همه ما روزی ده‌ها بار، بی‌آنکه حتی به آن فکر کنیم، قفل گوشی‌مان را باز می‌کنیم. یک نگاه کوتاه، صدای خفیف یک کلیک و وارد می‌شویم. این فرایند چنان بی‌دردسر است که بیشتر مردم از خود نمی‌پرسند پس از روشن‌شدن صفحه، اطلاعات چهره‌شان کجا می‌رود؛ اما این موضوع را نباید نادیده گرفت. اگر مشکلی پیش بیاید، چهره شما مانند گذرواژه‌ای نیست که بتوانید آن را بازنشانی کنید.
اسناد رسمی اپل، سامسونگ و گوگل را بررسی کردم تا ببینم هر شرکت چه اطلاعاتی را ذخیره می‌کند، داده‌های چهره شما را چگونه پردازش می‌کند و آیا این اطلاعات از دستگاهتان خارج می‌شوند یا نه؛ جزئیات ماجرا ممکن است غافلگیرتان کند.
داده‌های قفل‌گشایی با چهره واقعاً چیست؟
فقط تصویری از چهره شما نیست
هنگام راه‌اندازی قابلیت تشخیص چهره، شاید گمان کنید گوشی عکسی از شما را جایی نگه می‌دارد و سپس هر بار که می‌خواهید قفل صفحه را باز کنید، تصویر تازه‌ای را با آن عکس سلفی مقایسه می‌کند. اما سازوکار آن چنین نیست؛ دست‌کم نه به شکلی که بتوانید آن سلفی ذخیره‌شده را باز کنید و ببینید.
وقتی چهره‌تان را ثبت می‌کنید، گوشی تصویری از آن می‌گیرد و سپس تصویر را به یک بازنمایی ریاضی تبدیل می‌کند. در اصل، با مجموعه‌ای از اعداد روبه‌رو هستیم که اندازه‌ها و الگوهای منحصربه‌فرد اجزای چهره شما را توصیف می‌کنند. به این مجموعه «الگوی چهره» یا «مدل چهره» می‌گویند و دستگاه با کمک آن شما را می‌شناسد.
از آن پس، هر بار که قفل گوشی را باز می‌کنید، دستگاه تصویر تازه‌ای می‌گیرد و آن را برای مقایسه به همان نوع داده‌های عددی تبدیل می‌کند. اگر این داده‌ها به‌اندازه کافی به یکدیگر نزدیک باشند، گوشی اجازه ورود می‌دهد. راز اصلی همین مقایسه است و شیوه نگهداری الگوی چهره اهمیت فراوانی دارد.
سخت‌افزار نیز در تعیین میزان اعتمادپذیری سامانه قفل‌گشایی با چهره برای کارهای حساسی مانند استفاده از برنامه‌های بانکی یا پرداخت همراه نقشی مهم دارد. برخی گوشی‌ها با تاباندن نقطه‌های فروسرخ، نقشه‌ای عمقی از چهره می‌سازند؛ درحالی‌که برخی دیگر تنها به دوربین جلویی معمولی متکی‌اند. فریب‌دادن سامانه‌ای که نقشه عمقی می‌سازد با یک عکس چاپی یا ویدئو بسیار دشوارتر از فریب‌دادن سامانه‌ای مبتنی بر دوربین معمولی است. در بخش‌های بعدی بیشتر به این موضوع می‌پردازیم.
سامسونگ داده‌های تشخیص چهره را چگونه نگه می‌دارد؟
ذخیره‌سازی محافظت‌شده داده‌های زیست‌سنجی
وضعیت سامسونگ کمی پیچیده است؛ بیشتر به این دلیل که همه گوشی‌هایش چهره را به یک شیوه پردازش نمی‌کنند. این شرکت به‌جای سامانه‌ای مبتنی بر تشخیص عمق، از سامانه‌ای دوبعدی و مبتنی بر دوربین بهره می‌برد. سامسونگ می‌گوید داده‌های چهره را در پردازنده امنیتی ناکس نگه می‌دارد؛ بخشی که روی خود دستگاه قرار دارد، از نظر سخت‌افزاری جدا شده است و اطلاعات را در فضای ابری یا سرورهای سامسونگ بارگذاری نمی‌کند. این بخش همچنین از سیستم‌عامل اصلی اندروید کاملاً جداست؛ بنابراین حتی اگر پردازنده اصلی دستگاه به خطر بیفتد، داده‌های زیست‌سنجی همچنان محفوظ می‌مانند.
