جاستین گاورونسکی ۱۷ ساله بود و نسخهٔ ۱۹۸۴ روی کیندلش تکلیف تابستانی بود. آن را آنگونه که معلمان از شاگردان میخواهند میخواند، خیلی پیش از آنکه درس خواندن با هوش مصنوعی به استاندارد تبدیل شود: بخشهایی را مشخص میکرد و در برابرشان یادداشت تایپ میکرد.
صبح ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۰۹، دستگاه را روشن کرد و کتاب آنجا نبود. آمازون نود و نه سنتی که برایش پرداخته بود پس داده بود و به راه خود رفته بود. نزدیک به دو هزار صاحب دیگرِ کیندل همان روز اورول را از دست دادند، در میان ۱۹۸۴ و قلعه حیوانات.
این ماجرا بیشتر بهعنوان یک طنز تاریخی زنده ماند، که کمتر از آن چیزی است که واقعاً رخ داد. آنچه پس از آن اهمیت بیشتری دارد: آمازون عذرخواهی کرد، شکایت شد، توافق کرد، و تعهد الزامآوری امضا کرد که دیگر این کار را نکند. هفده سال به این تعهد وفادار بوده. در همان مدت، وضعیت هرکس که کتاب، فیلم، آلبوم یا بازی دیجیتال میخرد پیوسته بدتر شده، و تقریباً هیچکدام نیازی به حذف چیزی نداشت.
کتاب هیچوقت مال آمازون برای فروش نبود
شرط اشتباه ناشر
کتابها از طریق یک عملیات کوچک به نام MobileReference وارد Kindle Store شدند، که با فرض معقولبهنظر ناشرانه اورول در آن زمان متعلق به حوزهٔ عمومی بود. در استرالیا و کانادا، جایی که حمایت قانونی تا پنجاه سال پس از مرگ نویسنده ادامه داشت، همینطور بود؛ اورول در ژانویهٔ ۱۹۵۰ درگذشت. در ایالات متحده جایی که مدتها بسیار طولانیتر بود، چنین نبود، و هنگامی که دارندهٔ حقوق متوجه فهرستها شد، آمازون نسخهٔ بدون مجوزی در فهرست خود و روی دستگاههای هرکس که قبلاً خریده بود داشت.
کتابفروشی که همین مشکل را کشف کند تنها یک کار میتواند کند، که توقف فروش کتاب است. آمازون میتوانست بیشتر انجام دهد، بهخاطر قابلیتی که کسی به آن مشکوک نشده بود. هر کیندل با سرویس سلولی رایگانی به نام Whispernet عرضه میشد، چیزی که دستگاه اصلی را شبیه یک ترفند میکرد — میتوانستید روی نیمکت پارک رمانی بخرید و یک دقیقه بعد خواندن آن را شروع کنید. این اتصال هرگز یکطرفه نبود. آمازون از طریق آن فرمانی فرستاد، و نسخهها از روی دستگاهها پاک شدند.
این با آنچه آمازون به مشتریانش گفته بود در تضاد ناراحتکنندهای قرار داشت. شرایط استفاده از کیندل که در آن زمان لازمالاجرا بود، به خریداران «حق غیرانحصاری نگهداری نسخهای دائمی» از محتوای خریداری شده اعطا میکرد.
شکایت گاورونسکی نسبت به خشم عمومی محدودتر بود، و جالبتر. یادداشتهایش در پروندهای جدا از خود کتاب ذخیره شده بودند، بنابراین حذف آنها را دستنخورده و بیفایده گذاشت — مجموعهای از نشانگرها که به موقعیتهایی در متنی اشاره داشتند که دیگر روی دستگاه نبود. بازپرداخت، هزینهٔ رمان را پوشش میداد. شش هفته یادداشتبرداری را پوشش نمیداد، و هیچ سازوکاری وجود نداشت که میتوانست پوشش دهد.
در ۳۰ ژوئیهٔ همان سال، در دادگاه فدرال در واشینگتن در کنار آنتوان بروگویِه، مهندسی از دره سیلیکون که همان کتاب را از دست داده بود، شکایت کرد. ادعاها بر اساس قانون سوءاستفاده و تقلب رایانهای و تصرف، تخلف قدیمیِ مالکیت شخصی، مطرح شد.
بزوس عذرخواهی میکند
عذرخواهی، و توافق
یک هفته پیش از شکایت، در ۲۳ ژوئیه، جف بزوس با نام خودش در تالار گفتوگوی مشتریان کیندل پست کرد. با عبارت «با عذرخواهی عمیق، جف» امضا کرد.
