سالها میتوانستم اصطلاحات شبکه را از بر بخوانم، بیآنکه واقعاً چیزی از آنها بفهمم. ماسک زیرشبکه، تفاوت TCP و UDP، مسیریابی OSPF در برابر مسیریابی ایستا؛ همه را پای تخته تعریف میکردم، اما هنوز نمیدانستم روتر درست در همان لحظهای که یک بسته از راه میرسد، با جدول مسیریابی چه میکند.
تا اینکه کسی مرا با Cisco Packet Tracer آشنا کرد؛ شبیهساز رایگان شبکه از آکادمی شبکه سیسکو. هیچجا توضیح بهتری درباره مسیریابی نخواندم؛ فقط شبکهای کوچک و ابتدایی ساختم و آنقدر خرابش کردم تا فهمیدم چرا از کار میافتد.
سیسکو پکت تریسر واقعاً چیست؟
شبیهساز رایگان آکادمی شبکه سیسکو
Packet Tracer ابزاری برای شبیهسازی و نمایش دیداری شبکه است. بهجای اینکه صرفاً توضیح دهد روترها، سوئیچها و دستگاههای نهایی چگونه با یکدیگر ارتباط برقرار میکنند، به شما اجازه میدهد آنها را روی صفحه بچینید، با کابل به هم وصل کنید، پیکربندیشان کنید و سپس حرکت ترافیک را در توپولوژی ساختهشده به چشم ببینید. این نرمافزار تجهیزات اصلی شبکه، دستگاههای اینترنت اشیا و حتی سناریوهای مقدماتی امنیت سایبری را پوشش میدهد؛ آن هم بدون حتی یک کابل واقعی یا قفسهای پر از تجهیزات سازمانی دستدوم در کمد خانه.
خود نرمافزار رایگان و قابل بارگیری است؛ نکتهای که نخستین بار هنگام بررسی آن غافلگیرم کرد. تنها شرط این است که از طریق حساب آکادمی شبکه سیسکو به آن دسترسی پیدا کنید؛ حسابی که ساختنش آن هم رایگان است. ثبتنام کنید، برنامه را روی Windows، macOS یا Linux نصب کنید و ظرف چند دقیقه یک آزمایشگاه کامل شبکه روی لپتاپتان داشته باشید.
چرا حالت شبیهسازی همهچیز را برایم روشن کرد؟
تماشای سفر یک بسته از رایانه تا روتر و سوئیچ
Packet Tracer در دو حالت اجرا میشود: بلادرنگ و شبیهسازی. در حالت بلادرنگ، پیکربندیها بیدرنگ اعمال میشوند و ترافیک مانند یک شبکه واقعی جریان مییابد. وقتی بدانید چه میکنید، این حالت سودمند است؛ اما چیزی که واقعاً به من آموخت، حالت شبیهسازی بود.
در حالت شبیهسازی، یک بسته مانند ping میفرستید و سپس مسیر آن را گامبهگام و یک پرش در هر نوبت دنبال میکنید. میبینید که بسته از رایانه بیرون میآید، به سوئیچ میرسد، بهسوی روتر هدایت میشود و سرانجام یا به مقصد میرسد، یا بهدلیل تنظیم نادرست جدول مسیریابی جایی میان راه از بین میرود. در هر پرش نیز میبینید کدام پروتکل آن مرحله را مدیریت کرده و چرا.
تقریباً همه کتابهای شبکه جدولهای مسیریابی را به یک شیوه توضیح میدهند: کمی دستور، یک نمودار و بعد فصل بعدی. هیچکدام نشان نمیدهند وقتی روتر به مسیری نامطلوب برمیخورد چه اتفاقی میافتد. در یکی از نخستین آزمایشهایم، مسیر پیشفرض را با یک اشتباه تایپی وارد کردم. یک ping فرستادم و تماشا کردم که بسته دو پرش مانده به مقصد از بین رفت. این همان نکتهای است که پس از آن آزمایشهای اولیه دیگر هرگز ناچار نشدم دوباره دنبالش بگردم.
تقریباً هر شبکهای را که تصور کنید میتوانید بسازید
از روتر و سوئیچ تا اینترنت اشیا و خانه هوشمند
کتابخانه دستگاههای Packet Tracer بسیار فراتر از دو سه روتر و یک سوئیچ است. در کنار روترها و سوئیچهای سیسکو از چندین خانواده محصول، دستگاههای نهایی مانند رایانههای شخصی، لپتاپها و سرورها نیز در اختیارتان قرار میگیرد. همچنین میتوانید نقطههای دسترسی بیسیم را به شبکه بیفزایید و از اجزای پایه اینترنت اشیا، مانند لامپهای هوشمند، ترموستاتها و حسگرها، استفاده کنید.
