اگر تاکنون با تصاویر رایانه‌ای سروکار داشته‌اید، احتمالاً هم با فایل‌های JPG روبه‌رو شده‌اید و هم با JPEG. ظاهرشان یکی است، نرم‌افزارها با هر دو یکسان رفتار می‌کنند و عملاً هیچ تفاوتی با هم ندارند. بنابراین، اگر از خود پرسیده‌اید چرا هنوز هر دو را داریم، پاسخ را باید در محدودیت‌های رایانه‌های نخستین جست‌وجو کرد، نه در کیفیت تصویر، سازگاری یا اندازهٔ فایل.
JPG و JPEG؛ یک فایل با دو نام متفاوت
هرچه نامش را عوض کنید، حتی یک پیکسل هم تغییر نمی‌کند
تغییر نام photo.jpg به photo.jpeg نه تصویر را تبدیل می‌کند، نه دوباره فشرده می‌سازد و نه هیچ تغییر دیگری در آن می‌دهد. داده‌های کدگذاری‌شده دست‌نخورده می‌مانند؛ بنابراین وضوح، رنگ‌ها، کیفیت و اندازهٔ فایل دقیقاً همان است که بود. ویرایشگرهای تصویر، مرورگرها، سیستم‌عامل‌ها و نمایشگرهای عکس امروزی نیز معمولاً هر دو پسوند را بدون تفاوت می‌شناسند.
حتی نوع رسانه‌ای آن‌ها نیز یکسان است. مرجع تخصیص اعداد اینترنت، هر دو پسوند jpg و jpeg را برای نوع رسانه‌ای image/jpeg ثبت کرده است؛ همان شناسه‌ای که وب‌سرورها و مرورگرها برای تشخیص تصاویر JPEG در اینترنت به کار می‌برند. در واقع، مرورگرها بیش از پسوند انتهای نام فایل، به نوع رسانه‌ای اعلام‌شده از سوی سرور متکی‌اند.
بااین‌حال، از نظر فنی JPEG نام درست این قالب است. این نام از عبارت Joint Photographic Experts Group، یعنی کمیته‌ای که استاندارد را تدوین کرد، گرفته شده است. فناوری بنیادی آن نخستین بار در سال ۱۹۹۲ با عنوان توصیه‌نامهٔ ITU-T T.۸۱ و سپس در استاندارد ISO/IEC ۱۰۹۱۸-۱ منتشر شد. در مقابل، JPG صرفاً نام کوتاه‌شدهٔ همین قالب است.
مقصر، محدودیت سه‌نویسه‌ای نام فایل در دوران DOS است
MS-DOS هشت نویسه برای نام داشت، سه نویسه برای پسوند و هیچ حوصله‌ای برای بیشتر از آن
نبودن حرف E در JPG از شیوهٔ نام‌گذاری ۸.۳ می‌آید که MS-DOS و نسخه‌های قدیمی‌تر ویندوز از آن استفاده می‌کردند. در این ساختار، نام فایل پیش از نقطه حداکثر هشت نویسه و پس از آن حداکثر سه نویسه داشت. مایکروسافت هنوز هم این ساختار را با عنوان نام فایل ۸.۳ مستند کرده است.
این محدودیت باعث می‌شد رایانه‌های شخصی قدیمی نتوانند نامی مانند image.jpeg را به‌عنوان نام فایل نمایش دهند. پسوند چهارنویسه‌ای JPEG در بخش سه‌نویسه‌ای پسوند جا نمی‌شد؛ در نتیجه، نرم‌افزارهای رایانه‌ای آن را به JPG کوتاه کردند و این‌گونه یک قالب صاحب دو نام شد.
ویندوز ۹۵ و Windows NT ۳.۵ با افزودن VFAT به FAT این محدودیت را برطرف کردند. این تغییر امکان استفاده از نام فایل‌هایی تا ۲۵۵ نویسه را فراهم می‌کرد و هم‌زمان برای سازگاری با برنامه‌های قدیمی، نام‌های کوتاه‌شده را نیز نگه می‌داشت. اما تا آن زمان، JPG دیگر کاملاً جا افتاده بود. دوربین‌ها، ویرایشگرهای تصویر، وب‌سایت‌ها و کتابخانه‌های نرم‌افزاری آن را پذیرفته بودند؛ بنابراین حتی پس از ناپدیدشدن محدودیت فنی اولیه نیز دلیلی برای کنارگذاشتنش وجود نداشت.
قاعدهٔ ۸.۳ از مایکروسافت هم قدیمی‌تر است و کسی دلیلش را به یاد ندارد
CP/M آن را برگزید، DOS کپی‌اش کرد و عکس‌های شما به ارثش بردند
محدودیت ۸.۳ نیز اختراع مایکروسافت نبود. MS-DOS این شیوه را از CP/M به ارث برد؛ سیستم‌عاملی که در دههٔ ۱۹۷۰ برای ریزرایانه‌های اولیه ساخته شده بود. مایکروسافت عمداً DOS را شبیه CP/M طراحی کرد تا نرم‌افزارها و روش‌های برنامه‌نویسی موجود به‌آسانی به آن منتقل شوند.
