صدها توزیع لینوکس، اگر نگوییم بیشتر، در دسترساند؛ اما همه به یک اندازه دیده نمیشوند. درست است که اگر بهتازگی از ویندوز کوچ میکنید، Linux Mint شاید بهترین توزیع لینوکس برای شروع باشد، ولی لینوکس برای کاربران باتجربهتر حرفهای بسیار بیشتری برای گفتن دارد.
برخی توزیعهای خاص لینوکس امکاناتی متفاوت ارائه میکنند و مشکلات مشخصی را به شیوههایی حل میکنند که از توزیعهای فراگیری چون Ubuntu یا Mint برنمیآید. خواه تمرکز آنها بر کمینهگرایی باشد، خواه مدیریت بستهها یا قابلیتی تخصصی، این توزیعها سزاوار توجه بسیار بیشتری هستند.
وُید لینوکس
یکی از سریعترین سیستمعاملها در راهاندازی
بیشتر توزیعهای لینوکس از systemd استفاده میکنند؛ مجموعهنرمافزاری پایه که مدیریت سامانه و خدمات را بر عهده دارد و کارهای لازم هنگام راهاندازی یک میزکار معمولی لینوکس را نیز انجام میدهد. این نرمافزار توانمند به بسیاری از توزیعهای لینوکس کمک میکند تا بهدرستی کار کنند، اما گاهی کند به نظر میرسد.
اگر میخواهید لینوکس شما با بیشترین سرعت ممکن راهاندازی شود، بد نیست Void Linux را امتحان کنید. این توزیع مستقل لینوکس بهجای systemd از runit بهعنوان سامانه آغازگر خود بهره میبرد؛ انتخابی که راهاندازی و کارکرد سامانه را بهشکلی خیرهکننده سریع میکند.
این توزیع همچنین از مدیر بسته XBPS (Binary Package System) استفاده میکند که ممکن است بسیار سریعتر از نمونههای دیگر به نظر برسد. XBPS از پایه با هدف دستیابی به سرعت بالا ساخته شده است و کمک میکند نرمافزارها را مستقیماً از کد منبع بسازید.
تنها نکته این است که Void Linux برای همه مناسب نیست. کار با آن میتواند بسیار فنی باشد و مستندات چندانی هم ندارد؛ بنابراین توزیعی نیست که بلافاصله پس از کنار گذاشتن ویندوز بخواهید سراغش بروید.
کیوفوراواس
ماشین زمانی که واقعاً کار میکند
اگر دلتان برای ظاهر کلاسیک ویندوز در دوران Windows ۹۸ یا XP تنگ شده، این همان سیستمعاملی است که میخواهید. Q4OS بر پایه Debian ساخته شده و در کنار همه تواناییهای یک سامانه امروزی لینوکس، حالوهوای ویندوزهای قدیمی را تماموکمال زنده میکند. اگر کاربر ویندوز هستید و میخواهید مزه کار با لینوکس را بچشید، این توزیع میتواند انتخاب سرگرمکنندهای باشد.
این سیستمعامل Trinity را در کنار KDE Plasma اجرا میکند. سبک و کارآمد است و با وجود ظاهر کلاسیکش، هنگام استفاده بهطرز شگفتآوری امروزی به نظر میرسد. حتی میتوانید محیطهای Trinity و Plasma را همزمان در کنار یکدیگر اجرا کنید؛ انگار دو سیستمعامل متفاوت را روی یک دستگاه داشته باشید.
اگر پیشتر هرگز از لینوکس استفاده نکردهاید، Q4OS برای شروع نیز گزینهای عالی است. این توزیع یک نصبکننده ویندوزی دارد که به شما اجازه میدهد سیستمعامل را از درون ویندوز نصب کنید و تا جای ممکن بیدردسر به لینوکس کوچ کنید.
دافایل
سیستمعامل رؤیایی دوستداران صدای حرفهای
Daphile توزیعی حرفهای برای دوستداران صدای باکیفیت است که بیش از هر چیز بر نگهداری و پخش مجموعه موسیقی دیجیتال شما تمرکز دارد. این توزیع امکان میدهد بهترین کیفیت صوتی ممکن را از سختافزارتان بگیرید و حتی رایانهای بدون نمایشگر و صفحهکلید را به سرور موسیقی شخصی خود تبدیل کنید.
این سیستمعاملی نیست که به کار همه بیاید؛ حتی نمیتوان آن را صرفاً یک توزیع ساده برای مرکز رسانه دانست. Daphile یک سرور موسیقی کامل و حرفهای مبتنی بر لینوکس است که بدون رابط محلی اجرا میشود. میتوانید همهچیز را با هر دستگاه دلخواهی از راه یک رابط وب کنترل کنید.
