اگر سالها با Linux یا ابزارهای متنباز کار کرده باشید، احتمالاً نام GIMP را هم با احترام شنیدهاید و هم با کمی مکث. این برنامه یکی از معروفترین ویرایشگرهای تصویر رایگان و متنباز است، اما همیشه یک جمله کنار تعریفها میآمد: «خوب است، ولی Photoshop نیست.» همین «ولی» برای خیلی از کاربران تازهکار و حتی حرفهایها کافی بود تا بعد از چند تلاش کوتاه سراغ گزینهای دیگر بروند.
نسخه GIMP 3.0 قرار نیست یکشبه جای Photoshop را برای همه بگیرد، اما بعد از سالها انتظار بالاخره چند دردسر قدیمی و واقعی را هدف گرفته است؛ همان چیزهایی که باعث میشد کار با GIMP گاهی غیرمنطقی، کند یا گیجکننده به نظر برسد. نتیجه، برنامهای است که هنوز متنباز و رایگان مانده، اما حس استفاده از آن بسیار امروزیتر شده است.
انتخاب شناور؛ رفتاری که بالاخره کنار گذاشته شد
یکی از عجیبترین رفتارهای قدیمی GIMP هنگام چسباندن تصویر با Ctrl + V ظاهر میشد. بهجای اینکه مثل بیشتر ویرایشگرهای تصویر یک لایه جدید بسازد، برنامه چیزی به نام floating selection ایجاد میکرد؛ وضعیتی نیمهکاره که تا وقتی آن را به لایه تبدیل یا روی لایهای دیگر ثابت نمیکردید، اجازه ادامه کار روان را نمیداد.
برای کاربر تازهکار، این رفتار شبیه گیر کردن برنامه بود. برای کاربر باتجربه هم یک مرحله اضافه و خستهکننده محسوب میشد. در GIMP ۳.۰ این مانع قدیمی حذف شده و چسباندن محتوا حالا مستقیم یک لایه جدید میسازد؛ همان چیزی که از یک ویرایشگر تصویر مدرن انتظار دارید.
ویرایش غیرمخرب کار را جدیتر میکند
در نسخههای قدیمیتر، بسیاری از فیلترها و تنظیمات بهصورت دائمی روی لایه اعمال میشدند. اگر ابتدا Curves را تغییر میدادید، بعد blur اضافه میکردید و سپس میخواستید دوباره همان تنظیم اول را اصلاح کنید، معمولاً باید زنجیرهای از undoها را پشت سر میگذاشتید. این برای پروژههای جدی، روتوش عکس یا ترکیب چند تصویر، محدودیت بزرگی بود.
GIMP ۳.۰ برای بیشتر افکتهای مبتنی بر GEGL سراغ لایهها و فیلترهای غیرمخرب رفته است. حالا افکتهایی مثل hue-saturation، blur یا drop shadow به شکل ورودیهای قابل ویرایش روی لایه قرار میگیرند. میتوانید آنها را خاموش یا روشن کنید، ترتیبشان را تغییر دهید، تنظیماتشان را دوباره باز کنید یا بدون خراب کردن بقیه کار حذفشان کنید.
نکته مهمتر این است که این فیلترهای NDE در فایلهای XCF هم ذخیره میشوند. یعنی پروژه را میبندید، بعداً برمیگردید و همچنان امکان اصلاح همان افکتها را دارید. این تغییر بهتنهایی GIMP را برای کارهای جدیتر بسیار قابلاعتمادتر میکند.
کار با چند لایه بالاخره طبیعی شده است
در پروژههای گرافیکی واقعی، تقریباً همیشه با چندین لایه کار میکنید. عجیب بود که GIMP مدتها انتخاب همزمان چند لایه را مثل دیگر ویرایشگرهای لایهمحور ارائه نمیکرد و کاربر مجبور میشد لایهها را به شکل دستی لینک کند. این روش نهتنها کند بود، بلکه در پروژههای شلوغ احتمال اشتباه را بالا میبرد.