همین پشتیبانی از اینترنت اشیا مرا ترغیب کرد آزمایشگاههایی بلندپروازانهتر از آنچه انتظار داشتم بسازم. یک شبکه کوچک خانه هوشمند شامل روتر بیسیم، چند حسگر و یک دروازه خانگی برپا کردم و سپس منطق سادهای نوشتم تا یک دستگاه بر پایه وضعیت دستگاهی دیگر فعال شود. نمیتوانستم همه رفتارهای خاص سامانه واقعی خانه هوشمندم را بازسازی کنم، اما ساخت نمونهای کوچکتر نشانم داد این دستگاهها در عمل چگونه با یکدیگر گفتوگو میکنند. همین درک باعث شد دفعه بعد که یکی از آنها بیهیچ دلیل آشکاری از شبکه جدا شد، ماجرا برایم بسیار روشنتر باشد.
وسوسهانگیز است که برای هر دستگاه به همان صفحههای پیکربندی گرافیکی Packet Tracer بسنده کنید، چون هم سریعترند و هم احتمال خطا در آنها کمتر است. من هم ابتدا همین کار را کردم و چیز چندانی نیاموختم. نرمافزار برای هر روتر و سوئیچ یک رابط خط فرمان واقعی به سبک Cisco IOS نیز در اختیارتان میگذارد و درست همانجا بود که مفاهیم کمکم برایم جا افتادند.
وقتی یک رابط را پیکربندی میکنید، مسیر ایستا میسازید یا با نوشتن فرمانهای واقعی یک VLAN برپا میکنید، ناچار میشوید بفهمید هر خط دقیقاً چه کاری انجام میدهد؛ نه اینکه چشمبسته به منویی اعتماد کنید تا همهچیز را درست انجام دهد. افزون بر این، بیشتر گواهینامههای شبکه، از جمله CCNA، مهارت شما را دقیقاً در همین قالب میسنجند. کنارگذاشتن CLI در شبیهساز فقط به این معناست که نخستین بار آن را در موقعیتی خواهید آموخت که بهای اشتباه بسیار سنگینتر است.
محدودیتهای پکت تریسر از کجا آغاز میشوند؟
این فقط شبیهساز است، نه سختافزار واقعی
Packet Tracer شبیهساز است، نه برابرساز سختافزاری؛ و وقتی از مباحث پایه فراتر میروید، این تفاوت اهمیت پیدا میکند. برخی فرمانهای IOS دقیقاً مانند یک دستگاه واقعی رفتار نمیکنند. از پروتکلهای پیشرفتهای همچون BGP یا MPLS نیز تنها تا اندازهای پشتیبانی میشود و امکان افزودن سختافزارهای شرکتهای دیگر را ندارید. ویژگیهای عملکردی، مانند واکنش دستگاه زیر فشار واقعی حافظه یا پردازنده، نیز اصلاً شبیهسازی نمیشوند.
من هنوز هم برای تمرین مبانی، بازبینی دوباره توپولوژی پیش از دستزدن به یک سوئیچ، یا تکرار فرمانهای مسیریابی و سوئیچینگ تا جایی که دیگر برای یافتن شیوه نگارششان نیاز به جستوجو نداشته باشم، Packet Tracer را باز میکنم. بااینحال، برای چیزی که قرار است وارد محیط عملیاتی شود به آن اعتماد ندارم. اگر فقط بر پایه تأیید Packet Tracer یک پیکربندی را در شبکه عملیاتی به کار بگیرید، در واقع به پیادهسازیای از BGP تکیه کردهاید که آنقدر از حالتهای دشوار و مرزی را پوشش نمیدهد که نتوانم یک شبکه واقعی را به آن بسپارم. نخست آن را روی سختافزار واقعی یا محیطی نزدیکتر به واقعیت، مانند GNS3 یا EVE-NG، آزمایش کنید.
چگونه محیط آزمایشی پکت تریسر خود را راه بیندازید
پیشنهاد من این است که کوچک شروع کنید: دو روتر، یک پیوند، یک مسیر ایستا و پینگی که واقعاً به مقصد برسد. سپس یک سوئیچ اضافه کنید. وقتی از درستی آن مطمئن شدید، یک زیرشبکه دوم هم بسازید. اگر یکراست سراغ شبکهای دهدستگاهی بروید، فقط کابلکشیاش تمام هفتهتان را میبلعد. من هر بار که چیزی از کار میافتاد، در یک پرونده متنی یادداشت میکردم که چه چیزی تغییر کرده و چه اتفاقی افتاده است. در یکی دو آزمایش نخست، این کار بیشازحد به نظر میرسید.
اما بعد معلوم شد دو مسیری که یکسان به نظر میرسیدند، تنها در یک بیت تفاوت دارند: ماسک /۳۰ روی رابط اشتباه تنظیم شده بود. بدون آن یادداشتها، گمان میکردم همان اشتباه قبلی را دوباره تکرار کردهام.
هنوز هم همه پروتکلها را از بر نیستم. نیازی هم ندارم؛ وقتی میتوانم شبکه را پیش چشمم بسازم و ببینم در عمل چه رخ میدهد، حفظکردن همهچیز چه ضرورتی دارد؟ Packet Tracer رایگان است. اگر چیزی را در آن خراب کنید، چیزی جز یک عصر را از دست ندادهاید.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Bryan M. Wolfe است. مشاهده مقاله اصلی