دلیلی که دوستداران رسانه‌های فیزیکی دیسک‌های بلوری 4K UHD را به پخش استریم ترجیح می‌دهند، نوستالژی نیست. محتوای بلوری 4K UHD از همان محتوای 4K که از یک سرویس استریم پخش می‌شود، تصویر بهتری دارد.
اما کیفیت تصویر تنها بخش فیلم یا مجموعه تلویزیونی نیست که از محدودیت نرخ بیت در پخش استریم آسیب می‌بیند؛ صدا نیز فشرده می‌شود، درحالی‌که دیسک‌های بلوری می‌توانند صدای فراگیرِ بدون اتلاف با کدگذاری Dolby TrueHD داشته باشند. این قالب در مقایسه با کدک اتلافی Dolby Digital Plus که سرویس‌های استریم به کار می‌برند، پیشرفتی چشمگیر است.
Dolby کدک صوتی تازه‌ای به نام Dolby AC-۴ ساخته است که می‌خواهد معادله را تغییر دهد. این کدک بسیار بهینه طراحی شده تا در نرخ بیت پایین‌تر، کیفیت بهتری ارائه دهد و در نرخ بیت بالاتر، صدایی هم‌تراز با قالب‌های بدون اتلاف داشته باشد.
معضل نرخ بیت در پخش استریم
برتری احتمالی بلوری 1080p بر استریم 4K، تنها به‌دلیل نرخ بیت
نرخ بیت هم بر کیفیت تصویر اثر می‌گذارد و هم بر کیفیت صدا. هرچند قالب‌های 4K UHD و استریم هر دو وضوح 4K دارند، محتوا را به یک شیوه منتقل نمی‌کنند. به‌طور مشخص، سرویس‌های استریم معمولاً محتوا را با نرخ بیت (تعداد بیت در ثانیه) پایین‌تری نسبت به دیسک بلوری و پخش‌کننده 4K UHD ارائه می‌دهند. هرچه نرخ بیت کمتر باشد، داده‌های دیجیتال کمتری را می‌توان در یک ثانیه منتقل کرد.
همین تفاوت درباره قطعه‌های صوتی همراه فیلم یا مجموعه تلویزیونی نیز صدق می‌کند. برای نمونه، ممکن است صدای یک فیلم برای پخش فراگیرِ مبتنی بر اشیا با Dolby Atmos همراه شده باشد، اما شیوه انتقال آن در استریم با دیسک بلوری 4K UHD تفاوت دارد. سرویس‌های استریم حتی برای صدای Dolby Atmos نیز از کدک اتلافی Dolby Digital Plus بهره می‌برند. در مقابل، دیسک‌های بلوری 4K UHD و بلوری معمولی از Dolby TrueHD استفاده می‌کنند؛ کدکی که داده‌ها را بیت‌به‌بیت و بدون اتلاف نگه می‌دارد.
نرخ بیت صدای Dolby TrueHD در دیسک‌های بلوری می‌تواند تا 18Mbps برسد؛ رقمی که استریم در برابرش حرفی برای گفتن ندارد. بیشینه نظری نرخ بیت Dolby Digital Plus برابر با 6Mbps است که همین حالا نیز تنها یک‌سوم Dolby TrueHD به شمار می‌رود. بااین‌حال، حتی این رقم نیز فقط در شرایط آرمانی و با استفاده از دیسک بلوری دست‌یافتنی است.
هنگام پخش استریمِ صدای یک فیلم یا مجموعه، اگر نرخ بیت به 1Mbps برسد باید خود را خوش‌شانس بدانید. به احتمال زیاد، Dolby Digital Plus با نرخی در محدوده kbps پخش می‌شود، زیرا پهنای باند محدود باید میان داده‌های تصویری و صوتی تقسیم شود. نرخ‌های رایج از 384kbps تا 768kbps هستند. این ارقام شکاف میان کیفیت صدای محتوای استریم و فیلم‌ها یا مجموعه‌هایی را آشکار می‌کنند که مستقیماً از روی دیسک بلوری رمزگشایی می‌شوند.
همه‌چیز در AC-۴ به بهره‌وری برمی‌گردد
Dolby نمی‌تواند نرخ بیت بیشتری برای استریم فراهم کند، اما می‌تواند کدک بهینه‌تری بسازد
Dolby AC-۴ کدکی صوتی است که برای ارائه کیفیتی نزدیک به Dolby TrueHD بدون اتلاف طراحی شده و درعین‌حال چنان بهینه است که می‌تواند جایگزین مناسبی برای Dolby Digital Plus اتلافی باشد. در بنیان طراحی Dolby AC-۴، هدف این است که با نصف نرخ بیت Dolby Digital Plus، کیفیتی هم‌سطح یا بهتر برای Dolby Atmos فراهم شود. این کدک مقیاس‌پذیر است؛ بنابراین با افزایش کافی نرخ بیت، صدای Dolby AC-۴ از Dolby Digital Plus نیز بهتر خواهد بود. Dolby برای دستیابی به این هدف، سه جریان بیتی AC-۴ را برای کاربردهای مشخص ارائه می‌کند:
- ای‌سی-۴ آی‌ام‌اس (AC-۴ IMS): این نمایه Dolby AC-۴ صدای فراگیر و غوطه‌ورکننده ارائه می‌دهد و برای ایربادها، هدفون‌ها و بلندگوهای استریوی داخلی طراحی شده است.