این عذرخواهی است برای روشی که پیشتر با نسخههای غیرقانونی فروختهشدهٔ ۱۹۸۴ و رمانهای دیگر روی کیندل برخورد کردیم. «راهحل» ما برای مشکل احمقانه، بیتفکر و بهطرز دردناکی با اصول ما ناسازگار بود. این کاملاً ناشی از خودمان است، و مستحق انتقاداتی هست که دریافت کردهایم. از بافتِ اسکارِ این اشتباه دردناک برای تصمیمهای بهتر در آینده استفاده خواهیم کرد، تصمیمهایی که با رسالت ما سازگار باشند.
بزوس نه سال پیش از آن، کار مشابهی یکبار کرده بود. در سپتامبر ۲۰۰۰، آمازون متوجه شد که از مشتریان مختلف قیمتهای متفاوتی برای همان دیویدیها میگیرد. شرکت به ۶٬۸۹۶ مشتری پول برگرداند و بیانیهای صادر کرد که در آن بزوس این آزمایش را اشتباهی دانست که از آن پشیمان است.
بههرحال، پرونده در سپتامبر همان سال با ۱۵۰٬۰۰۰ دلار حلوفصل شد، و شرکت وکلای شاکیان سهم خود را به یک موسسهٔ خیریهٔ سوادآموزی اختصاص دادند. به مشتریان متاثر پیشنهاد شد کتاب را پس بگیرند یا سی دلار دریافت کنند. آمازون همچنین محدودیتی بر رفتار خود پذیرفت: هرگز کتابهای خریداریشدهٔ کیندل را از راه دور حذف یا تغییر نخواهد کرد، مگر آنکه مشتری رضایت دهد، مشتری بازپرداخت بخواهد، دادگاه دستور دهد، یا حذف برای مقابله با بدافزار لازم باشد.
این یک قول دربارهٔ حذف است، و پاینده مانده. هیچچیز دربارهٔ بازنشستن گزینهٔ دانلود، یا فشار دادن نسخهٔ بازنگریشدهٔ کتابی که قبلاً دارید، یا حسابی که از کار میافتد نمیگوید. اینها مسیرهایی بودند که اهمیت داشتند.
هفده سال همان درس
نیازی به حذف نیست
در جای دیگر، این الگو بدون آنکه کسی توافقی را نقض کند تکرار شد. نسخههای بازنگریشدهٔ رونالد دال که انتشارات Puffin منتشر کرده بود، در اوایل ۲۰۲۳ به کیندلها رسید و نسخههای اصلی را در دستگاههایی که از قبل آنها را داشتند جایگزین کرد، که این کار نیازی به هیچ حذفی نداشت، تنها یک بهروزرسانی محتوای معمولی بود. یوبیسافت در مارس ۲۰۲۴ سرورهای بازی The Crew را خاموش کرد و سپس پروانهٔ بازیکنان را کلاً باطل کرد و بازی را از کتابخانهها برداشت، حتی از کتابخانهٔ کسانی که آن را روی دیسک خریده بودند. در ۲۶ فوریهٔ ۲۰۲۵، آمازون گزینهٔ «انتقال و دانلود از طریق USB» را بازنشست کرد؛ گزینهای که به خوانندگان اجازه میداد یک نسخهٔ محلی از کتاب خریداریشده را روی هارد دیسک نگه دارند.
پروندهٔ ۲۰۰۹ این مزیت را داشت که قابل فهم بود. فایلی وجود داشت، روی دستگاهی بود، و بعد نبود، و همه میتوانستند شکل اتفاقی که افتاده بود را ببینند. همان دیدمندی بود که خشم، دادگاهی، عذرخواهی و توافق را در کمتر از ده هفته پدید آورد.
ترتیبهایی که به دنبال آن آمدند، عکس گرفتنشان سختتر است. ماشینی که صندلیهای گرمکنندهٔ آن اشتراکی است، دستیار خانگی که در یک بهروزرسانی قابلیتی را از دست میدهد، ابزار خلاقانهای که تنها تا زمانی کار میکند که سروری در جایی پاسخ دهد (Adobe CS را به یاد دارید؟) — هیچکدام از اینها شامل فایلی نیست که کسی بتواند به آن اشاره کند. قول آمازون همچنان پابرجاست و همچنان دقیقاً همان چیزی را پوشش میدهد که در ۲۰۰۹ پوشش میداد: کتابها، روی کیندلها، حذفشده. این قول برای آخرین نسخهٔ مشکل نوشته شده بود.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Amir Bohlooli است. مشاهده مقاله اصلی