داده‌های کاربران این روزها حکم طلا را دارند و از همیشه ارزشمندترند. شرکت‌های نرم‌افزاری برای گردآوری این داده‌ها از هیچ کاری فروگذار نمی‌کنند؛ درست مانند تانوس که در پی جمع‌کردن سنگ‌های ابدیت بود. در واقع، رونق کار این شرکت‌ها به همین داده‌ها وابسته است.
این داده‌ها معمولاً برای نمایش آگهی‌های شخصی‌سازی‌شده، آموزش مدل‌های هوش مصنوعی و بهبود محصولات به کار می‌روند و گاهی نیز به شرکت‌های دیگر فروخته می‌شوند. بخش بزرگی از این فرایند بدون رضایت صریح کاربر انجام می‌شود؛ اغلب با ابزارهای ردیابی یا با پنهان‌کردن مجوزها و شیوه‌های گردآوری داده در لابه‌لای قراردادهای بلندبالای خدمات.
تعجبی ندارد که مایکروسافت یکی از بزرگ‌ترین بازیگران عرصه گردآوری داده‌های کاربران است. اما آنچه مرا شگفت‌زده کرد، حجم داده‌هایی بود که ویندوز برای مایکروسافت می‌فرستد.
بیشترین سهم از آنِ داده‌های تشخیصی و تله‌متری است
مایکروسافت آن را عیب‌یابی می‌نامد، اما داده‌ها همچنان از رایانه‌ام خارج می‌شوند
احتمالاً بزرگ‌ترین منبع گردآوری داده در ویندوز، داده‌های تشخیصی و تله‌متری است. مایکروسافت می‌گوید این اطلاعات به شناسایی اشکال‌ها، بهبود کارایی، حفظ امنیت ویندوز و سازگاری بهتر سیستم‌عامل با سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای گوناگون کمک می‌کند.
بسته به تنظیمات داده‌های تشخیصی، مایکروسافت می‌تواند اطلاعاتی درباره پیکربندی دستگاه، برنامه‌های نصب‌شده، سخت‌افزار، وضعیت سلامت دستگاه و فعالیت برنامه‌ها گردآوری کند. می‌فهمم چرا مایکروسافت خواهان چنین اطلاعاتی است. اگر میلیون‌ها کاربر ویندوز با اشکالی یکسان روبه‌رو باشند، تله‌متری می‌تواند به مایکروسافت در شناسایی مشکل و سنجش گستردگی آن کمک کند.
بااین‌حال، من همچنان اطلاعاتی درباره رایانه‌ام و شیوه استفاده از آن برای مایکروسافت می‌فرستم. یک بررسی جرم‌شناسانه از تله‌متری ویندوز نیز نشان داده است که آثار به‌جامانده از تله‌متری می‌توانند اطلاعاتی مانند شناسه‌های سخت‌افزاری، رد فرایندهای اجراشده و اتصال‌های مربوط به حافظه‌های ذخیره‌سازی خارجی را در خود داشته باشند.
این حجم بسیار زیادی از داده برای ارسال به بیرون است، اما دست‌کم می‌توان بخشی از آن را خاموش کرد. برای این کار به تنظیمات -> حریم خصوصی و امنیت -> عیب‌یابی و بازخورد می‌روم. سپس در بخش داده‌های تشخیصی، گزینه ارسال داده‌های تشخیصی اختیاری را خاموش می‌کنم.
حتی نوشته‌های تایپ‌شده‌ام هم برای مایکروسافت فرستاده می‌شوند
قابلیت‌هایی که هرگز به کار نمی‌برم، دلیل گردآوری کلیدزنی‌های من هستند
این مورد کاملاً غافلگیرم کرد، چون اصلاً انتظارش را نداشتم. ویندوز تنظیمی به نام بهبود دست‌نویسی و تایپ دارد که به مایکروسافت اجازه می‌دهد برای بهترکردن قابلیت‌هایی مانند تشخیص دست‌خط، تکمیل خودکار، پیش‌بینی واژه بعدی و اصلاح املایی، نمونه‌هایی از آنچه تایپ می‌کنم یا می‌نویسم گردآوری کند.
لحظه‌ای به این موضوع فکر کنید. درست است که من همیشه در حال تایپ‌کردنم؛ به‌هرحال نویسنده‌ام. اما به‌جز اصلاح املایی، بیشتر قابلیت‌هایی که مایکروسافت مدعی است با گردآوری داده‌های تایپ من آن‌ها را «بهبود» می‌دهد، چیزهایی هستند که هرگز استفاده نمی‌کنم. بااین‌همه، من پیوسته از راه صفحه‌کلیدم اطلاعات در اختیار ویندوز می‌گذارم.
ترجیح می‌دهم این اطلاعات را برای خودم نگه دارم. با خاموش‌کردن گزینه ارسال داده‌های تشخیصی اختیاری که بالاتر گفته شد، قابلیت بهبود دست‌نویسی و تایپ نیز خودکار غیرفعال می‌شود.
رایانه‌ام می‌تواند به بخشی از شبکه توزیع مایکروسافت تبدیل شود
بهینه‌سازی تحویل، پهنای باند مرا صرف دانلود دیگران می‌کند
این مورد دقیقاً مانند تله‌متری نیست، اما وقتی فهمیدم ویندوز چگونه آن را مدیریت می‌کند، باز هم شگفت‌زده شدم. ویندوز برای دریافت به‌روزرسانی‌های ویندوز، برنامه‌های فروشگاه مایکروسافت و دیگر محتوای مایکروسافت از قابلیتی به نام بهینه‌سازی تحویل استفاده می‌کند. به‌جای آنکه هر رایانه همه‌چیز را مستقیم از سرورهای مایکروسافت دریافت کند، بهینه‌سازی تحویل می‌تواند رایانه‌های دیگری را که آن محتوا را پیش‌تر دریافت کرده‌اند، به‌عنوان منبع به کار بگیرد.
