ویندوز ۱۰ حالا برای بیش‌ترِ سال مرده است — دست‌کم بر اساس تقویم مایکروسافت. پشتیبانی عادی در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۵ پایان یافت و به‌روزرسانی‌های رایگان نرم‌افزاری، کمک فنی و اصلاحیه‌های امنیتی را برای رایانه‌های خارج از برنامهٔ به‌روزرسانی‌های امنیتی تمدیدشدهٔ مایکروسافت با خود برد.
با این حال، در ژوئیهٔ ۲۰۲۶، استات‌کانتر هنوز ۲۹٫۸۳ درصد از استفادهٔ جهانی وب در رایانه‌های رومیزی ویندوز را به ویندوز ۱۰ نسبت داد. ویندوز ۱۱ با ۶۸٫۹۳ درصد به‌وضوح جلوتر بود؛ بنابراین سیستم‌عامل جدیدتر نبرد سهم استفاده را برده است. با این همه، نزدیک به سه‌دهم رقم بسیار بزرگی برای سیستمعاملی است که مایکروسافت تقریباً ده ماه پیش رسماً بازنشسته کرد. از همین رو، ویندوز ۱۱ هنوز نتوانسته جایگزینیِ سیستمعاملی را که جانشینش شد، کامل کند.
آن‌قدر از ویندوز ۱۱ به‌عنوان سیستم‌عامل روزمره استفاده کرده‌ام که بازگشت به ویندوز ۱۰ چندان وسوسه‌انگیز نیست، اما ویندوز ۱۰ ثابت کرده است که به‌طرز چشمگیری سرسخت است. برخی رایانه‌ها رسماً نمی‌توانند ارتقا یابند. برخی دیگر نیز هنوز همان کاری را انجام می‌دهند که صاحبانشان از آن‌ها می‌خواهند و دلیلی برای برهم‌زدن پیکربندیِ کارآمد خود ندارند.
استات‌کانتر نمی‌تواند دقیقاً به ما بگوید چرا هنوز این‌همه استفاده از ویندوز ۱۰ باقی مانده است. با این حال، نزدیک به پنج سال پس از ورود ویندوز ۱۱، سیستم‌عامل قدیمی هنوز پابرجاست.
خط مرزی را سخت‌افزار تعیین کرد، نه نرم‌افزار
الزام TPM ۲٫۰ «آیا ارتقا بدهم؟» را به «آیا می‌توانم ارتقا بدهم؟» تبدیل کرد
یک رایانهٔ قدیمیِ کاملاً قابل‌استفاده ممکن است در بررسی سازگاری ویندوز ۱۱ مردود شود، بی‌آنکه واقعاً کهنه به‌نظر برسد. شاید هنوز مرورگر، صفحات گسترده، تماس‌های تصویری و هر چیز دیگری را که صاحبش برای آن خریده است به‌خوبی اجرا کند، اما قوانین ارتقای مایکروسافت خط مرزی را جای دیگری می‌کشند. ویندوز ۱۱، افزون بر نیازمندی‌های رایج‌ترِ حافظه و فضای ذخیره‌سازی، به TPM ۲٫۰، میان‌افزار UEFI با قابلیت Secure Boot و پردازنده‌ای در فهرست سازگاری مایکروسافت نیاز دارد.
این یعنی بسیاری از رایانه‌های قدیمی، حتی وقتی کارایی‌شان هنوز کاملاً کافی است، بیرون از مسیر ارتقای رسمی و پشتیبانی‌شده باقی می‌مانند. یک رایانهٔ اداریِ هفت یا هشت‌ساله می‌تواند همچنان کاملاً مفید به‌نظر برسد، اما در بررسی مایکروسافت مردود شود؛ چون بخشی از الزامات پایهٔ امنیتی را برآورده نمی‌کند. راه‌هایی برای اجرای ویندوز ۱۱ روی رایانه‌های قدیمی وجود دارد، هرچند این کار ناگهان آن سخت‌افزار را رسماً پشتیبانی‌شده نمی‌کند.
