در این سال‌ها یادداشت‌بردارهای بی‌شماری را آزموده‌ام؛ از OneNote و Google Keep گرفته تا هر برنامه‌ای که میان این دو سر طیف قرار می‌گیرد، چه نمونه‌های فوق‌العاده مینیمال و چه برنامه‌هایی با انبوهی گیج‌کننده از امکانات. بااین‌حال، هیچ‌کدام به‌اندازه Anytype مرا به نوشتن ترغیب نکرده‌اند.
همان بار نخست که برنامه را اجرا کردم، طراحی‌اش توجهم را ربود. رابط تیره آن با رگه‌های ظریف و گرم، سنجیده و پرداخت‌شده به نظر می‌رسد. تک‌تک نمادها، جابه‌جایی‌ها و منوها چنان طراحی شده‌اند که کار با برنامه هم زیبا باشد و هم بی‌دردسر. این همان نوع طراحی‌ای است که آدم را وسوسه می‌کند کمی بیشتر در برنامه بماند، فقط برای اینکه از تماشای جزئیاتش لذت ببرد.
اما رابطی زیبا به‌تنهایی کافی نیست تا شما را به بیشتر و بیشتر نوشتن وادارد.
انی‌تایپ؛ فضایی عالی برای اندیشیدن خلاقانه
زیبا، سرراست و اعتیادآور
رابط Anytype تیره، گرم و دل‌نشین است و حرکت‌های ظریف و جزئیات خوش‌ساختش نوشتن را به کاری لذت‌بخش بدل می‌کنند. اما با همه زیبایی چشمگیرش، آنچه به‌راستی این برنامه را متمایز می‌کند، شیوه برخورد آن با ایده‌های شماست.
وقتی برنامه را برای نخستین‌بار باز می‌کنید، راهنمایی کوتاه شما را با مفاهیم کلیدی آن آشنا می‌کند: شیءها، بلوک‌ها، ابزارک‌ها، فهرست‌ها، نوع‌ها، ویژگی‌ها و الگوها. این اصطلاحات شاید در آغاز فنی به نظر برسند، اما خیلی زود در ذهنتان جا می‌افتند. شیءها شالوده هر چیزی هستند که در Anytype می‌سازید؛ در واقع، هر آنچه ایجاد می‌کنید یک شیء است. بلوک‌ها محتوای درون هر شیء را می‌سازند، نوع‌ها مشخص می‌کنند آن شیء چیست و ویژگی‌ها نیز اطلاعات تکمیلی، مانند برچسب، سررسید یا نشانگر وضعیت، به آن می‌افزایند.
Anytype به‌جای تکیه بر پوشه‌های خشک و سلسله‌مراتب ثابت، هر یادداشت، صفحه، کار یا پرونده را شیئی مستقل می‌داند که با دیگر بخش‌ها پیوند دارد. هر فضای تازه‌ای که می‌سازید، چند نوع شیء پیش‌فرض دارد: صفحه‌ها برای نوشته‌های بلند، یادداشت‌ها برای ثبت سریع اندیشه‌ها، کارها و پروژه‌ها برای سامان‌دادن به فهرست کارها، و انواع تخصصی‌تری مانند پرونده، صدا، ویدئو، تصویر و نشانک. بخش‌های پرس‌وجو و مجموعه نیز در دسترس‌اند، هرچند هنوز آن‌ها را بررسی نکرده‌ام. صفحه «Anytype را بیشتر بیازمایید» در بالای فضای تازه سنجاق شده است، اما پس از آشنایی با اصول اولیه می‌توانید آن را از سنجاق درآورید یا پاک کنید.
ساخت محتوا در هر فضا بسیار آسان است. نماد به‌علاوه (+) را لمس کنید تا صفحه‌ای خالی باز شود؛ این صفحه به‌طور پیش‌فرض شیئی از نوع «صفحه» است، هرچند می‌توانید نوعش را به هرچه نیاز دارید تغییر دهید. درون این صفحه یا هر شیء دیگری، فرمان ممیز رو به جلو (/) به شما امکان می‌دهد متن، تصویر، کار یا هر محتوای دلخواهی را بیفزایید؛ هر عنصر نیز خودکار به نوع شیء متناظر پیوند می‌خورد. اگر کاری اضافه کنید، زیر بخش «کارها» پدیدار می‌شود؛ اگر تصویری بارگذاری کنید، بی‌درنگ در بخش «تصاویر» دیده خواهد شد.
اگر رویکردی ساختاریافته‌تر را ترجیح می‌دهید، می‌توانید شیءهای تازه را مستقیماً از صفحه اصلی بسازید. با لمس علامت به‌علاوه کنار «کارها»، کاری تازه ساخته می‌شود؛ همین کار در بخش «صفحه‌ها» یا «پروژه‌ها» نیز شیء متناظر را ایجاد می‌کند. در هر صفحه می‌توانید بلوک‌ها را لایه‌لایه روی هم بچینید؛ از بلوک‌های قالب‌بندی مانند عنوان‌ها و کادرهای علامت‌زدنی گرفته تا کادرهای برجسته، جداکننده‌ها و موارد دیگر. در صورت نیاز نیز می‌توانید آن‌ها را به شیءهای دیگر پیوند دهید.
افزون بر «فضاها» که هسته اصلی برنامه‌اند، می‌توانید «گفت‌وگو» نیز بسازید؛ گفت‌وگوها در اصل همان فضاها هستند، با این تفاوت که چند نفر در آن‌ها حضور دارند. برای نوشتن، برنامه‌ریزی یا ایده‌پردازی گروهی، بی‌آنکه از برنامه بیرون بروید، گزینه‌ای بی‌نقص‌اند.
