توشیبا به مخترع حافظه فلش دستور داد ایده‌اش را متوقف کند — او نپذیرفت

فوجیو ماسوئوکا فناوری‌ای را اختراع کرد که امروزه تقریباً در هر تلفن، SSD و فلش USB روی زمین به کار می‌رود. مدیرانش در توشیبا به او گفتند ایده را کنار بگذارد، اما او آن را به‌هرحال ارائه کرد و دید که شرکت خودش چگونه سود آن را نصیب اینتل کرد.

تلاش برای اصلاح تراشهٔ حافظه‌ای که پاک‌کردنش ۲۰ دقیقه طول می‌کشید

مشکل EEPROM که فوجیو ماسوئوکا نمی‌توانست رهایش کند

فوجیو ماسوئوکا در سال ۱۹۷۱، پس از پایان دکترای مهندسی در دانشگاه توهوکو، به مرکز تحقیق و توسعهٔ توشیبا پیوست. او در سال ۱۹۷۲ روی حافظهٔ SAMOS (MOS با تزریق بهمنی و گیت شناور) کار کرد که پیش‌درآمد EEPROM بود و سپس در اواسط دههٔ ۱۹۷۰ به پژوهش روی DRAM پرداخت.

مشکل EEPROM این بود که داده‌ها را به‌کندی و بایت‌به‌بایت پاک می‌کرد؛ در حالی که EPROMهای پاک‌شونده با UV نیز تا ۲۰ دقیقه زیر نور چراغی ویژه زمان می‌خواستند. ماسوئوکا به‌دنبال طراحی‌ای با گیت شناور بود که بتواند کل تراشه را تنها در چند ثانیه و به‌صورت الکتریکی پاک کند. در سال ۱۹۸۰، چهار مهندس را به این پروژهٔ محرمانه و تقریباً حاشیه‌ای دعوت کرد و همان سال، همراه با همکارش هیساکازو اییدا، طرح خود را به پایان رساند. نام «فلش» را همکارش شوجی آری‌ایزومی پیشنهاد داد؛ زیرا فرایند پاک‌سازی را شبیه فلاش دوربین می‌دانست.

به گفتهٔ IEEE Spectrum، مدیران ماسوئوکا در توشیبا به او گفتند ایده را کنار بگذارد، اما او نپذیرفت. فوربز گزارش کرد که مدیران ارشد توشیبا پیوسته می‌کوشیدند او را از سمت ارشدش به جایگاهی منتقل کنند که امکان پژوهش نداشت، اما موفق نشدند. ماسوئوکا سرانجام طراحی EEPROM فلش سه‌پلی‌سیلیکونی خود را در سال ۱۹۸۴ و چهار سال پس از ثبت اختراع اولیه، در اجلاس بین‌المللی افزاره‌های الکترونی IEEE (IEDM) در سان‌فرانسیسکو ارائه کرد. باقی ماجرا، چنان‌که می‌گویند، تاریخ است.

اینتل از ایده‌ای که توشیبا حاضر به سرمایه‌گذاری روی آن نبود، کسب‌وکاری ساخت

مقالهٔ ۱۹۸۴ که توشیبا نمی‌خواست منتشر شود

اینتل

همان ارائه و مقالهٔ مرتبط، اینتل را متوجه این فناوری کرد؛ این شرکت توسعهٔ فلش NOR خود را آغاز کرد و در سال ۱۹۸۸ تراشهٔ ۲۵۶ کیلوبایتی را عرضه کرد؛ سال‌ها پیش از آن‌که توشیبا محصول فلش تجاری‌ای برای فروش داشته باشد. به گفتهٔ فوربز، توشیبا ظاهراً تنها پاداشی «چندصددلاری» به ماسوئوکا داد. این رسانه حتی گزارش می‌کند که توشیبا به او گفته بود اینتل، نه کارمند خودش، حافظهٔ فلش را اختراع کرده است.

این رفتار نیز در میان شرکت‌های فناوری بی‌سابقه نیست. زیراکس پارک هم در سال ۱۹۷۹ اختراعات خود را عملاً به جوانی به نام استیو جابز واگذار کرد.

توشیبا تنها زمانی با NAND موافقت کرد که اینتل مجبورش کرد

نسخهٔ فلشی که ماسوئوکا واقعاً می‌خواست بسازد

توشیبا در برابر طراحی NAND ماسوئوکا نیز همان تاکتیک تأخیر را در پیش گرفت و سال‌ها آن را کنار گذاشت، تا فشار رقابتی ناچارَش کرد. کورنینگ نیز با شیمیِ پشت Gorilla Glass همین کار را کرد و آن را چهل سال در قفسه نگه داشت؛ تا زمانی که استیو جابز، باز هم، وارد ماجرا شد و شرکت را به اقدام واداشت.

