خرید SSD در یکی دو سال اخیر برای خیلی از کاربران سادهتر نشده است: قیمتها بالا میروند، ظرفیتهای ارزان کمتر دیده میشوند و حتی سازندگان دستگاههای گیمینگ هم از فشار هزینه حافظه و ذخیرهسازی حرف میزنند. با این حال، در گوشهای از بازار یک اتفاق جالب افتاده است: رونق کنسولهای دستی مثل Steam Deck ناخواسته منبعی از SSDهای کوچک و نسبتاً ارزان ساخته است.
منظور، درایوهایی است که در بازار با عنوانهایی مثل OEM pull، system pull یا SSD جداشده از دستگاه فروخته میشوند. اینها معمولاً قطعاتی هستند که از لپتاپ، مینیپیسی یا کنسول دستی نو باز شدهاند؛ نه الزاماً درایوهایی که سالها زیر فشار کار کرده باشند. همین تفاوت، آنها را برای خریدار آگاه جذاب میکند.
چرا کنسولهای دستی باعث وفور SSDهای کوچک شدند؟
برای درک ماجرا کافی است به نسل اول Steam Deck نگاه کنیم. Valve مدل LCD را در سه نسخه عرضه کرد: مدل پایه ۶۴ گیگابایتی با حافظه eMMC، مدل ۲۵۶ گیگابایتی NVMe و مدل ۵۱۲ گیگابایتی NVMe. مدل پایه رسمی ۱۲۸ گیگابایتی وجود نداشت، اما همان حافظه eMMC هم روی یک ماژول قابلجداشدن M.2 2230 قرار داشت.
بسیاری از کاربران خیلی زود فهمیدند که خرید مدل ارزانتر و تعویض حافظه، از پرداخت اختلاف قیمت نسخههای بالاتر بهصرفهتر است. ظرفیت ۶۴ گیگابایت برای SteamOS، کش شیدرها، بهروزرسانیها و چند بازی کوچک هم چندان زیاد نبود؛ بنابراین باز کردن دستگاه و نصب یک درایو ۱ یا ۲ ترابایتی به یکی از ارتقاهای رایج تبدیل شد.
نتیجه طبیعی این ارتقاها، ورود تعداد زیادی درایو کارخانهای کمکارکرد به بازار دستدوم بود. بعضی از این SSDها تنها چند ساعت بعد از باز شدن جعبه دستگاه کنار گذاشته شدهاند. بنابراین برچسب «دستدوم» درباره همه آنها معنای یکسانی ندارد؛ یک SSD پنجساله داخل کامپیوتر رومیزی با درایوی که پیش از راهاندازی جدی دستگاه جدا شده، در یک سطح فرسودگی نیست.
OEM pull یعنی چه و چرا باید با احتیاط خرید؟
OEM pull معمولاً به قطعهای گفته میشود که از یک سیستم آماده جدا شده است. این قطعه ممکن است از دستگاه نو، سیستم سازمانی تازهخریداریشده یا محصولی آمده باشد که صاحبش بلافاصله حافظه آن را ارتقا داده است. در بهترین حالت، درایو فقط چند ساعت روشن بوده و حجم نوشتن بسیار کمی دارد.
اما این عنوان تضمین کیفیت نیست. قبل از خرید باید مطمئن شوید آگهی واقعاً مربوط به درایو NVMe است، نه صرفاً یک ماژول M.۲ با پروتکل متفاوت. عبارت M.۲ فقط به شکل و کانکتور اشاره میکند؛ پروتکل ذخیرهسازی میتواند NVMe یا در بعضی موارد SATA/eMMC باشد. اگر فروشنده اطلاعات سلامت، تعداد ساعات روشن بودن یا اسکرینشات SMART میدهد، حتماً آن را بررسی کنید.
اختلاف قیمت میتواند چشمگیر باشد. در نمونهای که MakeUseOf بررسی کرده، یک SSD کوچک Kioxia با ظرفیت ۲۵۶ گیگابایت در بازار نو قیمت بسیار بالاتری داشته، اما نس
خه OEM pull همان رده در eBay با قیمتی بسیار پایینتر دیده شده است. حتی مدلهای ۱۲۸ گیگابایتی هم گاهی با مبلغی فروخته میشوند که برای یک حافظه سریع NVMe وسوسهکننده است.