در نسخه ۳.۰ انتخاب چندلایه با میانبرهای استاندارد اضافه شده است. میتوانید چند لایه را با هم انتخاب کنید، جابهجا کنید، تغییر شکل دهید و در مجموعههای نامگذاریشده مرتب کنید. حتی جستوجوی لایهها بر اساس نام هم برای پروژههای بزرگ سادهتر شده است.
رابط کاربری بالاخره حس ابزار امروزی دارد
یکی از دلایل قدیمی بودن حس GIMP، تکیه بر GTK2 بود؛ چارچوبی که قبل از فراگیر شدن نمایشگرهای HiDPI و میزکارهای مدرن طراحی شده بود. آیکونها روی نمایشگرهای 4K میتوانستند ناخوانا یا کهنه به نظر برسند، پشتیبانی از Wayland محدود بود و حالت تیره بیشتر شبیه راهحل وصلهای عمل میکرد.
مهاجرت به GTK3 در GIMP ۳.۰ تغییر مهمی است. پشتیبانی بهتر از Wayland، مقیاسپذیری درستتر روی نمایشگرهای HiDPI، سیستم تم مبتنی بر CSS، ورودی بهتر برای تبلتهای طراحی و مدیریت دقیقتر فونتها باعث میشود برنامه کمتر شبیه ابزاری از دهه قبل باشد. پنجره خوشامدگویی جدید هم اجازه میدهد سبک آیکون و تم رابط را از همان ابتدا تنظیم کنید.
برای کاربران Photoshop، بهانهها کمتر شده است
یکی از نقاط ضعف جدی GIMP برای کاربران حرفهای، مدیریت رنگ و سازگاری با فایلهای Photoshop بود. وقتی با عکس، چاپ یا فایلهای چندلایه سروکار دارید، از دست رفتن اطلاعات رنگ یا ناقص باز شدن فایل میتواند کل پروژه را به دردسر بیندازد.
GIMP اکنون میتواند در فضاهای رنگی گستردهتری مثل Adobe RGB بهصورت بومی کار کند و همه چیز را بیدلیل به sRGB تبدیل نکند. ویرایش کامل CMYK هنوز اضافه نشده، اما خروجی CMYK برای قالبهایی مثل TIFF، JPEG، JPEG XL و حتی PSD فراهم است.
پشتیبانی از PSD هم بهتر شده است. فایلهایی که شامل دادههای ویژه Photoshop مثل clipping path، guide و layer هستند، با دقت بیشتری بارگذاری میشوند. برای همکاری با طراحانی که هنوز در اکوسیستم Adobe کار میکنند، این بهبودها اصطکاک را کمتر میکند.
هنوز کامل نیست، اما دیگر «فقط قابل تحمل» هم نیست
با همه این پیشرفتها، GIMP هنوز راهی برای رشد دارد. چیدمان پیشفرض پنجرهها تا حدی حالوهوای قدیمی خود را حفظ کرده، ویرایش کامل CMYK و transformهای غیرمخرب هنوز در نقشه راه هستند و سرعت توسعه هم برای بعضی کاربران کند به نظر میرسد؛ هرچند هدفگذاری برای GIMP ۳.۲ نشان میدهد مسیر بعدی از قبل مشخص شده است.
با این حال، نسخه ۳.۰ پایه محکمتری ساخته است. حذف انتخاب شناور، اضافه شدن ویرایش غیرمخرب، انتخاب چندلایه، رابط مدرنتر و سازگاری بهتر با فایلهای حرفهای باعث شده GIMP دیگر فقط یک جایگزین رایگان «به اندازه کافی خوب» نباشد. برای بسیاری از کاربران Linux، طراحان مستقل و علاقهمندان نرمافزار آزاد، این نسخه میتواند همان نقطهای باشد که GIMP بالاخره از ابزار قابل تحمل به ابزار واقعاً کاربردی تبدیل میشود.
منبع: این مطلب یک بومیسازی و بازنویسی تحریریهای بر اساس مقالهای از MakeUseOf است: مشاهده مقاله اصلی.