در چند ماه اخیر، گالاکسی نوت ۲۰ اولترای کهنهام بهطرز آزاردهندهای کند شده بود؛ برنامهها بهسختی باز میشدند، منوها مکث میکردند و حتی در کارهای ساده هم حس میکردم تلفن بسیار پیرتر از سختافزار ۲۰۲۰ آن است.
بهنظر من نوت ۲۰ یکی از بهترین گوشیهای سامسونگ بود و هنوز آمادهٔ کنار گذاشتنش نیستم؛ صفحهنمایش همچنان درخشان است، اسپن کاربردی است و جایگزین کردن پرچمداری توانمند که ظاهراً هنوز کارش را انجام میدهد، بیهوده بهنظر میرسد.
یک پشتیبانگیری سریع با برنامهٔ سامسونگ اسمارت سوئیچ و بازنشانی کارخانهای، سالها شلوغی را پاک کرد؛ اما تأثیری بر مشکل نرمافزار کهنهٔ اندروید ۱۳ نداشت. چون سامسونگ دیگر بهروزرسانی عمدهای برای آن منتشر نمیکند، خودم دستبهکار شدم. بهسراغ اندروید ۱۶ و وانیوآی ۸ با آرتیزنروم رفتم و تلفنی بهدست آوردم که حس یک دستگاه نو را داشت.
متأسفانه این ارتقا بهای خود را داشت و مرا دربارهٔ ادامهٔ استفاده از آن به تردید انداخته است.
سامسونگ پشتیبانی نرمافزاری را متوقف کرد
سختافزار هنوز کار میکرد، اما بازنشانی کارخانهای نتوانست نرمافزار را بهروز کند
با این حال، سامسونگ گالاکسی نوت ۲۰ اولترای من را کاملاً رها نکرده است. مدل اگزینوس من، SM‑N986B، همچنان بهروزرسانیهای امنیتی میگیرد. با این همه، در اندروید ۱۳ و وانیوآی ۵٫۱ گیر کرده بود. نسخهٔ فعلی نوت ۲۰ من N986BXXSIHYH3 بود و بستههای امنیتی میتوانستند این نسخهٔ قدیمی را ایمن نگه دارند؛ اما نمیتوانستند قابلیتهای تازه، تغییرات رابط کاربری یا بهبودهای گستردهٔ اندروید ۱۶ را فراهم کنند.
با بازنشانی کارخانهای به تلفن فرصتی دادم تا دوباره جان بگیرد؛ اما با وجود حذف شش سال برنامه، دانلودهای فراموششده و سرویسهای پسزمینه، همچنان سنگینتر و کمواکنشتر از انتظارم بود.
میتوانستم بهدنبال یک رام سبک مبتنی بر پروژهٔ متنباز اندروید بروم، اما نمیخواستم تمام چیزهایی را که گالاکسی نوت را خاص میکرد، از دست بدهم. هنوز رابط کاربری سامسونگ، نرمافزار دوربین و قابلیتهای اسپن را دوست داشتم. تجربهٔ تازهٔ سامسونگ را میخواستم، نه تلفنی اندرویدی، بیهویت و ارزانقیمت که روی سختافزار نوت اجرا شود.
طبیعتاً این موضوع، انتخاب رامهای سفارشی را محدودتر میکرد. چون سامسونگ، به دلایلی که برایم روشن نیست، مدلهای آمریکایی و کانادایی نوت ۲۰ را با بوتلودرهایی عرضه کرد که هرگز بهصورت رسمی قابل قفلگشایی نبودند، جامعهٔ توسعهدهندگان بزرگی هم برای این دستگاه شکل نگرفت.
سالها اکستریمروم رام منتخب نوت ۲۰ بود، اما از ژانویهٔ ۲۰۲۶ این پروژه به پایان عمر خود رسید. آرتیزنروم به جانشین عملی آن تبدیل شد. این رام بر پایهٔ UN1CA ساخته شده و فرمویر جدید سامسونگ را برای دستگاههای گالاکسیِ خارج از پشتیبانی سازگار میکند.
نسخهٔ ۳٫۵٫۱ همان ارتقایی را فراهم کرد که واقعاً میخواستم: اندروید ۱۶ و وانیوآی ۸ را به نوت ۲۰ ششساله آورد.
نصب اندروید ۱۶ ارزش دستگاه را بازگرداند
اودین، TWRP و بازنشانی کارخانهای، دیگر مانع ارتقا نشدند
پیش از شروع، دقیقاً میدانستم چه چیزی را فدا میکنم. فلش کردن یک رام سفارشی، گوشی را پاک میکند، Knox سامسونگ را برای همیشه غیرفعال میکند و بسیاری از قابلیتهای امنیتی حساس را از کار میاندازد. سامسونگ والت، فولدر امن و هرچیزی که به Knox وابسته باشد، دیگر کار نخواهند کرد؛ حتی اگر به فرمویر اصلی بازگردم.
