با وجود همه فناوری‌های نوینی که می‌شناسیم و دوستشان داریم، هنوز این فناوری‌های قدیمی‌اند که چرخ بسیاری از کارها را می‌چرخانند.
مادربرد شما با USB4، Wi-Fi ۷، اترنت چندگیگابیتی و دیگر امکانات روز، شاهکاری فناورانه است؛ اما شاید هرگز گذرتان به آن درگاه کوچک، گرد و شش‌پینی نیفتاده باشد که IBM در سال ۱۹۸۷ معرفی کرد.
درگاه PS/۲ اکنون ۳۹ ساله است و هرچند این روزها روی همه مادربردهای رده‌بالا دیده نمی‌شود، برخی سازندگان به دلایلی مهم همچنان آن را حفظ کرده‌اند.
درگاه PS/۲ چیست؟
اتصالی ساده که همراه رایانه راه می‌افتد
PS/۲ مخفف عجیب‌وغریبی برای پلی‌استیشن ۲ نیست که تاکنون به گوشتان نخورده باشد. این نام به اتصال قدیمی mini-DIN شش‌پین برای صفحه‌کلید و ماوس اشاره دارد و از رایانه‌های Personal System/۲ شرکت IBM گرفته شده است؛ همان دستگاه‌هایی که نخستین بار این اتصال را به کار گرفتند.
سازوکار PS/۲ نسبتاً ساده است و درست به همین دلیل حتی روی مادربردهای امروزی نیز دوام آورده است. این اتصال سریال دو خط اصلی برای انتقال سیگنال دارد: یکی برای داده و دیگری برای سیگنال ساعت. به همین سادگی.
این روزها معمولاً تنها یک درگاه PS/۲ روی مادربرد می‌بینید. در مادربردهای بسیار قدیمی‌تر، ماوس و صفحه‌کلید هرکدام درگاه PS/۲ جداگانه‌ای داشتند؛ اما در نمونه‌های امروزی احتمالاً با یک درگاه ترکیبی روبه‌رو می‌شوید. این درگاه ترکیبی را یک ریزکنترل‌گر واحد به نام تراشه Super I/O مدیریت می‌کند و حفظ آن روی مادربرد نیز هزینه ناچیزی دارد.
بااین‌حال، این درگاه هنوز به‌طور جدی حضور دارد. برای نمونه، Gigabyte B850M Force که در سال ۲۰۲۵ عرضه شد، درگاه PS/۲ داشت؛ درست مانند ASUS TUF B850M-E و ASRock X870E Taichi و بسیاری مدل‌های دیگر.
البته تفاوت مهم دیگری نیز میان PS/۲ و تجهیزات جانبی USB وجود دارد: دستگاه PS/۲ را معمولاً باید پیش از روشن کردن رایانه متصل کنید. این استاندارد، برخلاف دستگاه‌های USB که به اتصال و جداسازی در حال کار عادت‌مان داده‌اند، برای تعویض داغ طراحی نشده بود؛ بنابراین اگر پیش‌تر از آن استفاده نکرده باشید، ممکن است کمی سردرگم شوید.
اگر PS/۲ فقط پشتیبانی کم‌کاربرد است، چرا هنوز روی بعضی مادربردها عرضه می‌شود؟
چون هنوز به کار می‌آید
درگاه PS/۲ به دلیل دیگری نیز حیاتی است: تقریباً با همه BIOSها سازگاری دارد. یعنی اگر رایانه را روشن کنید و صفحه‌کلید و ماوس USB به‌دلیل بارگذاری‌نشدن درایورها کار نکنند، صفحه‌کلید و ماوس PS/۲ روی بیشتر دستگاه‌ها همچنان کار خواهند کرد؛ البته به شرط آنکه درگاه مربوطه وجود داشته باشد.
این مشکل در مادربردهای امروزی که به درایورهای عمومی USB با پشتیبانی از شمار زیادی تجهیزات جانبی مجهزند، کمتر دیده می‌شود. سازندگان مشکل را شناختند و برطرفش کردند؛ اما تا پیش از آن، داشتن یک صفحه‌کلید و ماوس PS/۲ یدکی کاملاً ضروری بود، زیرا می‌توانست مرز میان تعمیر رایانه و دست‌روی‌دست گذاشتن باشد.
باور کنید پشتیبانی USB درست زمانی از کار می‌افتد که کمترین انتظارش را دارید؛ آن وقت خوشحال خواهید بود که وسیله‌ای یدکی در اختیار دارید.
ماندگاری درگاه PS/۲ فقط به این دلیل نیست
بستن راه درگاه‌های USB
گذشته از اینکه «با بیشتر پیکربندی‌های BIOS کار می‌کند»، دلایل دیگری هم برای حضور درگاه PS/۲ روی مادربردهای امروزی وجود دارد.