انصافاً باید گفت الزام TPM مایکروسافت کاملاً دلبخواهی نیست. ویندوز ۱۱ از TPM ۲٫۰ برای قابلیت‌هایی مانند Windows Hello و BitLocker استفاده می‌کند و می‌توان فهمید چرا مایکروسافت این بار کفِ امنیتی بالاتری می‌خواست.
نکتهٔ ناراحت‌کننده این است که تعریفِ مایکروسافت از «رایانهٔ واجد شرایط» و تعریفِ صاحبِ رایانه از «رایانهٔ مفید» همیشه هم‌زمان منقضی نمی‌شوند. سخت‌افزار می‌تواند سال‌ها پس از آن‌که سازندهٔ سیستم‌عامل تصمیم می‌گیرد دیگر حد نصابِ نسخهٔ بعدی را برآورده نمی‌کند، همچنان به کارش ادامه دهد.
این وضعیت، لینوکس را به راهِ فراری جذاب برای برخی از این دستگاه‌ها بدل می‌کند. رایانه‌ای که از پسِ نیازمندی‌های ویندوز ۱۱ برنمی‌آید، ممکن است همچنان یک توزیع فعلی لینوکس را کاملاً خوب اجرا کند. Linux Mint، به‌ویژه، به جایگزینی در دسترس برای ویندوز بدل شده است که حتی اجازه می‌دهد پیش از نصب، سیستم‌عامل را از درایو USB آزمایش کنید. بدیهی است انتظار ندارم تک‌تکِ کاربرانِ وفادار به ویندوز ۱۰ ناگهان مسیرشان را تغییر دهند، اما کمی عجیب است که رایانه‌ای را برای ویندوز ۱۱ بیش‌ازحد قدیمی بنامیم، در حالی که همان دستگاه می‌تواند سال‌ها یک توزیعِ فعلیِ لینوکس را به‌خوبی اجرا کند.
مایکروسافت خط پایانِ خودش را دائماً جابه‌جا کرد
مهلت نهاییِ «قطعی» پیوسته قطعی‌تر می‌شد
برخوردِ مایکروسافت با به‌روزرسانی‌های امنیتی تمدیدشده، این گذار را حتی جالب‌تر می‌کند. وقتی شرکت در اکتبر ۲۰۲۴ گزینهٔ ESU برای مصرف‌کنندگان را اعلام کرد، آن را به‌عنوان تمدیدی یک‌ساله با قیمت ۳۰ دلار توصیف کرد. برنامهٔ فعلی بسیار فراتر می‌رود. رایانه‌های شخصیِ مصرفیِ واجد شرایطِ ویندوز ۱۰ 22H2 اکنون می‌توانند تا ۱۲ اکتبر ۲۰۲۷ — دو سال پس از پایان پشتیبانی عادی — به‌روزرسانی‌های امنیتی بحرانی دریافت کنند.
بسته به شیوهٔ ثبت‌نام، مایکروسافت حتی راه‌هایی برای دریافت این پوشش بدون پرداختِ ۳۰ دلارِ اولیه ارائه می‌کند.
نمی‌خواهم تا آن‌جا پیش بروم که این را اعترافی به شکست ویندوز ۱۱ بنامم، اما این گذار آشکارا به پلی بسیار طولانی‌تر از آنچه مایکروسافت ابتدا برای مصرف‌کنندگان اعلام کرده بود نیاز داشت. مایکروسافت از عرضهٔ یک سال به‌روزرسانی اضافی برای مصرف‌کنندگان به پشتیبانی از رایانه‌های ثبت‌نام‌شدهٔ ویندوز ۱۰ تا اکتبر ۲۰۲۷ رسیده است. هرچه اکتبر ۲۰۲۵ را بنامید، مایکروسافت اکنون آماده می‌شود تا برخی از آن رایانه‌های ظاهراً تمام‌شده را دو سال دیگر امن نگه دارد.
خط پایان بسیار دورتر از آن چیزی بود که به‌نظر می‌رسید.
