفحه یا مشاهده لینکها همچنان فعالیت محسوب میشود.
Facebook دیگر همان شبکه اجتماعی قدیمی نیست، اما هنوز تمام نشده است
جمعبندی واقعبینانه این است که Facebook شاید دیگر خنکترین و جوانپسندترین شبکه اجتماعی نباشد، اما هنوز در چند کاربرد کلیدی جا دارد. Marketplace، Messenger، Pages، گروههای محلی، اشتراکگذاری آلبومهای بزرگ و دنبالکردن خبرها باعث شده این پلتفرم از زندگی دیجیتال کاربران حذف نشود.
بنابراین عدد ۳ میلیارد کاربر ماهانه لزوماً به این معنی نیست که همه مثل سالهای طلایی Facebook هر روز پست شخصی میگذارند. معنی دقیقترش این است که Facebook از یک شبکه اجتماعی واحد به مجموعهای از ابزارهای کاربردی تبدیل شده؛ ابزارهایی که بسیاری از کاربران شاید استفاده از آنها را دوست نداشته باشند اعتراف کنند، اما همچنان سراغشان میروند.
منبع: این مطلب یک بومیسازی و بازنویسی تحریریهای بر اساس مقالهای از MakeUseOf است: مشاهده مقاله اصلی.