محیط کار اصلی‌ام که آن را «فضای آدا» نامیده‌ام، همه‌چیز را در خود جای می‌دهد؛ از فهرست پیوسته ایده‌های مقاله‌ها گرفته تا جدول‌های زمانی دقیق پروژه‌ها. حتی برای همین مقاله، فضایی تکراری و گفت‌وگویی نمونه ساختم تا نشان دهم این سامانه تا چه اندازه انعطاف‌پذیر است. صفحه آموزشی پیش‌فرض «شروع کار در موبایل» را پاک کرده‌ام؛ بنابراین اکنون در صفحه اصلی‌ام فقط سه فضا دیده می‌شود، هرچند در طرح رایگان می‌توان تا ده فضا داشت.
در هر فضا می‌توانید تنها با چند لمس، همکاران را دعوت کنید، شیءهای تازه بسازید یا در میان همه ساخته‌هایتان بگردید. نمادها روشن و گویا هستند و برچسب‌های مشخصی دارند: نماد آدمک برای دعوت همکاران، نماد به‌علاوه برای ساخت شیء، نماد ذره‌بین برای یافتن سریع آنچه می‌خواهید و به همین ترتیب.
بی‌هیچ نگرانی، هرقدر دلتان می‌خواهد بنویسید
هر وقت خواستید به اشتراک بگذارید؛ هر وقت نخواستید، خصوصی بمانید
در دنیایی که برنامه‌ها از هر فرصتی برای ردیابی شما و استخراج داده‌هایتان بهره می‌برند، Anytype استثنایی دل‌گرم‌کننده است. همه فضاها و گفت‌وگوها به‌طور پیش‌فرض کاملاً خصوصی‌اند و فقط اعضایی که آشکارا دعوتشان کرده‌اید به آن‌ها دسترسی دارند. هرگاه بخواهید چیزی را به اشتراک بگذارید، اختیار مجوزها کاملاً در دست شماست: پیوند «ویرایشگر» اجازه کامل ویرایش می‌دهد، پیوند «بیننده» دسترسی فقط‌خواندنی فراهم می‌کند و پیوند «درخواست تأیید» به شما امکان می‌دهد اعضای تازه را پیش از صدور اجازه دسترسی بررسی کنید. هر فضا یا گفت‌وگو در هر لحظه تنها از یک پیوند دعوت فعال پشتیبانی می‌کند و با جابه‌جایی میان انواع مجوز، پیوندها نیز متناسب با آن به‌طور خودکار ساخته یا غیرفعال می‌شوند.
برای کسانی که می‌خواهند محتوای خود را با مخاطبان بیشتری به اشتراک بگذارند، Anytype امکان انتشار هر شیء را در قالب یک صفحهٔ وب مستقل فراهم می‌کند. می‌توانید بخش پس از ممیز نشانی را به دلخواه تغییر دهید و اگر عضویت خود را ارتقا دهید، حتی زیردامنهٔ شخصی‌تان را روی دامنهٔ .org رزرو کنید. این قابلیت‌ها Anytype را به ابزاری همه‌کاره تبدیل می‌کنند که هم فضایی خصوصی برای اندیشیدن است و هم بستری ساده برای انتشار محتوا.
رویکرد Anytype به رمزگذاری، از امکانات بیشتر برنامه‌های یادداشت‌برداری فراتر می‌رود. به‌جای نام کاربری و گذرواژهٔ معمول، ورود شما با کلیدی یکتا ایمن می‌شود. نگهداری امن این کلید بر عهدهٔ خودتان است—هرچند بعداً می‌توانید آن را از تنظیمات نمایه بازیابی کنید—اما گم‌کردنش به معنای ازدست‌دادن دسترسی به داده‌هایتان نیز هست. شاید این سازوکار در آغاز نامتعارف به نظر برسد، اما برای دستیابی به حریم خصوصی واقعی، انتخابی سنجیده است.
حالا دیگر نمی‌توانم دست از یادداشت‌برداری بردارم
رابط زیبا و انعطاف‌پذیر Anytype موانعی را از میان برمی‌دارد که اغلب مرا از بازکردن برنامهٔ یادداشت‌هایم منصرف می‌کنند. اینکه اختیار داده‌هایم را نیز در دست خودم نگه می‌دارد، لطف مضاعف ماجراست.
کار با آن نیازمند کمی یادگیری است، به‌ویژه اگر پیش‌تر از برنامه‌های ساده‌تری مانند Apple Notes یا Google Keep استفاده کرده باشید؛ بااین‌حال، صفحه‌های آموزشی آغاز کار را آسان می‌کنند. تنها پس از چند روز، متوجه شدم که دارم بر پایهٔ اشیا و انواع فکر می‌کنم.
Anytype هم برای تلفن همراه و هم برای رایانه در دسترس است. امکانات نسخهٔ رایگان سخاوتمندانه‌اند، اما اگر می‌خواهید از آن به‌عنوان بستری برای انتشار محتوا استفاده کنید، قابلیت‌های پولی—مانند زیردامنه‌های سفارشی—ارزش بررسی دارند. از همه مهم‌تر اینکه شاید این برنامه شما را به نوشتن بیشتر ترغیب کند؛ مگر هدف اصلی همین نیست؟
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Adaeze Uche است. مشاهده مقاله اصلی