باختن رقابت NOR به اینتل احتمالاً همان عاملی بود که توشیبا را سرانجام به تأمین مالی طراحی مطلوب ماسوئوکا، یعنی فلش NAND، واداشت. این طراحی، سرعت دسترسی تصادفی را در برابر چگالی بسیار بالاتر قربانی می‌کند. چون فلش NAND داده‌ها را به‌صورت بلوکی، نه بایت‌به‌بایت، بازنویسی می‌کند، برای هر بیت به ترانزیستورهای بسیار کمتری نیاز دارد و ذخیره‌سازی انبوه را بسیار ارزان‌تر می‌سازد. ماسوئوکا و همکارانش این فناوری را در سال ۱۹۸۷ در IEDM ارائه کردند. طبق تاریخ رسمی خود توشیبا، فلش NAND در سال ۱۹۸۷ اختراع و معرفی شد، اما تا سال ۱۹۹۱ تجاری نشد؛ زمانی که شرکت نخستین قطعهٔ ۴ مگابیتی NAND را عرضه کرد.

ماسوئوکا استعفا داد، سپس شرکتی که کوشیده بود کارش را دفن کند، ۷۵۸٬۰۰۰ دلار پرداخت کرد

توشیبا ۷۵۸٬۰۰۰ دلار پرداخت تا دعوا خاتمه یابد

ماسوئوکا در سال ۱۹۹۴ توشیبا را ترک کرد تا استاد دانشگاه توهوکو شود؛ گفته می‌شود که همچنان از کمبود حمایت توشیبا از پژوهش‌هایش دلخور بود. او در سال ۲۰۰۴ از کارفرمای سابقش برای دریافت غرامت شکایت کرد؛ اقدامی که آن زمان در ژاپن برای افراد عادی غیرمعمول بود. او استدلال می‌کرد که یک میلیارد ین، حدود ۹٫۱ میلیون دلار آن زمان، بر پایهٔ سود تقریبی ۲۰ میلیارد ینی توشیبا از اختراعاتش، رقمی منصفانه است. شرکت در سال ۲۰۰۶ با پرداخت ۸۷ میلیون ین، یعنی حدود ۷۵۸٬۰۰۰ دلار، توافق کرد؛ تقریباً ۸٫۵ درصد مبلغی که او مطالبه کرده بود.

مشابه پروندهٔ ماسوئوکا، شوجی ناکامورا نیز از نیچیا به‌خاطر اختراع LED آبی شکایت کرد و این پیش‌فرض را به چالش کشید که حقوق کارمندی برای جبران اختراعی تا این حد دگرگون‌کنندهٔ جهان کافی است.

ماسوئوکا در سال ۲۰۰۵ به‌عنوان مدیر ارشد فناوری شرکت Unisantis Electronics منصوب شد و هدایت توسعهٔ ترانزیستورهای سه‌بعدی با گیت محیطی را بر عهده گرفت.

اختراعی که توشیبا می‌خواست محو شود، اکنون تقریباً در هر جیبی جای گرفته است

ماسوئوکا در سال ۱۹۹۷ برای کارش روی حافظهٔ فلش، جایزهٔ یادبود موریس ن. لیبمن IEEE را دریافت کرد؛ همان کاری که توشیبا کوشیده بود متوقفش کند. آن دستورِ «این ایده را محو کنید» مسیر درازی پیمود: همین فناوری اکنون در قالب ماژول‌های ذخیره‌سازی ۳۰ دلاری ظاهر می‌شود که از کنسول‌های استیم دک بیرون کشیده و به‌صورت دست‌دوم و انبوه در eBay فروخته می‌شوند.

ماسوئوکا همچنین تیمی را رهبری کرد که در سال ۱۹۸۸ نخستین ترانزیستور گیت‌محیطی (GAAFET) را به نمایش گذاشت؛ طراحی‌ای که تراشه‌سازان امروزی مانند سامسونگ و TSMC اکنون برای ساخت جدیدترین پردازنده‌های خود به کار می‌برند.

و فقط تصور کنید: هر تلفن، SSD و درایو USB که امروز در سراسر جهان وجود دارد، با همان فناوری کار می‌کند که مدیریت توشیبا دستور محو کردنش را صادر کرده بود.

منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Rob LeFebvre است. مشاهده مقاله اصلی