تازگیها اتفاقی به وبسایتی برخوردم که کموبیش شبیه گوگل ارث بود؛ انگار کسی کرهٔ زمین را به پیچ تنظیم رادیویی غولپیکر تبدیل کرده باشد. گوگل ارث خود به دنیایی پایانناپذیر برای گشتوگذار در مکانهای مختلف بدل شده است، اما این نسخه سراسر سیاره را با نقطههای سبز کوچکی پوشانده بود و با انتخاب هر نقطه، پخش زندهای از همان گوشهٔ جهان به صدا درمیآمد.
همین کافی بود تا به گشتوگذار ادامه دهم. میان شهرهایی که میشناختم، جاهایی که هرگز ندیده بودم و چند نقطهای که برای تشخیصشان ناچار بودم حسابی بزرگنمایی کنم، جابهجا شدم. نکتهٔ هوشمندانه این است که تقریباً به هیچ راهنماییای نیاز ندارید: کرهٔ زمین را میبینید، آن را میچرخانید و گوش دادن را آغاز میکنید.
در این میان، چند دقیقهای که قرار بود صرف سرک کشیدن به آن کنم، بیآنکه بفهمم به یک ساعت تبدیل شد.
کرهٔ زمین، پیچ تنظیم رادیویی خوبی است
زمین، آنتندهی بینظیری دارد
این وبسایت رادیو گاردن نام دارد؛ سرویسی مستقل و مستقر در آمستردام که از سال ۲۰۱۶ فعالیت میکند. بهجای آنکه وادارتان کند میان کشورها، سبکها یا فهرستهای عظیم ایستگاهها بگردید، پخشهای زندهٔ رادیویی را روی کرهای سهبعدی میچیند و بخش عمدهٔ دستهبندی را به جغرافیا میسپارد.
هر نقطهٔ سبز نشاندهندهٔ شهر یا آبادیای است که میتوانید به ایستگاههایش گوش دهید. اگر کره را آنقدر بچرخانید تا نقطهای سبز به نشانگر دایرهای برسد، رادیو گاردن نام مکان، ساعت محلی و ایستگاههای در دسترس را نمایش میدهد. برای شهرهایی با چند شبکهٔ رادیویی، فهرستی از آنها نشان داده میشود و پیشنهاد ایستگاههای نزدیک و منطقهای نیز کمک میکند بیآنکه دوباره سراغ جستوجو بروید، به گردش ادامه دهید.
رادیو گاردن میگوید اکنون بیش از ۴۰٬۰۰۰ ایستگاه را پوشش میدهد، اما نمایش آنها روی کره نمیگذارد این رقم هراسانگیز به نظر برسد. از نزدیکی خانهام در نیجریه آغاز کردم و بعد، چون خوشهای دیگر از نقطهها ارزش بررسی داشت، آرامآرام به سوی شمال و غرب رفتم. برای رسیدن به کشوری دیگر، گاهی چیزی بیش از یک حرکت کوتاه ماوس لازم نیست.
همین حس حرکت، بخش بزرگی از جذابیت و کارایی آن است. اگر از پیش بدانید دنبال کدام کشور، شهر یا ایستگاه هستید، امکان جستوجو وجود دارد؛ اما وقتی پرسهزدن را آغاز کردم، تقریباً دیگر به آن دست نزدم. وقتی دقیقاً میدانم چه میخواهم بشنوم، اسپاتیفای عالی است؛ ولی زمانی که ترجیح میدهم بخشی از انتخاب را به دیگری بسپارم، رادیوی زندهٔ شبانهروزی کششی دارد که فهرستهای پخش از آن بیبهرهاند. رادیو گاردن وقتی هیچ برنامهای ندارم و فقط میخواهم روی نقطهای کلیک کنم تا ببینم آنجا چه چیزی پخش میشود، حتی جذابتر است.