این معامله ساده نبود، اما پرداخت حدود ۲٬۰۰۰ دلار برای پرچمداری دیگر، وقتی سختافزار این دستگاه کاملاً سالم است، چندان منطقی هم نیست.
برای جلوگیری از خراب شدن کار بهدلیل محافظت بازنشانی کارخانهای، از حسابهای سامسونگ و گوگل خارج شدم و سپس بازنشانی کارخانهای را انجام دادم. پس از راهاندازی سریع، امکان قفلگشایی OEM را فعال کردم. قفلگشایی بوتلودر دوباره همهچیز را پاک کرد و در آن لحظه نوت از همیشه پاکتر بود. با این حال، کار جدی تازه آغاز میشد.
نصب واقعی در ویندوز و با استفاده از اودین آغاز شد؛ ابزاری که فایلهای فرمویر را در حالت دانلود به تلفنهای سامسونگ میفرستد. برای SM‑N986B با نسخهٔ N986BXXSIHYH3، باید این موارد را بارگذاری میکردم:
- بوتلودر (BL_N986BXXSIHYH3_N986BXXSIHYH3….tar.md5)
- پردازندهٔ ارتباطات (CP_N986BXXSIHYH3_CP31116918_MQB99425464….tar.md5)
- دادههای کاربر (ArtisanROM_SM-N985F_SM-N986B_20260202.tar)
- گزینههای اودین: راهاندازی خودکار غیرفعال و زمان بازنشانی سریع فعال، با AP و CSC خالی
این فایلها مخصوص مدل و فرمویر من بودند؛ بنابراین برای همهٔ مدلهای نوت ۲۰ قابلاستفاده نیستند. چون یک بستهٔ نادرست میتواند به ساعتها بازیابی منجر شود، پیش از فشردن دکمهٔ Start در اودین، نام فایلها را دو و سه بار بررسی کردم.
اودین محیط ریکاوری را نصب کرد، اما برای نصب خود آرتیزنروم به TWRP نیاز بود. در این مرحله مجبور شدم یک بار دیگر پارتیشن دادههای رمزگذاریشده را فرمت کنم، به ریکاوری راهاندازی مجدد شوم و سپس رام اصلی را از طریق Android Debug Bridge (ADB) با sideload منتقل کنم.
adb sideload “c:\<path\to\file>\ArtisanROM_OFFICIAL_3.5.1_20260816_c2s-sign.zip”
نشانگر پیشرفت در ۴۷٪ متوقف شد؛ قلبم تندتر زد، چون بهنظر میرسید نصب شکست خورده است. اما یک جستوجوی سریع آنلاین خیالم را راحت کرد، چون این وضعیت عادی است. مهم این بود که تلفن گزارش داد اسکریپت با موفقیت اجرا شده است و عبارت Total xfer: ۱.00x نشان میداد ADB کار خود را تمام کرده است.
نفس در سینهام حبس شد تا نخستین بوت واقعی اندروید ۱۶ و وانیوآی ۸، همراه با موسیقی آغازین جالبش، ظاهر شد. سامسونگ ناگهان اجازه نمیداد بدون ورود به حساب سامسونگ ادامه دهم؛ تا اینکه پیوند کوچکی را در انتهای صفحه دیدم که امکان تکمیل راهاندازی بدون حساب را میداد.
یک نسخهٔ کامل از بستهٔ فرمویر مخصوص مدل و منطقهٔ دقیق دستگاهتان را روی رایانه نگه دارید. اگر رام سفارشی شکست خورد، فایلهای BL، AP، CP و CSC را برای بازگرداندن نرمافزار سامسونگ از طریق اودین در دسترس خواهید داشت. پس از ناتوانی دستگاه در بوت شدن، دنبال نسخهٔ درست نگردید.
آرتیزنروم همچنان در دست توسعه است. بهروزرسانیگر آن اکنون بهروزرسانیهای افزایشی کوچکتر را پشتیبانی میکند، اما هر نسخهٔ اصلی احتمالاً به پاک کردن تلفن و تکرار این فرایند اضطرابآور نیاز خواهد داشت.
اندروید ۱۶، نوت را دوباره ارزشمند کرد
پیش از جستوجوی قابلیتهای تازه، بهبود عملکرد آشکار بود
تفاوت میان آرتیزنروم و نسخهٔ رسمی اندروید سامسونگ آشکار بود. برنامهها فوراً باز میشدند، تنظیمات سریع واکنش نشان میدادند و جابهجایی میان کارها دیگر با مکث همراه نبود. آرتیزنروم نوت ۲۰ من را بهطرز چشمگیری سریع کرده بود.
مشکل فقط نرمافزار قدیمی و انباشت سالها فایل اضافی نبود. نصب سامسونگ حتی پس از بازنشانی کارخانهای نیز همچنان سنگین احساس میشد.
