اگر به نماد بلوتوث روی گوشیتان دقت کنید، یک هیروگلیف زاویهدار کوچک میبینید؛ دو تیغهی مثلثی که بر یک خط عمودی به هم میرسند. آن شکل معنای کاملاً مشخصی دارد: از حروف اول نام پادشاهی وایکینگ ساخته شده که بیش از هزار سال پیش درگذشت، با رونهایی که در اسکاندیناویِ دوران زندگی او به کار میرفتند.
استاندارد بیسیمی که هدفونهایتان را به گوشیتان وصل میکند، نام خود را از مردی گرفته که هزار سال پیش از اختراع رادیو میزیست. دلیل این ماجرا یکی از خوشاقبالیهای تاریخ نامگذاری فناوری است؛ گفتوگویی دربارهی یک رمان وایکینگی در سفر کاری، مهندسی از اینتل را به داستانی تاریخی رهنمون کرد.
پادشاهی با دندانی احتمالاً بد و جاهطلبیای بزرگ
هارالد بلاتاند پادشاهی ساخت و دین آن را دگرگون کرد
هارالد گورمسون، پسر گوروم پیر و ملکه تایرا، از حدود سال ۹۵۸ تا اواخر دههی ۹۸۰ بر دانمارک فرمان راند. از او به سبب یکپارچه کردن قلمرو دانمارک، گسترش قدرتش به نروژ و هدایت گذار دانمارک به مسیحیت یاد میشود. یادمان خود او در یلینگ این ادعا را جسورانه بیان میکند و اعلام میدارد هارالد «همهی دانمارک و نروژ را برای خود به دست آورد» و «دانمارکیها را مسیحی کرد.»
این کتیبه بر سنگ بزرگترِ دو سنگ رونی بازمانده در یلینگ، نزدیک اقامتگاه سلطنتی هارالد، دیده میشود. سنگ کوچکتر را پدرش، گوروم، به یاد تایرا برپا کرد. سنگ بزرگترِ هارالد نیز یادبودی برای والدینش بود و همزمان دستاوردهای خود او را تبلیغ میکرد. امروزه مجموعهی یلینگ میراث جهانی یونسکو است و پیوندی نزدیک با شکلگیری و مسیحی شدن دانمارک دارد.
لقب «بلوتوث» مبهمتر است. نخستین سند بازمانده از «بلاتاند» در رویدادنامهی روسکیله در سدهی دوازدهم، مدتها پس از مرگ هارالد، ظاهر میشود. تبیین رایج این است که او دندانی برجسته داشت که تیره، خاکستری مایل به آبی یا نزدیک به سیاه به نظر میرسید؛ هرچند کسی نمیتواند وضعیت دندانهای پادشاهی از سدهی دهم را با اطمینان راستیآزمایی کند.
بنابراین، مشکلی دندانی در هزار سال پیش، احتمالاً یکی از دلایلی است که هدفونهایتان با فناوری بلوتوث به گوشی وصل میشوند.
مهندسی از اینتل او را در سفر کاری یافت
همکاری دانمارکی، دو کتاب وایکینگی و نام رمزی که قرار نبود بماند
تا اواسط دههی ۱۹۹۰، اریکسون، اینتل و نوکیا روی پروژههای جداگانهی رادیویی کوتاهبرد کار میکردند و میکوشیدند فناوری مشترکی بسازند که صنایع رایانهی شخصی و تلفن همراه را به هم پیوند دهد. جیم کارداخ، مهندس اینتل، دریافت که تا زمان انتخاب نام نهایی فناوری، همکاری میان شرکتها به نام رمزی مشترک نیاز دارد.
این نام پس از جلسهای در تورنتو شکل گرفت. اسون ماتیسون، مهندس اریکسون، هنگام نوشیدن با کارداخ، از رمان وایکینگیِ «کشتیهای بلند» نوشتهی فرانس گ. بنگتسون گفت که هارالد بلوتوث در آن حضور دارد. وقتی کارداخ به خانه بازگشت، کتاب تاریخیِ سفارشدادهشدهاش، «وایکینگها» اثر گوین جونز، انتظارش را میکشید. در آن کتاب بار دیگر با هارالد روبهرو شد؛ این بار کنار تصویر سنگ مشهور یلینگ و کتیبهی آن دربارهی دستاوردهای پادشاه.
کارداخ شباهتی آشکار میان پادشاهی دید که به یکپارچه کردن سرزمینها شهرت داشت و پروژهای که هدفش یکپارچه کردن صنایع رایانهی شخصی و تلفن همراه بود. او «بلوتوث» را بهعنوان نام رمز پیشنهاد کرد و تصویر سنگ یلینگ را برای ارائهای دیجیتالی کرد. گمان میکرد شخصیت تصویر هارالد است؛ برای همین، رایانهی کیفی را به یک دست او و تلفن همراهی را به دست دیگرش افزود.
