وقتی یک استریمینگ استیک ارزان میخریم، معمولاً انتظار چند مصالحه را داریم: رابط کمی کندتر، Wi‑Fi ضعیفتر، یا ریموتی که گاهی با تأخیر واکنش نشان میدهد. اما یک کمبود فنی وجود دارد که روی جعبه محصول کمتر به چشم میآید و میتواند خیلی زود خودش را نشان بدهد؛ مخصوصاً وقتی YouTube یا ویدئوهای 4K را پخش میکنید.
آن کمبود، پشتیبانی سختافزاری از AV1 است. اگر دستگاه شما رمزگشایی سختافزاری AV1 نداشته باشد، ممکن است ویدئوهایی که روی یک استیک قدیمیتر یا تلویزیون جدید شفاف دیده میشوند، نرمتر به نظر برسند، بیشتر بافر کنند یا دستگاه بعد از مدتی داغ و کند شود. مشکل الزاماً اینترنت یا پردازنده کلی دستگاه نیست؛ گاهی فقط نبود یک کدک مهم است.
AV1 چیست و چرا برای استریم مهم است؟
AV1 یک فرمت فشردهسازی ویدئو است که توسط Alliance for Open Media توسعه داده شده؛ گروهی که نامهایی مثل Google، Amazon، Netflix و Apple در آن حضور دارند. هدف AV1 این است که حجم ویدئو را بدون افت محسوس کیفیت تصویر کمتر کند؛ کاری که برای سرویسهایی با میلیاردها پخش روزانه اهمیت حیاتی دارد.
کدکهای قدیمیتر مثل H.264 هنوز روی بسیاری از دستگاههای اقتصادی استفاده میشوند، اما برای پخش باکیفیت و کممصرف امروزی بهینه نیستند. از طرف دیگر، HEVC در پخش 4K نقش مهمی داشته، اما هزینههای مجوز آن باعث میشود گزینهای مثل AV1 برای پلتفرمهای بزرگ جذابتر باشد؛ چون royalty‑free است و پشتیبانی در مقیاس وسیع را ارزانتر میکند.
چرا YouTube تا این حد روی AV1 فشار میآورد؟
YouTube بیش از هر پلتفرم دیگری ویدئو پردازش و پخش میکند. حتی کاهش کوچک در bitrate متوسط، وقتی در میلیاردها بازدید ضرب شود، به صرفهجویی عظیم در پهنای باند تبدیل میشود. به همین دلیل YouTube بخش بزرگی از کتابخانه خود، مخصوصاً محتوای 1080p و بالاتر، را با AV1 ارائه میکند.
اگر دستگاه شما رمزگشایی سختافزاری AV1 داشته باشد، YouTube میتواند فایل کوچکتری را با کیفیت مشابه پخش کند. اما اگر چنین پشتیبانیای وجود نداشته باشد، سرویس سراغ کدک جایگزین میرود یا بار رمزگشایی را به نرمافزار و پردازنده ضعیف استیک میسپارد؛ مسیری که معمولاً نتیجه خوبی ندارد.
نکته آزاردهنده این است که معمولاً گزینه سادهای در منوها برای «اجبار» به AV1 وجود ندارد. YouTube بر اساس تواناییهایی که دستگاه گزارش میکند تصمیم میگیرد. یعنی سختافزار شما بیسروصدا سقف کیفیت پخش را تعیین میکند، حتی اگر اتصال اینترنتتان کاملاً مناسب باشد.
چرا مدلهای ارزان AV1 سختافزاری را حذف میکنند؟
رمزگشایی سختافزاری AV1 به یک بلوک اختصاصی در تراشه دستگاه نیاز دارد. در دنیای استریمینگ استیکهای ۲۰ یا ۲۵ دلاری، همین قطعه میتواند یکی از اولین مواردی باشد که برای کاهش قیمت حذف میشود. روی کاغذ شاید دستگاه هنوز 4K یا HDR تبلیغ شود، اما پشتیبانی واقعی کدکها داستان جداگانهای است.
بعضی مدلهای ارزان اصلاً AV1 ندارند و بنابراین همیشه به کدکهای قدیمیتر محدود میمانند. بعضی دیگر از نظر نرمافزاری AV1 را اجرا میکنند، اما این یعنی پردازنده کوچک استیک باید کاری را انجام دهد که برایش طراحی نشده است. نتیجه میتواند لکنت تصویر، داغ شدن دستگاه، افت وضوح در YouTube یا بافرهای مکرر باشد.
این وضعیت بهراحتی با مشکل شبکه اشتباه گرفته میشود. کاربر ممکن است روتر خود را ارتقا دهد یا به دنبال ایراد در Wi‑Fi بگردد، در حالی که گلوگاه اصلی همان سختافزار کمتوان داخل استریمینگ استیک است. اگر تصویر نرم است یا 4K پایدار نمیماند، همیشه اینترنت اولین متهم نیست.
چطور بفهمیم یک استریمینگ استیک واقعاً AV1 دارد؟
انتظار نداشته باشید عبارت AV1 همیشه با فونت درشت روی جعبه محصول نوشته شده باشد. تیمهای بازاریابی معمولاً روی واژههای آشناتری مثل 4K، HDR، Dolby Vision یا Wi‑Fi تمرکز میکنند. برای اطمینان، باید مشخصات فنی، نام چیپست یا دفترچه راهنمای PDF محصول را بررسی کنید.
در میان چیپستها، خانوادههایی مثل Amlogic S905X4 و مدلهای جدیدتر، یا برخی تراشههای Realtek RTD131x که در مدلهای جدید Roku دیده میشوند، از رمزگشایی سختافزاری AV1 پشتیبانی میکنند. عبارت کلیدی که باید دنبال آن بگردید چیزی شبیه hardware AV1 decoding است؛ نه فقط پشتیبانی نرمافزاری مبهم.
برای بررسی دستگاه فعلی خود، در YouTube میتوانید پنل Stats for Nerds را از تنظیمات ویدئو باز کنید. این بخش نشان میدهد پخش زنده با چه کدکی انجام میشود. اگر در ویدئوهای مناسب، AV1 را نمیبینید، احتمال دارد سختافزار شما یا آن محتوا در مسیر AV1 قرار نگرفته باشد.
وضعیت دستگاههای معروف چگونه است؟
- Amazon Fire TV: مدلهای Fire TV Stick 4K و Fire TV Stick 4K Max از نسلهای ۲۰۲۲ به بعد پشتیبانی سختافزاری AV1 دارند؛ اما بسیاری از مدلهای قدیمیتر Fire TV Stick چنین قابلیتی ندارند.
- Roku: برای Roku بهتر است سراغ Roku Streaming Stick 4K، 4K+ یا Roku Ultra از مدلهای ۲۰۲۰ به بعد بروید؛ چون این محصولات معمولاً از تراشههایی با رمزگشایی AV1 داخلی استفاده میکنند.
- Google: Chromecast with Google TV از AV1 پشتیبانی میکند و در گزینههای جدیدتر Google TV نیز بررسی مشخصات کدکها قبل از خرید ضروری است.
- تلویزیونهای هوشمند: بسیاری از تلویزیونهای Samsung، LG، Sony و Hisense از سال ۲۰۲۲ به بعد AV1 را در خود دارند؛ بنابراین اگر تلویزیون جدید دارید، شاید برای YouTube نیازی به استیک جداگانه نداشته باشید.
AV1 برای اینترنت کند یا محدودیت مصرف دیتا مهمتر است
مزیت AV1 فقط کیفیت تصویر نیست؛ این کدک تعیین میکند برای دیدن همان ویدئو چه مقدار دیتا مصرف شود. اگر از hotspot موبایل، اینترنت خانگی با سقف مصرف، خوابگاه، خانه اجارهای یا اتصال شلوغ در ساعات اوج استفاده میکنید، فایلهای کوچکتر AV1 میتوانند پخش روانتری بدهند و دیرتر به سقف مصرف برسید.
در خانهای با فیبر گیگابیتی شاید نبود AV1 کمتر به چشم بیاید، اما در محیطهایی که همین استریمینگ استیکها معمولاً استفاده میشوند، تفاوت میتواند محسوس باشد. به همین دلیل این قابلیت هنگام خرید دستگاه اقتصادی نباید بهعنوان جزئیات کماهمیت کنار گذاشته شود.
جمعبندی: ۱۰ دلار بیشتر، دردسر کمتر
وقتی یک استریمینگ استیک ارزان میبینید، طبیعی است فکر کنید فقط کیفیت ساخت یا سرعت رابط کاربری را فدا میکنید. اما نبود پشتیبانی کدک، جریمهای پنهان است که بعداً هنگام تماشای فیلم یا ویدئوهای YouTube خودش را نشان میدهد؛ آن هم زمانی که تصویر نرم میشود یا اتصال خوب شما بیدلیل بافر میکند.
اگر واقعاً به پخش 4K شفاف، بافر کمتر و عمر مفید بیشتر دستگاه اهمیت میدهید، بهتر است چند دلار بیشتر برای مدلی خرج کنید که رمزگشایی سختافزاری AV1 دارد. برای خرید امروز، AV1 یکی از مهمترین معیارهای آیندهنگرانه در انتخاب استریمینگ استیک است.
منبع: این مطلب یک بومیسازی و بازنویسی تحریریهای بر اساس مقالهای از MakeUseOf است: مشاهده مقاله اصلی.