نوکیا بیشتر بخش دستگاهها و خدمات خود را در سال ۲۰۱۴ به مایکروسافت، به قیمت ۷٫۲ میلیارد دلار فروخت؛ اما هنوز از برند نوکیا روی گوشیهایی که خود تولید نکرده سود میگیرد و از تقریباً تمام سازندگان گوشیهای هوشمند دنیا، از جمله اپل، بهواسطهٔ پتنتهای پیش از آیفون حق امتیاز دریافت میکند. در این میان، اچامدی گلوبال گوشیهای دارای برند نوکیا را میسازد، در حالی که نوکیا تکنولوژیز حق امتیاز پتنتها را دریافت میکند.
خروج نوکیا از سختافزار
چگونگی پایان دورهٔ تولید گوشی نوکیا پس از فروش به مایکروسافت
خرید واحد دستگاهها و خدمات نوکیا توسط مایکروسافت حدود ۴٫۴ میلیارد دلار ارزش داشت، در حالی که مجوز پتنتها تقریباً ۱٫۹ میلیارد دلار ارزشگذاری شده بود؛ NBC News در آن زمان چنین گزارش داد. این معامله شامل انتقال حدود ۳۲٬۰۰۰ کارمند نوکیا به مایکروسافت نیز میشد.
متأسفانه، این خرید برای مایکروسافت سودآور نبود؛ این شرکت در سال ۲۰۱۵، ۷٫۶ میلیارد دلار از ارزش این اکتساب را از دفاتر مالی خود حذف کرد و کمتر از یک سال بعد از آن دست کشید. نوکیا نام، پتنتها و بخش زیرساخت شبکهٔ خود ــ که امروز بخش سودآورش است ــ را حفظ کرد، اما ریسک تولید را به مایکروسافت واگذار کرد.
اکنون اچامدی گلوبال گوشیها را میسازد
توافقنامهٔ ۲۰۱۶ که نام نوکیا را به قفسهها بازگرداند
در سال ۲۰۱۶، یک سال پس از کنار گذاشتن تولید گوشیهای نوکیا توسط مایکروسافت، شرکت فنلاندی با اچامدی گلوبال اوی توافقنامهای انحصاری و دهساله امضا کرد؛ توافقی که حق تولید و فروش گوشی و تبلتهای دارای برند نوکیا را در سراسر جهان به این شرکت اعطا میکرد و در مقابل، برای برند و پتنتها حق امتیاز دریافت میکرد. اچامدی گلوبال را مدیران سابق نوکیا تأسیس کردند تا میراث گوشیهای نوکیا را تحت مجوز حفظ کنند.
هر دستگاه دارای برند نوکیا که از دسامبر ۲۰۱۶ به فروش رسیده، بدون نیاز نوکیا به مدیریت دشواریهای تولید، برای این شرکت حق امتیاز ایجاد کرده است. نوکیا نام و داراییهای فکری را فراهم میکند، در حالی که دارندهٔ مجوز، یعنی اچامدی، کارخانهها، بازاریابی و ریسک موجودی را بر عهده میگیرد. این وضعیت تا حدی شبیه جدایی برند موتورولا از بخش صنعتی آن است؛ جداسازی «نام» از کارخانهای که سختافزار میسازد، میتواند برای هر دو طرف سودمند باشد.
پول واقعی در پتنتهاست، نه در گوشیها
نوکیا تکنولوژیز، نه حق امتیازهای اچامدی، میلیاردها دلار درآمد دارد
نوکیا تکنولوژیز، بازوی صدور مجوز این شرکت، فروش خالص ۲٫۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ را گزارش کرد؛ رقمی که در مقایسه با ۱٫۳ میلیارد دلار سال ۲۰۲۳، ۷۸٪ افزایش داشت و از قراردادهای جدید پتنت با اوپو و ویوو، همچنین پرداختهای جبرانی مربوط به دورههای پیشین، ناشی میشد. این شرکت در ژانویهٔ ۲۰۲۴ نیز توافقنامهٔ بلندمدت تازهای با اپل برای صدور مجوز پتنت امضا کرد که جایگزین توافقنامهٔ ۲۰۱۷ شد. جزئیات قرارداد محرمانه است، اما از آن بهعنوان قراردادی چندساله یاد شده است. موضوع تنها اپل نیست؛ نوکیا در سال ۲۰۲۳ با سامسونگ، در دسامبر ۲۰۲۲ با هواوی و نیز با آنر، اوپو و ویوو، با تقریباً همهٔ سازندگان بزرگ گوشیهای هوشمند، قراردادهای خود را تمدید کرده است.