این سامانه پخش کاملاً دقیق و بدون دستکاری بیتها را برای PCM تا کیفیت 384kHz/۲۴-bit و پخش بومی DSD را تا DSD512 فراهم میکند. پخش پیوسته و بیوقفه میان قطعهها را نیز بینقص انجام میدهد و حتی میتواند صدا را مستقیماً از RAM سامانه پخش کند تا نویز دستگاه هنگام پخش به کمترین میزان برسد. پشتیبانی آمادهبهکار از USB DAC نیز در دسترس است. سامانه هر دستگاه صوتی را خودکار پیکربندی میکند و میتواند چندین پخشکننده را بهطور همزمان مدیریت کند.
بدیهی است که این سیستمعامل برای همه ساخته نشده است. اگر آنقدر درباره موسیقی جدی نیستید که یک رایانه کامل را فقط به پخش آن اختصاص دهید، Daphile سود چندانی برایتان نخواهد داشت. اما اگر موسیقی را جدی میگیرید، Daphile میتواند هر رایانه قدیمی را به راهکاری حرفهای برای پخش جریانی صدا تبدیل کند.
نیکساواس
گونهای متفاوت از لینوکس
NixOS شاید بنیادیترین فاصله را با توزیعهای سنتی لینوکس داشته باشد. تمام این سامانه بر مفهوم پیکربندی اعلانی بنا شده است؛ رویکردی که در آن همه تنظیمات سیستمعامل شما در یک پرونده پیکربندی واحد تعریف میشود.
این رویکرد برای کسانی که مایلاند آن را بیازمایند، چند مزیت کاربردی دارد. نخست اینکه میتوانید پیکربندی کل سامانه را زیر کنترل نسخه ببرید و بیهیچ نگرانی دست به آزمونوخطا بزنید. نصب هر بسته در محیطی جداگانه انجام میشود و همه وابستگیهای آن نیز بهروشنی ثبت و پیگیری میشوند.
هنگام نصب نرمافزار در NixOS، نه فایلهای موجود بازنویسی میشوند و نه با بستههای دیگر تداخلی پیش میآید. میتوانید چند نسخه از یک نرمافزار و حتی چند نسخه از سیستمعامل خود را همزمان اجرا کنید. بازگردانی به وضعیت پیشین نیز آنی است و هیچیک از قابلیتها را مختل نمیکند.
اگر به محیطی بازتولیدپذیر نیاز دارید که بهآسانی به اشتراک گذاشته شود و با اطمینان کار کند، گزینهای بهتر از NixOS پیدا نخواهید کرد. این توزیع برای کسانی نیز عالی است که دوست دارند درایورها و نرمافزارهای گوناگون را بیازمایند؛ زیرا ضمن حفظ یکپارچگی سامانه، بازگشت آسان به وضعیت پیشین را ممکن میکند.
سیستمرسکیو
کاملترین جعبه کمکهای اولیه دیجیتال
هرکسی که تاکنون با رایانه کار کرده باشد، سرانجام روزی را تجربه خواهد کرد که دستگاهش بیهیچ هشدار قبلی راهاندازی نمیشود. درست برای چنین روزهایی است که من همیشه یک حافظه USB نجات در دسترس دارم؛ شما هم بهتر است یکی آماده کنید.
SystemRescue توزیعی است که دقیقاً برای چنین لحظاتی ساخته شده است. این توزیع مجموعهای از ابزارهای تعمیر سامانه، از جمله GParted، TestDisk، fsarchiver و ddrescue را در کنار ابزارهای دیگر در اختیارتان میگذارد. این ابزارها هم با Windows و هم با Linux کار میکنند و SystemRescue محیط ترمیم کارآمدی فراهم میآورد که میتواند رایانهتان را دوباره زنده کند.
این توزیع روی سامانههای BIOS و UEFI اجرا میشود و از همه فایلسیستمهای اصلی، از جمله ext4، XFS، Btrfs و NTFS، و نیز فایلسیستمهای شبکهای مانند Samba و NFS پشتیبانی میکند. SystemRescue همان توزیعی است که امیدوارید هرگز به آن نیاز پیدا نکنید، اما وقتی اوضاع به هم میریزد، از داشتنش بیاندازه خوشحال خواهید شد.
لینوکسهای رایج برای کار روزمره؛ توزیعهای خاص برای هر کار دیگر
محبوبیت توزیعهای رایج Linux بیدلیل نیست؛ اما وقتی نیازی بسیار مشخص دارید، این توزیعهای تخصصیاند که به دادتان میرسند. چه در حال ساخت آزمایشگاهی خانگی باشید، چه بخواهید سامانهای اختصاصی برای صدا راهاندازی کنید یا صرفاً رویکردی متفاوت به Linux را بیازمایید، این توزیعها میتوانند بهشکلی باورنکردنی سودمند باشند.
کاربردهای تخصصی این توزیعها سبب شده کمتر شناخته شوند، اما آنها میتوانند نیازهای کاربران بسیار بیشتری را برآورده کنند و تجربههایی تازه پیش رویشان بگذارند. از همین رو، این توزیعهای خاص شایسته توجه بیشتری هستند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Yadullah Abidi است. مشاهده مقاله اصلی