- ای‌سی-۴ سطح ۳ (AC-۴ Level ۳): این نمایه Dolby AC-۴ برای پخش همگانی و انتقال بر بستر اینترنت (OTT) ساخته شده و از صدای فراگیر و تجربه‌های دیداری‌ـ‌شنیداری غوطه‌ورکننده پشتیبانی می‌کند. هدف آن جایگزینی Dolby Digital Plus با کدگذاری مشترک اشیا (DD+JOC) است؛ قالبی که داده‌های صوتی فضایی را همراه صدای استاندارد DD+ ارائه می‌دهد. AC-۴ Level ۳ در نرخ بیت پایین‌تر، صدایی باکیفیت‌تر از DD+JOC فراهم می‌کند.
- ای‌سی-۴ سطح ۴ (AC-۴ Level ۴): این پیشرفته‌ترین نمایه AC-۴ شرکت Dolby است و مجموعه کامل فراداده‌های Dolby Atmos را در بر می‌گیرد. به‌بیان دیگر، این نمایه داده‌های لازم برای پخش صدای فضایی با بلندگو و هدفون را در اختیار دارد. به گفته Dolby، این قالب «بالاترین دقت فضایی و صوتیِ امروزی» را ارائه می‌دهد.
Dolby تفاوت‌های میان سه نمایه AC-۴ را در جدول زیر توضیح می‌دهد:
برگ برنده Dolby AC-۴ بهره‌وری آن است. AC-۴ می‌تواند با نرخی پایین‌تر از Dolby Digital Plus، همان کیفیت را ارائه دهد؛ اما عملکرد آن در نرخ‌های بیت بالاتر جذاب‌تر است. Dolby می‌گوید AC-۴ در نرخ بیت بالا از نظر شنیداری «بی‌اتلاف» است. البته اشتباه نکنید: Dolby AC-۴ نیز مانند Dolby Digital Plus همچنان کدکی اتلافی است، اما Dolby شرط بسته که تفاوت صدای AC-۴ با نرخ بیت بالا و Dolby TrueHD را نخواهید شنید.
افزون بر این، AC-۴ از شمار بیشتری از اشیای صوتی پشتیبانی می‌کند و در نتیجه، واقع‌گرایی و حس غوطه‌وری قالب‌های فضایی مانند Dolby Atmos را بهبود می‌بخشد. این ادعاها تنها از سوی Dolby مطرح نشده‌اند؛ Immersive Machines نیز در یک آزمون شنیداری کور به نتیجه‌هایی مشابه دست یافت.
AC-۴ همین حالا هم از راه رسیده است
شاید همان کدک پخش جریانی باکیفیتی باشد که همیشه به آن نیاز داشتیم
سرویس‌های بزرگ پخش جریانی هنوز برای رساندن محتوا به مخاطب به Dolby Digital Plus متکی‌اند، اما به‌کارگیری Dolby AC-۴ از هم‌اکنون آغاز شده است. Peacock متعهد شده نخستین سرویس پخش جریانی باشد که Dolby AC-۴ و Dolby Vision ۲ را ارائه می‌کند؛ انتظار می‌رود هر دو تا اواخر امسال از راه برسند. در این میان، شبکهٔ Telemundo متعلق به NBCUniversal، پوشش جام جهانی ۲۰۲۶ را با بهره‌گیری از Dolby AC-۴ روی Peacock پخش کرد. این نخستین بار بود که شرکتی از Dolby AC-۴ برای توزیع تجاری و گستردهٔ یک برنامهٔ تلویزیونی بهره می‌گرفت.
روشن است که به لطف کدک AC-۴ شرکت Dolby، آیندهٔ درخشانی در انتظار پخش جریانی است. اگر ادعای Dolby دربارهٔ کیفیت «از نظر شنیداری بی‌اتلاف» Dolby AC-۴ بتواند هم بینندگان معمولی و هم دوستداران صدای حرفه‌ای را قانع کند، این کدک به موفقیتی بزرگ بدل خواهد شد. حتی اگر دوستداران صدای حرفه‌ای هم از آن استقبال نکنند، Dolby AC-۴ همچنان پیشرفتی چشمگیر در برابر Dolby Digital Plus خواهد بود. یک چیز نیز قطعی است: Blu-ray قرار نیست به این زودی‌ها میدان را خالی کند. رسانه‌های فیزیکی در مقایسه با پخش جریانی مزایای فراوانی دارند، حتی اگر Dolby AC-۴ کیفیت صدا را در سرویس‌های فراگیر پخش جریانی ارتقا دهد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Brady Snyder است. مشاهده مقاله اصلی