نوکیا حدود ۲۶٬۰۰۰ خانوادهٔ پتنت دارد که از بیش از ۱۶۲ میلیارد دلار هزینهٔ تحقیقوتوسعه از سال ۲۰۰۰ به بعد شکل گرفتهاند؛ به همین دلیل، برای دستگاههای ۲G تا ۵G حق امتیاز دریافت میکند. حتی اگر اتفاق دیگری رخ ندهد، فروش خالص سالانهٔ نوکیا حدود ۱٫۶ میلیارد دلار است که بیش از ۹۳۰ میلیون دلار آن، بهدلیل درآمدهای قراردادی تکرارشونده، تا سال ۲۰۳۰ تضمین شده است. نوکیا در این مسیر، «نوکیا تکنولوژیز» را در بخش تازهٔ زیرساخت تلفن همراه ادغام کرد و واحد صدور مجوز را به «استانداردهای فناوری» تغییر نام داد.
شرکت هم بیکار ننشسته است؛ بهتازگی پتنتهای خود را به حوزههای نوینی مانند خودرو گسترش داده و با چندین خودروساز چینی و مرسدس قرارداد امضا کرده است تا نیازهای اتصال خودروها را پوشش دهد.
آیندهٔ ناپایدار برند گوشی نوکیا
پایان توافق انحصاری اچامدی
مجوز اچامدی برای ساخت گوشیهای دارای برند نوکیا در اوت ۲۰۲۳ اصلاح شد و زمان انقضای آن تا مارس ۲۰۲۶ تعیین شد. پس از آن، اچامدی بهسوی راهبردی چندبرندی بر پایهٔ نام خود حرکت کرد؛ در سال ۲۰۲۴، گوشیها و لوازم جانبی با نام اچامدی عرضه شدند و در سپتامبر همان سال، همهٔ گوشیهای دارای برند نوکیا از فروشگاههای اروپایی حذف شدند. میتوانید راهبرد «نوکیامانندِ تازه» را در کنگرهٔ جهانی موبایل ۲۰۲۵ اچامدی مشاهده کنید.
در ژوئیهٔ ۲۰۲۵، یکی از مدیران انجمن نوکیا در r/Nokia نوشت که شرکت آمادهٔ همکاری با تولیدکنندهای بزرگ در حوزهٔ موبایل است تا تلفنهای هوشمند دارای برند نوکیا پس از پایان انحصار HMD همچنان مرتبط باقی بمانند. این پست بعداً حذف شد.
احتمالاً خود HMD نیز وضعیت خوبی ندارد؛ زیرا در ۲۰۲۵ اعلام کرد از بازار پرسود ایالات متحده عقبنشینی میکند.
با این حال، دو شرکت به همکاری ادامه میدهند و تمدیدی برای قرارداد تولید، ویژهٔ گوشیهای ساده، امضا کردهاند که مجوز را سه سال پس از مهلت اصلی ۲۰۲۶ تمدید میکند. HMD بیش از ۲۲٪ از بازار پرسود گوشیهای سادهٔ هند را در اختیار دارد و در سال ۲۰۲۴، ۵۴ میلیون دستگاه فروخته است. بازگشت محبوبیت گوشیهای ساده نیز به سود آنهاست.
نوکیا تنها برند تلفنِ از رونقافتادهای نیست که هنوز فعال است
بلکبری و ویندوز فون
بلکبری نیز تولید تلفنهای خود را متوقف کرد و نام تجاریاش را به TCL و سپس OnwardMobility واگذار کرد. پس از شکست آن قرارداد، شرکت در سال ۲۰۲۲ حدود ۶۰۰ میلیون دلار از پتنتهای غیرهستهای موبایلی خود را فروخت و بهشکلی تمیزتر از سختافزار فاصله گرفت و بر مالکیت فکری تمرکز کرد. حتی سختافزار ویندوز فون نیز با جامعهای کوچک و وفادار، زندگی دوبارهای یافته است.
نام نوکیا برای تداوم درآمد به کارخانهٔ نوکیا نیاز ندارد
نوکیا برای کسب درآمد از این حوزه، نیازی به تولید یا فروش حتی یک تلفن ندارد. تا زمانی که شبکههای ۵G وجود داشته باشند، شرکت به کسب درآمد ادامه خواهد داد. اینکه نوکیا پیش از پایان مهلت ۲۰۲۶ HMD، شریک تولید تازهای پیدا کند ــ حتی با در نظر گرفتن تمدید محدود برای گوشیهای ساده ــ میتواند آیندهٔ این برند پیشرو را تعیین کند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Rob LeFebvre است. مشاهده مقاله اصلی