رابط کاربری هنگام گشتوگذار تا حد زیادی از سر راه کنار میرود. تصاویر ماهوارهای سراسر صفحه را میپوشانند، پخشکننده گوشهای آرام میگیرد و میتوانید از نمای کامل قارهها تا تکتک شهرها بزرگنمایی کنید، بیآنکه حتی لحظهای احساس کنید از رادیو فاصله گرفتهاید.
پیشنهاد بعدیام، شهرکی در همسایگی بود
هر نقطهٔ سبز مرا به نقطهای دیگر میرساند
یک جزئیات کوچک در رابط کاربری، شیوهٔ استفادهام از رادیو گاردن را تغییر داد: ساعت محلی هر مکان نمایش داده میشود. هنگام گذر از منطقههای زمانی مختلف، میدیدم که بعدازظهر به شب و شب به صبح بدل میشود. در رادیوی زنده، این تغییر بر آنچه میشنوید اثر میگذارد، زیرا در میانهٔ هر برنامهای قرار میگیرید که ایستگاه در همان لحظه پخش میکند. اینجا خبری از انتخاب قطعهای مرتب و آماده از یک فهرست نیست. ممکن است وسط آهنگی از راه برسید و برای شنیدن حرفهای مجری، خبر کوتاه، گفتوگویی فوتبالی یا تبلیغی خطاب به مردمی که هزاران کیلومتر دورتر زندگی میکنند، همانجا بمانید.
اغلب همین تکههای معمولی برنامههای رادیویی بودند که مرا به ادامهٔ شنیدن وامیداشتند. تبلیغ یک کسبوکار محلی برای کسی که همان نزدیکی زندگی میکند کاملاً عادی است، اما شنیدن چنین تبلیغی از کشوری دیگر، روزنهای کوچک به زندگی روزمرهٔ مردم آنجا میگشاید. شناسههای ایستگاهها، گزارشهای هواشناسی، لهجهها، برنامههای تلفنی و موسیقیهایی که احتمالاً هرگز به فکر جستوجویشان نمیافتادم نیز همین حالوهوا را دارند.
اگر چنین شنیدن بیواسطه و پالایشنشدهای برایتان جذاب است، گیرندههای رادیویی عمومی نیز میتوانند مرورگرتان را به ابزاری برای کاوش جهانی امواج رادیویی بدل کنند. کیویاسدیآر و گیرندههای عمومی مشابه، شما را بسیار عمیقتر به دنیای رادیو میبرند و امکان میدهند روی سیگنالهایی تنظیم کنید که گیرندههای واقعی پراکنده در سراسر جهان دریافت کردهاند.
نمیگویم چند دقیقه گوش دادن به رادیو میتواند واقعیت یک شهر یا کشور را برایتان آشکار کند. کاری که از آن برمیآید، روبهرو کردن شما با محتوایی است که الگوریتم پخش جریانی انتخابش نکرده؛ همان الگوریتمی که چون دیروز چیزی شبیه آن شنیدهاید، سلیقهتان را بیش از اندازه خوب میشناسد.
این اندیشه به خاستگاه رادیو گاردن بازمیگردد. جاناتان پاکی و استودیوی مونیکر این پروژه را در سال ۲۰۱۶ راهاندازی کردند؛ پس از آنکه در چارچوب طرح پژوهشی «رویاروییهای فراملی رادیویی»، ساخت آن برای نمایشگاهی در مؤسسهٔ صدا و تصویر هلند سفارش داده شد. پیوند دادن آدمها و مکانها از راه رادیو، از همان آغاز بخشی از ایدهٔ اصلی پروژه بود.
رادیو گاردن هر وقت بخواهید، همچنان کمی راهنماییتان میکند. بخش جستوجو ایستگاههای پرطرفدار را برجسته میکند، بخش مرور مجموعهها و فهرستهای پخش برگزیده را پیش رویتان میگذارد و «بالنسواری» شما را در نقطهای تصادفی فرود میآورد تا ببینید میتوانید جای فرودتان را تشخیص دهید یا نه.