SSDهای M.۲ ۲۲۳۰ کجا به درد میخورند؟
عدد ۲۲۳۰ یعنی درایو ۲۲ میلیمتر عرض و ۳۰ میلیمتر طول دارد. فرمت رایجتر دسکتاپ، یعنی M.2 2280، همان عرض را دارد اما ۸۰ میلیمتر طول میکشد. همین کوتاه بودن باعث میشود ۲۲۳۰ برای دستگاههای فشرده مثل کنسولهای دستی، بعضی لپتاپهای Surface، تبلتها، مینیپیسیها و برخی مادربردهای کوچک مناسب باشد.
اگر بخواهید چنین درایوی را روی مادربرد دسکتاپ نصب کنید، کانکتور معمولاً مشکلی با آن ندارد؛ مشکل اصلی محل پیچ است، چون جای پیچ اغلب برای طول ۸۰ میلیمتری طراحی شده. در این حالت میتوان از براکت یا آداپتور فلزی ساده استفاده کرد تا درایو کوتاه به نقطه پیچ استاندارد برسد و لق نماند.
کاربرد جذابت
ر، ساخت یک حافظه قابلحمل کوچک است. یک SSD ۲۲۳۰ ارزان داخل یک قاب USB-C NVMe میتواند از بسیاری از فلشمموریهای معمولی سریعتر و پایدارتر باشد. قاب آلومینیومی هم به دفع گرمای کنترلر کمک میکند. سرعت نهایی البته به خود قاب و نوع اتصال USB بستگی دارد، اما برای جابهجایی فایل، ابزارهای قابلحمل یا حتی نصب سیستمعامل سبک، گزینهای کاربردی است.
چه ریسکهایی وجود دارد؟
اولین ریسک، گارانتی است. SSDهای OEM معمولاً بهعنوان بخشی از دستگاه اصلی پوشش داده میشوند و وقتی جداگانه فروخته شوند، احت
مالاً دیگر پشتیبانی مستقیم سازنده را ندارند. بنابراین اگر قیمت پایین برایتان جذاب است، باید بپذیرید که خدمات پس از فروش هم ممکن است محدود یا عملاً صفر باشد.
ریسک دوم، شفاف نبودن سابقه استفاده است. از فروشنده درباره سلامت درایو، تعداد روشنشدن، میزان داده نوشتهشده و دلیل جدا شدن آن بپرسید. خرید از فروشندهای که امکان بازگشت کالا دارد، بهتر از معاملهای است که فقط به چند عکس مبهم تکیه میکند. همچنین اگر درایو را برای دستگاه حساس یا داده مهم میخواهید، از همان ابتدا برای بکاپگیری منظم برنامه داشته باشید.
این فرصت احتمالاً دائمی نیست
جالبی ماجرا این است که این بازار ارزان در زمانی شکل گرفته که قیمت کلی حافظه و ذخیرهسازی رو به افزایش است. درایو NVMe کوچک و تستشدهای که با قیمت پایین فروخته میشود، نتیجه مستقیم ارتقای کاربران دیگر است؛ کاربرانی که ظرفیتهای ۲۵۶ یا ۵۱۲ گیگابایت را برای کتابخانه بازیهای خود کافی نمیدانند.
اما این پنجره ممکن است طولانی نباشد. هرچه کنسولهای دستی جدید با ظرفیت پایه بیشتر عرضه شوند، تعداد درایوهایی که بلافاصله پس از خرید جدا میشوند کمتر خواهد شد. اگر به یک SSD کوچک برای دستگاه سازگار، قاب اکسترنال یا پروژه کمهزینه نیاز دارید، بازار OEM pull میتواند فعلاً یکی از ارزانترین مسیرها باشد؛ به شرط آنکه آگهی را دقیق بخوانید و فریب کلمه «M.۲» را بدون بررسی NVMe بودن نخورید.
منبع: این مطلب یک بومیسازی و بازنویسی تحریریهای بر اساس مقالهای از MakeUseOf است: مشاهده مقاله اصلی.