سامسونگ در صفحه رسمی خود هشدار می‌دهد که تشخیص چهره از الگو، پین یا گذرواژه امنیت کمتری دارد؛ به همین دلیل معمولاً اجازه نمی‌دهد پرداخت‌ها را با تشخیص چهره تأیید کنید. سامسونگ قفل‌گشایی با چهره را پیش از هر چیز قابلیتی برای آسودگی بیشتر و در درجه دوم قابلیتی امنیتی می‌داند و این موضوع را آشکارا بیان می‌کند. اگر گوشی گلکسی دارید، اثر انگشت گزینه امن‌تری است.
قفل‌گشایی با چهره در گوشی‌های گوگل چگونه از داده‌های شما محافظت می‌کند؟
مدل چهره پیکسل روی خود دستگاه می‌ماند
گوگل می‌گوید مدل چهره را به‌شکلی امن در سخت‌افزار محافظت‌شده خود دستگاه نگه می‌دارد و تراشه امنیتی Titan M2 نیز از آن محافظت می‌کند. همه پردازش‌ها هم به‌صورت محلی روی دستگاه انجام می‌شوند. تصاویر به‌کاررفته برای قفل‌گشایی با چهره در قالب عکس ذخیره نمی‌شوند و حتی با سرویس‌های گوگل یا برنامه‌های دیگر نیز به اشتراک گذاشته نمی‌شوند. از بخش تنظیمات گوشی هم می‌توانید مدل چهره ثبت‌شده خود را پاک کنید.
قابلیت‌های قفل‌گشایی با چهره گوگل در نسل‌های مختلف پیکسل یکسان نیست. پیکسل ۸ و دستگاه‌های جدیدتر می‌توانند ورود به برنامه‌ها و خریدهای مالی را تأیید کنند؛ سطحی از اعتماد که بیشتر سامانه‌های صرفاً متکی به دوربین به آن دست نمی‌یابند. دستگاه‌های قدیمی‌تر ممکن است قابلیت‌های متفاوتی داشته باشند و به همین دلیل تنها بتوانند قفل صفحه را باز کنند.
در اسناد گوگل همچنین آمده است که قفل‌گشایی با چهره ممکن است در محیط‌های کم‌نور یا هنگام استفاده از عینک آفتابی کار نکند. گوگل برای تجربه‌ای بهتر پیشنهاد می‌کند قفل‌گشایی با اثر انگشت را نیز راه‌اندازی کنید.
فیس آیدی اپل امن‌ترین گزینه در میان این سه است
داده‌های چهره شما در محیطی محافظت‌شده می‌مانند
در میان این سه شرکت، Apple کنترل‌شده‌ترین سازوکار را دارد. Face ID با بهره‌گیری از سامانه دوربین TrueDepth و Neural Engine دستگاه، هندسه چهره شما را پویش می‌کند. این سامانه هزاران نقطه نامرئی را روی چهره می‌تاباند و آن‌ها را با دوربین فروسرخ می‌خواند؛ بنابراین، به‌جای تصویری تخت، نقشه‌ای عمقی و پرجزئیات از چهره می‌سازد. بنا بر مستندات امنیتی Apple، داده‌های Face ID رمزگذاری می‌شوند و Secure Enclave، بخش سخت‌افزاری اختصاصی و جداشده‌ای در گوشی، از آن‌ها نگهداری می‌کند.
Apple همچنین می‌گوید iOS، برنامه‌ها، کاربر و حتی خود Apple نیز نمی‌توانند به داده‌های قفل‌گشایی با چهره دسترسی پیدا کنند. این داده‌ها هرگز از دستگاه بیرون نمی‌روند و حتی در نسخه‌های پشتیبان دستگاه نیز گنجانده نمی‌شوند. سامانه Face ID شرکت Apple با گذشت زمان خود را با چهره شما سازگار می‌کند. اگر ظاهرتان تغییر کند، Face ID می‌تواند الگوی ذخیره‌شده را به‌روز کند؛ به همین دلیل حتی پس از آرایش یا کوتاه‌کردن موها نیز همچنان کار می‌کند.