اما چرا CP/M از همان ابتدا دقیقاً هشت نویسه را برای نام و سه نویسه را برای پسوند برگزید؟ ظاهراً هیچ‌کس پاسخ فنی روشنی برای این پرسش ندارد؛ حتی ریموند چن، توسعه‌دهندهٔ مایکروسافت که دربارهٔ تاریخ ویندوز می‌نویسد، می‌گوید دلیلش را نمی‌داند. حدس او این است که شاید هشت نویسه در آن زمان صرفاً برای طراحان CP/M مناسب به نظر می‌رسیده است. در نتیجه، تصمیمی به‌ظاهر تصادفی برای رایانه‌های دههٔ ۱۹۷۰ باعث شد JPEG چند دهه بعد در دستگاه‌های DOS یک حرفش را از دست بدهد؛ املای کوتاه‌شده‌ای که هنوز هم رایج است.
همین موضوع توضیح می‌دهد که چرا بسیاری از پسوندهای آشنا، از جمله TXT، EXE، BMP، GIF و PNG، سه حرف دارند. سامانه‌های پروندهٔ امروزی می‌توانند پسوندهای بسیار بلندتری را مدیریت کنند، اما قراردادهایی که زیر فشار محدودیت‌های قدیمی شکل گرفتند همچنان پابرجا مانده‌اند؛ زیرا تغییر آن‌ها ممکن است هم نرم‌افزارها را مختل کند و هم انتظار کاربران را بر هم بزند.
JPEG دستور فشرده‌سازی است، نه اداواطوار نام فایل
با اتلاف، در فشرده‌سازی شدید پُر از بلوک و ناسازگار با شفافیت
JPEG بیش از آنکه قالبی ساده برای نگهداری فایل باشد، استانداردی برای فشرده‌سازی است. این استاندارد شیوه رمزگذاری اطلاعات تصویر در یک جریان داده فشرده و رمزگشایی آن را تعریف می‌کند. فایل‌های رایج JPEG معمولا این داده‌ها را بر پایه قراردادهای JFIF یا Exif بسته‌بندی می‌کنند؛ Exif نیز گزینه محبوب برای عکس‌های دوربین و فراداده‌های آن‌هاست.
فشرده‌سازی معمول JPEG اغلب با اتلاف داده همراه است. رمزگذار، اطلاعات تصویر را به بلوک‌های کوچکی تقسیم می‌کند، تبدیل کسینوسی گسسته را روی آن‌ها انجام می‌دهد و سپس ضرایب به‌دست‌آمده را کوانتیزه می‌کند؛ فرایندی که برای کاهش حجم فایل، بخشی از داده‌ها را کنار می‌گذارد. به این ترتیب می‌توان با افزایش فشرده‌سازی به فایلی کم‌حجم‌تر رسید، اما پیامد آن ممکن است پدیدار شدن بلوک‌های آشکار، هاله در اطراف لبه‌های تیز و محو شدن جزئیات ظریف باشد.
ازاین‌رو JPEG برای عکس‌ها و دیگر تصاویر با تغییرات پیوسته رنگ و روشنایی بسیار مناسب است، اما برای نماگرفت‌ها، نمودارها، نوشته‌های ریز یا طرح‌های دارای لبه‌های تیز انتخاب چندان خوبی نیست. فایل‌های استاندارد JPEG کانال آلفا نیز ندارند؛ بنابراین نمی‌توانند پس‌زمینه شفاف داشته باشند. اگر شفافیت یا بازتولید دقیق پیکسل‌ها برایتان اهمیت دارد، PNG، WebP یا AVIF گزینه‌های بسیار بهتری هستند.
بااین‌حال، تبدیل پسوند JPEG به JPG یا برعکس هیچ‌یک از این ویژگی‌ها را تغییر نمی‌دهد. کیفیت فشرده‌سازی به تنظیمات رمزگذار هنگام ذخیره فایل بستگی دارد، نه به شمار حروف پسوند آن.
یکی را انتخاب کنید؛ برای اینترنت فرقی ندارد
JPG را به کار ببرید، مگر آنکه فرم بارگذاری ناسازگاری ساز دیگری بزند
JPG صرفا به این دلیل انتخاب پیش‌فرض کاربردی‌تری است که کوتاه‌تر و بسیار رایج است. استفاده از JPEG نیز هیچ ایرادی ندارد، به‌ویژه اگر می‌خواهید نام فایل با سرواژه کامل این قالب هماهنگ باشد. این انتخاب فقط زمانی اهمیت پیدا می‌کند که با نرم‌افزاری بسیار قدیمی یا بد نوشته‌شده سروکار داشته باشید؛ برای نمونه، فرم بارگذاری یا اسکریپت سخت‌گیری که یکی از این دو پسوند را می‌پذیرد و دیگری را نه. البته این صرفا یک ایراد پیاده‌سازی است و احتمال اینکه با آن روبه‌رو شوید بسیار ناچیز است.
در نهایت، برخلاف بیشتر قالب‌های فایل، تفاوت JPG و JPEG نه به کیفیت مربوط است و نه به فناوری. این تنها یادگاری کوچک از تاریخ رایانش است: یک قالب تصویر، دو پسوند و حرفی جاافتاده به‌دلیل قانونی برای نام‌گذاری فایل‌ها که از سیستم‌عاملی طراحی‌شده در دهه ۱۹۷۰ به ارث رسیده است.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Yadullah Abidi است. مشاهده مقاله اصلی