وانیوآی ۸ نوت را به سریهای S۲۴ و S۲۵ سامسونگ شبیهتر کرد، اما آرتیزنروم همان هویت سامسونگی را که واقعاً میخواستم، حفظ کرد. بهتر از همه، این پورت قابلیتهای Galaxy AI را آورد که سامسونگ هرگز قصد نداشت به سری نوت ۲۰ اضافه کند:
- دستیار یادداشت و دستیار نوشتن
- دستیار مرور و جستوجوی معنایی
- دستیار تماس، مترجم و دستیار متنبرداری
- دستیار عکس، دستیار طراحی، پاککن صوتی و Now Brief
این افزونهها قطعاً خوشایند بودند، اما سازگاری اهمیت بیشتری داشت. قابلیتهای روزمرهٔ نوت ۲۰ را آزمایش کردم:
- S Pen، شامل Air Command
- حسگر اثر انگشت
- دوربینها و ضبط ویدئو
- نرخ نوسازی ۱۲۰ هرتز و وضوح QHD+
- تماسها و دادهٔ موبایل
- بلوتوث و NFC
- حافظه microSD
همهٔ آنها پس از ارتقا کاملاً کار میکردند. انتظار داشتم بخش مهمی از سختافزار نوت قربانی شده باشد، اما چنین نشد.
اندروید ۱۶ و Galaxy AI قابلیتهای تازهای آوردند، اما برای من سرعت مهمترین ارتقا بود. آرتیزنروم حس یک گوشی کهنه و نیازمند تعویض را از بین برد. حس میکردم همان تلفن تازهای را در دست دارم که شش سال پیش خریده بودم.
بوتلودرِ قفلگشاییشده، بهای بهروز ماندن است
سرویسهای گوگل، تنظیم نهایی را به جلسهای دیگر برای عیبیابی تبدیل کردند
Google Play تقریباً بلافاصله مشکل را تشخیص داد و عملاً مرا به بازگشت به رام رسمی سامسونگ وادار میکرد. صفحهٔ تأیید دستگاه، قفل کردن بوتلودر را توصیه میکرد؛ در حالی که با نصب رام سفارشی، انجام این کار مانع بوت شدن تلفن میشد.
ابزارهای یکپارچهٔ Play Integrity در ArtisanROM میتوانستند اثرانگشت جعلی دستگاه را بهروز کنند، اما تأیید سختافزاری مانع اصلی باقی ماند. از مه ۲۰۲۵، عبور از این ارزیابیهای سختگیرانه به یک keybox سختافزاری معتبر، امضاشده توسط Google، نیاز دارد. چون بیشتر کاربران عادی نمیتوانند بهطور قانونی چنین کیباکسهایی تولید کنند و keyboxهای منتشرشده هم بهسرعت باطل میشوند، سرویسهای Google Play نتوانستند آزمون امنیتی دستگاه را پشت سر بگذارند.
مسیر ثبتنام رام سفارشی در Google به مأموریتی فرعی، بیمعنی و زمانبر تبدیل شد. Auto Blocker ابتدا اشکالزدایی USB را غیرفعال کرد. ADB در نسخهٔ تولیدی دسترسی ریشه را رد کرد، در حالی که TWRP پارتیشن /data را mount کرد، اما نتوانست نمایهٔ کاربر را رمزگشایی کند. سپس Android دسترسی به فراهمکنندهٔ Google Services Framework را مسدود کرد.
وضعیت ناامیدکننده بهنظر میرسید تا اینکه به ایدهٔ هوشمندانهٔ استخراج GSF ID از کد منبع صفحهٔ Google Find Hub رسیدم. آنجا یک رکورد، تلفن را هم بهعنوان سختافزار فیزیکی SM‑N986B و هم بهعنوان هویتی منتقلشده به SM‑S908B در ArtisanROM شناسایی میکرد.
متأسفانه ثبتنام تغییری ایجاد نکرد؛ Google Play همچنان دستگاه من را «تأییدنشده» نشان میدهد.
این قانعکنندهترین دلیل برای نصب نکردن ArtisanROM روی دستگاه اصلی است. خوششانس بودم که برنامههای اصلی بانکداری نصب و اجرا شدند، اما Google Wallet عملاً غیرقابلاستفاده شد. در ادامه و هنگام نصب برنامههای دیگر، شاید متوجه شوم که برنامههای حساس به یکپارچگی اصلاً کار نمیکنند.
این ارتقا را به هیچکس که به پرداختهای موبایلی قابلاعتماد نیاز دارد توصیه نمیکنم. برای من، کارتهای فیزیکی هنوز وجود دارند و مزایای رام از این دردسر بیشتر است. در نهایت، ArtisanROM مشکلی را حل کرد که بازنشانی کارخانهای سامسونگ نتوانست حل کند و اکنون نوت دوباره حس یک گوشی باکیفیت را دارد؛ بهگونهای که بازنشانی مکرر یا نگرانی دربارهٔ تأیید Google Play را ارزشمند نمیدانم.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Gregory Gibson است. مشاهده مقاله اصلی