فقط یک مشکل وجود داشت: آن شخصیت هارالد نبود. کارداخ بعدها دریافت که رایانهی کیفی و تلفن همراه را در دستان مسیح گذاشته است. شخصیت روی آن سوی سنگ یلینگ، یکی از نخستین تصاویر عیسی در اسکاندیناوی است؛ با نشانههایی که کارداخ سرانجام روی کف دستها دید. او و همکارانش بیسروصدا استفاده از تصویر ویرایششده را متوقف کردند.
بلوتوث در آن زمان هنوز تنها یک نام رمز بود. وقتی گروه به دنبال نامی بازرگانی میگشت، گزینههای پیشتاز PAN، مخفف Personal Area Networking، و RadioWire بودند. PAN محبوبتر بود، اما جستوجوها نشان دادند این واژه همهجا استفاده شده و برای برندی متمایز دردسرساز است. جستوجوی کامل علامت تجاریِ RadioWire نیز پیش از عرضه نهایی نشد. از آنجا که PAN عملاً قابل استفاده نبود و RadioWire همچنان در انتظار تأیید بود، نام موقت بلوتوث باقی ماند.
تا مه ۱۹۹۸، اریکسون، آیبیام، اینتل، نوکیا و توشیبا گروه ویژهی بلوتوث را پیرامون این فناوری تشکیل دادند. تا آن زمان، نام رمز چنان جا افتاده بود که تغییرش منطقی به نظر نمیرسید.
نماد، در واقع حروف اول نام اوست
دو رون، لقب وایکینگی را به نمادی بدل کردند
بهمحض جا افتادن نام بلوتوث، لوگوی آن نیز از همان ایدهی تاریخی پیروی کرد. این نماد یک بایند رون، یا رونِ پیوندی، است: نشانهای واحد که از ترکیب دو رونِ الفبای فوتارک جوانتر شکل میگیرد؛ هاگال (ᚼ) برای H و بیورکان (ᛒ) برای B. با کنار هم گذاشتن این دو، H و B به دست میآید؛ حروف اول نام هارالد بلاتاند که امروز در قالب نمادی آشنا بر گوشیها، لپتاپها، خودروها، هدفونها، اسپیکرها و تقریباً هر دستگاه مجهز به بلوتوث دیده میشود.
فوتارک جوانتر، الفبای رونیِ ۱۶نویسهای رایج در اسکاندیناویِ عصر وایکینگها بود؛ دقیقاً همان دورهای که هارالد در آن میزیست. بنابراین، هاگال و بیورکان از همان سنت رونیِ دوران او سرچشمه میگیرند. خط رونی پس از عصر وایکینگها نیز به تکامل خود ادامه داد، اما اشارهی تاریخی پنهان در این لوگو اصیل و واقعی است.
بهعبارت دیگر، یکی از آشناترین نمادهای بیسیم جهان، تکنگارهای از نام هارالد بلاتاند با رونهای عصر وایکینگهاست.
دو نام ناموفق، پادشاهی وایکینگ را در تنظیمات سریع شما نگه داشتند
مشکلات نامگذاری PAN و ناتمام ماندن جستوجوی علامت تجاریِ RadioWire، به نام رمز موقت بلوتوث فرصت داد تا جا بیفتد. آنچه با ارجاع کارداخ به پادشاهی وایکینگ آغاز شد، سرانجام به یکی از شناختهشدهترین نامها در فناوری مصرفی بدل شد و نسلهای پیاپی بلوتوث، نام و لوگوی الهامگرفته از رون آن را حفظ کردند.
بلوتوث مدرن برای آن نماد کوچک، کارکردهایی بسیار فراتر از تصور مهندسان اولیه فراهم کرده است. روی گوشیها، بلوتوث میتواند برای قابلیتهای ویژهی کشف دستگاه، حتی در پسزمینه نیز سیگنال بفرستد؛ ارتباطها نیز برای حفاظت از دادههای در حال انتقال میان دستگاهها میتوانند بر رمزنگاری بلوتوث تکیه کنند.
پس دفعهی بعد که گوشیتان اسپیکری را در گوشهی اتاق پیدا کرد، لحظهای به نماد کنار اتصال نگاه کنید. آن خطوط ریز و تیز، H و B درهمآمیخته در رونهای عصر وایکینگها هستند؛ حروف اول نام هارالد بلاتاند که از دانمارک سدهی دهم تا تنظیمات سریع گوشیتان سفر کردهاند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی