گروه سازنده «ابزار طیفسنجی انرژی تاریک» (DESI) منبع نجومی عظیم و تازهای را منتشر کرده است: بزرگترین نقشه دوبعدی جهان که تاکنون ساخته شده است. این نقشه شگفتانگیز با ۵۶ تریلیون پیکسل، نزدیک به ۷۵ درصد کره آسمان، یعنی حدود سهچهارم آسمان شب، را پوشش میدهد. از همه بهتر اینکه میتوانید از پشت رایانه خود وارد آن شوید و در پهنه بیکران کیهان گردش کنید!
چگونه بزرگترین و دقیقترین نقشه دوبعدی جهان را کاوش کنیم
وقتی میخواهید خود را به کوچکی دانهای شن تصور کنید
در ارتفاعات کوهستانی بیابان سونورا در آریزونا، رصدهای نقشه تازه DESI تصاویری بسیار واضح و گسترده از بخشهای بزرگی از آسمان در نور مرئی و فروسرخ نزدیک پدید آوردهاند و ساختار ظریف کهکشانها را در پهنهای عظیم آشکار کردهاند. این نقشه جزئیات خیرهکنندهای را نمایان کرده است؛ از جمله بازوهای مارپیچی کهکشان NGC ۵۰۵۵ که با نام کهکشان آفتابگردان یا مسیه ۶۳ شناخته میشود. همچنین به کشف کهکشانهای کوتولهای کمک کرده است که پیشتر ناشناخته بودند و در نزدیکی همسایگان کهکشانی بزرگتر خود خوشههایی تشکیل دادهاند.
دو مرکز وابسته به NSF NOIRLab دادههای این نقشه را فراهم کردهاند: تلسکوپ مایالِ بنیاد ملی علوم ایالات متحده (NSF) و تلسکوپ بلانکوِ NSF که به دوربین DECam، ساختهشده توسط وزارت انرژی ایالات متحده، مجهز است.
رابط تعاملی این نقشه از راه درگاه رسمی DESI Legacy Imaging Viewer کاملاً در دسترس عموم است. بازدیدکنندگان میتوانند بهآسانی تصویر را بزرگنمایی کنند، در آن جابهجا شوند و مختصات کیهانی مشخصی را جستوجو کنند. دادههایی که زمانی تنها در اختیار آزمایشگاهها بود، اکنون به ابزاری در دسترس همگان تبدیل شده است؛ چه دانشمندان شهروند و چه دوستداران نجوم. آرجون دی، یکی از سرپرستان «پیمایشهای میراث» و اخترشناس NSF NOIRLab، میگوید: «این دادهها برای گروه ما در بررسی تاریخچه انبساط جهان و شکلگیری کهکشان خودمان نقشی بنیادی دارند. اما آسمان به همه تعلق دارد و این پیمایش به همگان فرصت میدهد از شگفتیهای آن به وجد بیایند.»
برای ساخت این منبع عظیم، بیش از ۱۶۰ دانشمند طی بیش از یک دهه صدها هزار نوردهی جداگانه تلسکوپی را گردآوری و پردازش کردند. دیوید شلگل، پژوهشگر آزمایشگاه ملی لارنس برکلی و یکی از سرپرستان «پیمایشهای میراث»، گفت DESI اکنون «در تار و پود پژوهشهای نجومی تنیده شده است» و افزود: «امروزه وقتی با اجرام نجومی کار میکنید، اغلب کار را با باز کردن Legacy Imaging Viewer آغاز میکنید تا ببینید دقیقاً به چه چیزی نگاه میکنید.»
این نقشه، با وجود پوشش ۷۵ درصد از کره آسمان، نقاط کور طبیعی نیز دارد. شاخصترین آنها «منطقه پرهیز» در امتداد صفحه شلوغ کهکشانی راه شیری است؛ جایی که انبوه غبار کیهانی و بقایای ستارهای دید حسگرهای معمول دوربین را سد میکنند. با وجود این موانع، تصویربرداری از بالا و پایین این صفحه برخی از واضحترین عکسهای میدانباز از اعماق فضا را که تاکنون ثبت شدهاند پدید آورده و زمینه را برای پیمایشهای فروسرخ آینده فراهم کرده است.
گروههای پژوهشی از هماکنون برای ادامه نقشهبرداری با تلسکوپهای مجهز به فروسرخ و روشهای پیشرفته تصویربرداری برنامهریزی کردهاند تا از میان غبار به این نواحی دستنیافتنی بنگرند و آنها را ترسیم کنند. انتظار میرود در سالهای آینده، ابزارها و مأموریتهای تازه شکافهای باقیمانده را پر کنند و ما را بیش از پیش به تصویری کامل از جهان نزدیک سازند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Sara Heritage است. مشاهده مقاله اصلی