به بیان دیگر، رایانه من می‌تواند به‌روزرسانی را از رایانه‌ای دیگر دریافت کند و بخش‌هایی از به‌روزرسانی‌های دریافت‌شده را نیز با رایانه‌های دیگر به اشتراک بگذارد. در اصل، همان تورنت است که نام تازه و شیک‌تری روی آن گذاشته‌اند. اما چرا مردم باید از تورنت برحذر باشند، ولی با بهینه‌سازی تحویل هیچ مشکلی نداشته باشند؟
می‌دانم مایکروسافت می‌گوید این قابلیت می‌تواند زمان دانلود و مصرف پهنای باند را کاهش دهد، اما نه نیازی می‌بینم و نه می‌خواهم رایانه‌ام در شبکه همتا‌به‌همتای به‌روزرسانی مایکروسافت مشارکت کند. اگر به‌روزرسانی‌های ویندوز را بخواهم، با کمال میل آن‌ها را مستقیم از سرورهای مایکروسافت دریافت می‌کنم. بنابراین، از مسیر تنظیمات -> به‌روزرسانی ویندوز -> گزینه‌های پیشرفته -> بهینه‌سازی تحویل -> اجازه دریافت از رایانه‌های دیگر، این قابلیت را خاموش می‌کنم.
فعالیت‌های من تعیین می‌کنند ویندوز چه چیزی را به من بفروشد
«تجربه‌های متناسب‌سازی‌شده» یا «پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده»؛ نامشان فرق دارد، اما کارشان یکی است
مایکروسافت پیش‌تر این قابلیت را «تجربه‌های متناسب‌سازی‌شده» می‌نامید، اما در نسخه‌های جدیدتر ویندوز نام آن به «پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده» تغییر کرده است. با وجود این تغییر نام، سازوکار همان است: ویندوز می‌تواند از همه اطلاعاتی که درباره رایانه و فعالیت‌هایم گردآوری می‌کند برای نمایش نکته‌ها، پیشنهادها و تبلیغات شخصی‌سازی‌شده بهره ببرد.
برای نمونه، ممکن است وقتی فضای ذخیره‌سازی‌ام رو به پایان است، ویندوز یکی از خدمات مایکروسافت را پیشنهاد کند، بر پایه شیوه استفاده‌ام از رایانه برنامه‌هایی را به من معرفی کند یا درباره قابلیت‌هایی که مایکروسافت گمان می‌کند به کارم می‌آیند نکته‌هایی نشان دهد. من به هیچ‌یک از این‌ها نیازی ندارم. هر وقت نرم‌افزاری بخواهم، خودم می‌دانم چگونه دنبالش بگردم و نیازی نیست ویندوز حدس بزند در آینده ممکن است خواهان کدام خدمت مایکروسافت باشم. بنابراین، این گزینه را هم خاموش کردم.
در ویندوز ۱۱ به «تنظیمات ← حریم خصوصی و امنیت ← پیشنهادها» می‌روم و گزینه «تجربه‌های متناسب‌سازی‌شده» یا «پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده» را پیدا می‌کنم. سپس آن را روی «خاموش» می‌گذارم. این کار جلوی گردآوری همه داده‌های تشخیصی ویندوز را نمی‌گیرد، اما مانع استفاده از آن اطلاعات برای ارائه این نکته‌ها، توصیه‌ها و پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده می‌شود.
می‌دانم چیزی برای پنهان کردن ندارید؛ اما باز هم آزاردهنده است
می‌دانم پاسخ همیشگی به همه این حرف‌ها این است: «چیزی برای پنهان کردن ندارم؛ پس چرا باید اهمیت بدهم؟» راستش را بخواهید، این دیدگاه را درک می‌کنم. من هم کار چندان خاص و جالبی با رایانه‌ام انجام نمی‌دهم؛ نه عملیات محرمانه‌ای را پیش می‌برم و نه چیز رسواکننده‌ای روی دیسک سخت ذخیره کرده‌ام.
اما به‌گمانم حریم خصوصی به داشتن چیزی برای پنهان کردن مربوط نیست؛ مسئله این است که خودم حق انتخاب داشته باشم چه کسی چه چیزهایی درباره من بداند. صرفاً چون ویندوز را به‌عنوان سیستم‌عامل خود برگزیده‌ام، دلیلی نمی‌بینم مایکروسافت لازم باشد تا این اندازه از چگونگی استفاده‌ام از رایانه آگاه باشد.
انتظار ندارم ویندوز یک‌شبه کاملاً خصوصی شود. مایکروسافت همچنان برخی اطلاعات تشخیصی ضروری را گردآوری می‌کند و بسیاری از خدمات و قابلیت‌های دیگر نیز با گردآوری داده سروکار دارند. بااین‌حال، به‌نظرم میان «چیزی برای پنهان کردن ندارم» و «می‌خواهم برخی چیزها خصوصی بمانند» تفاوتی اساسی وجود دارد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Oluwaseun Bamisile است. مشاهده مقاله اصلی