یکی از دلایل جالب این است که برخی اداره‌ها به ملاحظات امنیتی درگاه PS/۲ را ترجیح می‌دهند. اگر همه دستگاه‌ها به‌جای USB از درگاه قدیمی PS/۲ استفاده کنند، گروه امنیت می‌تواند درگاه‌های USB تمام دستگاه‌ها را مسدود کند. شاید این راهکار بیش‌ازحد سخت‌گیرانه به نظر برسد، اما خطر احتمالی حافظه‌های USB و دیگر ابزارها را از میان می‌برد.
در برخی صنایع، دقیقاً به همین دلیل استفاده از PS/۲ یکی از الزام‌های امنیتی است.
برخی گیمرها آن را سریع‌تر می‌دانند
یکی دیگر از دلایل حضور PS/۲ روی مادربردهای رده‌بالا این است که برخی گیمرها واقعاً آن را به ابزارهای ورودی USB امروزی ترجیح می‌دهند. این باور بی‌پایه فنی نیست، هرچند اعداد واقعی چندان آن را تأیید نمی‌کنند.
برخی گیمرها بر این باورند که چون تجهیزات جانبی PS/۲ مبتنی بر وقفه‌اند و به‌محض رخ دادن رویدادی قابل گزارش، داده را می‌فرستند، زمان پاسخ‌گویی بهتری از تجهیزات USB مبتنی بر نمونه‌برداری دارند. به بیان دیگر، PS/۲ هنگام وقوع رویداد بی‌درنگ پاسخ می‌دهد، اما وضعیت دستگاه USB در فاصله‌های زمانی مشخص بررسی می‌شود.
بااین‌همه، اعداد با هم جور درنمی‌آیند. یک وسیلهٔ جانبی استاندارد PS/۲ به‌طور پیش‌فرض داده‌ها را با بسامد 100Hz می‌فرستد؛ یعنی هر چرخه ۰.۰۱ ثانیه (یا ۱۰ میلی‌ثانیه) طول می‌کشد. شاید این سرعت زیاد به نظر برسد، اما بسامد پیش‌فرض بیشتر وسایل جانبی USB برابر با 125Hz است که به چرخه‌ای ۰.۰۰۸ ثانیه‌ای (یا ۸ میلی‌ثانیه‌ای) می‌انجامد. افزون بر این، بیشتر وسایل جانبی USB نرخ‌های نمونه‌برداری دیگری هم دارند که این رقم را بسیار بالاتر می‌برد.
برای نمونه، به‌تازگی از صفحه‌کلید بازی Asus ROG Falcata استفاده می‌کردم که نرخ نمونه‌برداری آن تا ۸,000Hz تنظیم می‌شود؛ یعنی دوره‌ای برابر با ۰.۰۰۰۱۲۵ ثانیه (یا ۱۲۵ میکروثانیه). سرعتش باورنکردنی است و کوچک‌ترین فشار روی کلید را ثبت می‌کند؛ ضمن اینکه ۸۰ برابر سریع‌تر از یک وسیلهٔ جانبی PS/۲ است.
برتری کوچک دیگری نیز به قابلیت ثبت هم‌زمان N کلید در PS/۲ مربوط می‌شود. این استاندارد قدیمی هر تعداد فشردن هم‌زمان کلید را پشتیبانی می‌کند، حال آنکه صفحه‌کلید USB تنها با کمک نرم‌افزار می‌تواند به همین توانایی دست یابد. البته هر صفحه‌کلید USB رده‌بالای قابل‌قبولی از این قابلیت پشتیبانی می‌کند.
آیا استفاده از درگاه PS/۲ هنوز ارزش دارد؟
فقط اگر واقعاً به آن نیاز دارید
من هنوز هم برای روز مبادا یک صفحه‌کلید و ماوس PS/۲ نگه داشته‌ام. البته باید اعتراف کنم مدت بسیار زیادی است که به آن‌ها نیاز پیدا نکرده‌ام، چون مادربردم به راه‌اندازهای عمومی USB مجهز است؛ ماوس و صفحه‌کلیدم حتی در آن لحظه‌های جان‌فرسای عیب‌یابی رایانه هم همیشه کار می‌کنند.
بااین‌حال، دلیلی ندارد به این زودی‌ها به PS/۲ روی بیاورید. اگر مادربردتان چنین درگاهی دارد، خوشحال باشید که برخلاف مادربردهای امروزی فاقد آن، یک روش کنترلی پشتیبان در اختیار دارید. در غیر این صورت نیز نه مزاحم کارتان می‌شود، نه منابع بیشتری از سامانه مصرف می‌کند؛ فقط همان‌جا می‌ماند تا در لحظهٔ مناسب به دادتان برسد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Gavin Phillips است. مشاهده مقاله اصلی