به گفته Apple، احتمال اینکه فردی ناشناس بتواند با چهره خود قفل دستگاه شما را باز کند، نزدیک به یک در یک میلیون است. به‌دلیل این سطح بالای امنیت، Apple اجازه می‌دهد از Face ID برای تراکنش‌های Apple Pay و برنامه‌های سازگار بهره ببرید.
سامسونگ در برابر گوگل و اپل
مقایسه سامانه‌های قفل‌گشایی با چهره
بر پایه مستنداتی که این سه سازنده منتشر کرده‌اند، می‌توان آن‌ها را به شکل زیر با یکدیگر مقایسه کرد.
| جزئیات حریم خصوصی | سامسونگ | گوگل | اپل |
|---|---|---|---|
| نوع حسگر | دوربین جلو با تصویر دوبعدی در بیشتر مدل‌ها | دوربین جلو همراه با پردازش نرم‌افزاری | نقشه عمق فروسرخ با TrueDepth |
| محل نگهداری داده‌ها | بخش حفاظت‌شده با پشتیبانی Knox | سخت‌افزار امن Titan M2 | بخش امن Secure Enclave |
| آیا داده‌ها از دستگاه بیرون می‌روند؟ | خیر | خیر | خیر |
| آیا در نسخه‌های پشتیبان ابری گنجانده می‌شوند؟ | خیر | خیر | خیر |
| آیا می‌توان پرداخت‌ها را تأیید کرد؟ | خیر | بله | بله |
| آیا در همه مدل‌ها به یک اندازه امن است؟ | قابلیت‌ها بسته به دستگاه متفاوت‌اند | قابلیت‌ها و میزان امنیت به سخت‌افزار و نرم‌افزار بستگی دارند | قابلیت‌ها بسته به دستگاه متفاوت‌اند |
در اینجا دو نکته بیش از همه اهمیت دارند. نخست اینکه هر سه شرکت وعده‌ای یکسان می‌دهند: داده‌های چهره شما درون گوشی می‌مانند. دوم اینکه سخت‌افزار و نرم‌افزار دستگاه نقشی اساسی در امنیت این سامانه دارند. می‌توانید یک گذرواژه قدرتمند را به‌عنوان روش جایگزین برگزینید و اگر دستگاهتان از آن پشتیبانی می‌کند، از تشخیص اثر انگشت نیز بهره ببرید.
هنگام باز کردن برنامه‌ها با چهره چه رخ می‌دهد؟
وقتی یک برنامه بانکی یا برنامه مدیریت گذرواژه از شما می‌خواهد هویت خود را با چهره تأیید کنید، داده‌های زیست‌سنجی‌تان را دریافت نمی‌کند. برنامه از سیستم‌عامل می‌خواهد فرایند بررسی را انجام دهد و تنها پاسخ مثبت یا منفی آن را دریافت می‌کند.
در iPhone، برنامه‌ها از چارچوبی سیستمی بهره می‌برند که تمام این فرایند را مدیریت می‌کند. در Android نیز برنامه‌ها از درخواست زیست‌سنجی داخلی استفاده می‌کنند که به همین شیوه کار می‌کند. در هر دو حالت، الگوی چهره شما درون سخت‌افزار امن باقی می‌ماند و برنامه تنها درمی‌یابد که چهره با الگو همخوانی داشته است یا نه.
اگر برنامه‌ای برای قابلیت‌هایی مانند فیلترهای تصویری یا تأیید هویت به‌وسیله شرکت‌های دیگر از دوربین شما استفاده کند، موضوع متفاوت است. چنین برنامه‌هایی می‌توانند مطابق سیاست‌های حریم خصوصی خود، تصویر چهره‌تان را مستقیماً ثبت و پردازش کنند. در این حالت، اپل یا گوگل درباره چگونگی استفاده از آن تصمیم نمی‌گیرند. بنابراین، پیش از بارگذاری عکس سلفی باید سیاست حریم خصوصی برنامه را بررسی کنید.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Kanika Gogia است. مشاهده مقاله اصلی