گزیدههای آماده فراواناند، اما بهندرت احساس کردم ناچارم خودم را به آنها محدود کنم. میتوانستم خط ساحلی را دنبال کنم، سری به شهر بعدی بزنم یا فقط چون نام مکانی توجهم را جلب کرده بود، به آن سوی جهان بپرم. گاهی جغرافیا دیجی بسیار جذابتری از پیشینهٔ شنیداری شماست.
آنقدر کامل که فراتر از یک سرگرمی اینترنتی باشد
برای کرهٔ زمین آمدم، برای خود رادیو ماندم
رادیو گاردن بهراحتی میتوانست همان وبسایت تعاملیای بماند که یک بار امتحانش میکنید، برای دوستی میفرستید و بعد از یاد میبرید. اما در گذر سالها، آنقدر قابلیت کاربردی به آن افزوده شده که حالا میتواند مانند یک سرویس رادیویی تمامعیار کار کند.
میتوانید ایستگاهها، مکانها و فهرستهای پخش را در بخش علاقهمندیها ذخیره کنید. رادیو گاردن همچنین به شما امکان میدهد برای انتقال این علاقهمندیها به دستگاهی دیگر، یک کد انتقال بسازید. برنامههای رسمی آن برای اندروید، آیفون و آیپد در دسترساند و پخش ایستگاهها پس از خاموش شدن صفحهٔ گوشی نیز ادامه مییابد. به همین دلیل، نسخهٔ همراه پس از پایان گشتوگذار هم کاربردی است؛ یعنی زمانی که فقط میخواهید ایستگاهی در پسزمینه به پخش ادامه دهد.
منوی تنظیمات نیز چند ابزار دیداری سودمند دارد. میتوانید حالت تیره را روشن کنید، کنتراست را افزایش دهید، نقطههای روی کره را بزرگتر کنید و کیفیت نمایش کره را تغییر دهید. این گزینهها شیوهٔ کار رادیو گاردن را عوض نمیکنند، اما وقتی نقشه ابزار اصلی شما برای جابهجایی است، کار با آن را آسانتر میکنند.
البته محدودیتهایی هم وجود دارد. رادیو گاردن به پخشهای برخط ایستگاههای موجود در فهرست خود وابسته است؛ بنابراین ممکن است پخش یک ایستگاه از کار بیفتد یا بهکلی ناپدید شود. افزون بر این، فهرست آن همهٔ ایستگاههای زمینی جهان را در بر نمیگیرد. موقعیت جغرافیایی شما نیز میتواند بر تجربهتان اثر بگذارد. رادیو گاردن در حال حاضر، بهدلیل مسائل مربوط به حق نشر و حقوق مرتبط، شنوندگان بریتانیایی را به ایستگاههای داخل بریتانیا محدود میکند؛ محدودیتی که بخش بزرگی از تجربهٔ پرسه زدن دور کرهٔ زمین را که اینجا توصیف کردم، از میان میبرد.
بعد از این قاره، دیگر تب را میبندم
حالا میدانم آن یک ساعت گمشده کجا رفت، هرچند نمیتوانستم پیشبینی کنم سر از کجا درمیآورم. هر توقف مرا به ایستگاه دیگری میرساند و در طول مسیر، چندین ایستگاه را هم به علاقهمندیهایم افزودم.
هنوز هم میخواهم اسپاتیفای و دیگر سرویسهای پخش بدانند احتمالاً از چه چیزهایی خوشم میآید. اما گاهی ترجیح میدهم بیآنکه ترانه، سبک یا حتی کشوری در ذهن داشته باشم، آغاز کنم. رادیو گاردن یک کرهٔ زمین پیش رویم میگذارد و باقی راه را به کنجکاویام میسپارد.
دفعهٔ بعد هم فقط پنج دقیقه به خودم فرصت میدهم.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Oluwademilade Afolabi است. مشاهده مقاله اصلی