آشنایی بیش از آنچه به آن اعتبار داده می‌شود، نقش ایفا می‌کند
شیطانی که می‌شناسید، هنوز از ناشناخته سریع‌تر بوت می‌شود
سازگاری سخت‌افزاری تنها بخشی از ماندگاری ویندوز ۱۰ را توضیح می‌دهد. ویندوز ۱۱ نیز سال‌ها از کاربران قدیمی ویندوز خواست تغییراتی را در بخش‌هایی از رابط کاربری بپذیرند که پیش‌تر در گردش‌کارهای آشنا جا افتاده بودند.
نوار وظیفه مثال خوبی است. در ویندوز ۱۰ می‌توانستید آن را به هر لبه‌ای از صفحه منتقل کنید. ویندوز ۱۱ بدون این انعطاف‌پذیری عرضه شد و سال‌ها این محدودیت را حفظ کرد. مایکروسافت تنها در مه ۲۰۲۶ شروع به پیش‌نمایش نوار وظیفهٔ متحرک برای اعضای برنامهٔ Windows Insider کرد و این قابلیت همچنان در حال توسعه است و محدودیت‌هایی دارد.
ویندوز ۱۱ خانگی و حرفه‌ای برای استفادهٔ شخصی نیز هنگام نصب اولیه به اتصال اینترنت و حساب مایکروسافت نیاز دارند. هیچ‌یک از این موارد ویندوز ۱۱ را غیرقابل‌استفاده نمی‌کند، اما بارِ مهاجرتی را سنگین‌تر می‌کند؛ به‌ویژه وقتی ویندوز پیشین از قبل هر آنچه کاربر انتظار دارد انجام می‌دهد.
بعد از آن، عامل ساده‌ای به نام سکون وارد می‌شود. رایانه‌ای که از پیش مرورگر، چاپگر، نرم‌افزار کاری، لوازم جانبی و میان‌برهای آشنا را اجرا می‌کند، باید دلیلی قانع‌کننده برای برهم‌زدن این تنظیمات به کاربر بدهد. وقتی دستگاهی که پیش روی شماست از قبل کار می‌کند، رایگان‌بودن خودبه‌خود به‌معنای قانع‌کننده‌بودن نیست.
البته، آن ۲۹٫۸۳ درصد رأی اعتراضی بزرگی علیه ویندوز ۱۱ نیست. برخی رایانه‌ها نمی‌توانند به‌طور رسمی ارتقا یابند، برخی دیگر سیستم‌های مدیریت‌شده یا تخصصی هستند و بی‌شک بسیاری نیز صرفاً هنوز مهاجرت نکرده‌اند.
این عدد به ما می‌گوید ضرب‌الاجل پایان پشتیبانی مایکروسافت برای فروپاشی یک‌شبهٔ استفاده از ویندوز ۱۰ کافی نبود.
ویندوز ۱۱ در اعداد برنده شد، بی‌آنکه جایگزینی را کامل کند
ویندوز ۱۱ پیش از این در اعداد پیروز شده است. این نسخهٔ کنونی ویندوز است، به‌طور فعال توسعه داده می‌شود و توجه مایکروسافت نیز آشکارا معطوف به آن است. آنچه چشمگیر است، مدت‌زمانی است که برای تکمیل این انتقال لازم است. تقریباً پنج سال پس از عرضهٔ ویندوز ۱۱، ویندوز ۱۰ همچنان بخش قابل‌توجهی از استفادهٔ اندازه‌گیری‌شده از دسکتاپ ویندوز را به خود اختصاص می‌دهد، در حالی که مایکروسافت آماده می‌شود رایانه‌های مصرفیِ واجد شرایط را تا سال ۲۰۲۷ پشتیبانی کند.
شاید ویندوز ۱۱ از ابتدا با همین مسئله دست‌وپنجه نرم کرده است. ویندوز ۱۰ با ظاهرشدن جانشینش ناگهان بی‌فایده نشد. برای بسیاری از رایانه‌ها، ویندوز ۱۰ همچنان همان کار بی‌هیاهویی را انجام می‌دهد که از یک سیستم‌عامل انتظار می‌رود: بوت‌شدن، اجرای نرم‌افزار و کناررفتن از مسیر کاربر.
ویندوز ۱۱ سال‌ها پیش جانشین ویندوز ۱۰ شد. تکمیل این جایگزینی بسیار بیش‌تر طول می‌کشد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی