چرا یک رابط ساخت ۱۹۸۷ همه فناوری‌های جایگزین را شکست داد؟

از دهه ۱۹۷۰ تاکنون، رایانه‌های شخصی دگرگونی چشمگیری را پشت سر گذاشته‌اند و از دستگاه‌هایی غول‌پیکر به محصولاتی کوچک و جمع‌وجور تبدیل شده‌اند؛ شیوه‌های اتصال نیز به همان اندازه تغییر کرده‌اند. مادربردهایی که زمانی انبوهی از درگاه‌های گوناگون داشتند، تا حد زیادی ناپدید شده‌اند، زیرا USB بیشتر اتصال‌ها را یکپارچه و استاندارد کرده است.

فناوری نمایشگر نیز داستانی مشابه دارد: این مسیر تکاملی از CGA، EGA و VGA به DVI، HDMI، DisplayPort و USB-C رسیده، اما یک رابط حتی از جانشینان خود نیز ماندگارتر بوده است. سخن از کابل VGA است که نخستین بار در سال ۱۹۸۷ عرضه شد و هنوز در بسیاری از محیط‌های رایانه‌ای به چشم می‌خورد؛ اکنون پس از ۳۹ سال، دلایل خوبی برای این ماندگاری وجود دارد.

VGA از همان آغاز چه چیزی را درست انجام داد؟

طراحی سازگار، بی‌نیاز از مجوز و برقراری ارتباط اولیه

IBM رابط ۱۵پایه D-sub را ساخت و سادگی آن چنان قابلیت اطمینانی به همراه آورد که هنوز هم کاربرد دارد. این رابط رنگ‌های RGB را جداگانه منتقل می‌کرد؛ قابلیتی که در آن زمان پیشرفتی بزرگ به شمار می‌رفت و به‌جای مجموعه‌کابل‌های حجیم RGB/BNC با پنج کابل جداگانه، تنها یک رابط کوچک و جمع‌وجور ارائه می‌داد.

از آنجا که VGA سیگنال‌های RGB و سیگنال‌های افقی و عمودی را جداگانه می‌فرستد، برای آغاز نمایش تصویر به برقراری ارتباط اولیه میان نمایشگر و کارت گرافیک نیازی ندارد؛ در نتیجه، پیش‌شرط ویژه‌ای برای اتصال نمی‌خواهد و با بیشتر سامانه‌ها کار می‌کند.

افزون بر این، استفاده از آن هیچ هزینه مجوزی نداشت و همین ویژگی تولیدش را آسان‌تر می‌کرد؛ برخلاف کابل‌های FireWire اپل که قرار بود رقیب USB باشند، اما به‌دلیل حق امتیازی که این غول فناوری مطالبه می‌کرد، ناکام ماندند.

هرچند VGA در آن زمان برای وضوح پایین‌تر، یعنی تنها ۶۴۰×۴۸۰، طراحی شده بود، سیگنال آنالوگ آن می‌توانست با زمان‌بندی‌ها و وضوح‌های گوناگون کار کند. به همین دلیل، امکان دستیابی به وضوح‌هایی بسیار فراتر از مقدار اولیه را داشت و ظرفیت کافی برای بهبودهای سخت‌افزاری فراهم می‌کرد؛ ویژگی‌ای که به ماندگاری چنددهه‌ای آن انجامید.

وضوح 1080p یا ۱۹۲۰×۱۰۸۰، سقف عملی بیشتر پیکربندی‌های VGA است؛ هرچند برخی پیکربندی‌ها می‌توانند به ۲۰۴۸×۱۵۳۶ نیز برسند. با این حال، 1080p حتی با معیارهای امروزی هم در بیشتر موارد کاملاً کافی است.

چرا DVI، HDMI و DisplayPort نتوانستند VGA را کاملاً کنار بزنند؟

جانشینانی که سادگی را فدای امکانات کردند

DVI در سال ۱۹۹۹ عرضه شد و چندین غول فناوری، از جمله IBM، Intel و Fujitsu، در توسعه آن نقش داشتند. با وجود کیفیت برتر، این رابط نتوانست به شتاب فراگیری VGA در بازار برسد. دلایل گوناگونی برای این ناکامی وجود داشت که نخستین آن‌ها بزرگ‌تر و جاگیرتر بودن رابط DVI در مقایسه با VGA بود؛ تغییری که یک پسرفت به شمار می‌آمد.

گذار به DVI نیز چندان سرراست نبود و این استاندارد سه گونه داشت: DVI-D که تنها دیجیتال بود؛ DVI-A که سیگنال آنالوگ را منتقل می‌کرد؛ و DVI-I که از هر دو نوع سیگنال آنالوگ و دیجیتال پشتیبانی می‌کرد. قرار بود این تنوع، DVI را برای سامانه‌های قدیمی و جدید انعطاف‌پذیر کند، اما نتیجه وارونه شد و مفهوم آن را در مقایسه با VGA گیج‌کننده‌تر و پیچیده‌تر ساخت.

DVI به‌خودی‌خود استاندارد بدی نبود، اما فرصت کوتاه‌تری برای تثبیت جایگاهش داشت؛ زیرا VGA پیش‌تر با حضور در میلیون‌ها رایانه موقعیت خود را محکم کرده بود. اندکی بعد، در سال ۲۰۰۲، HDMI عرضه شد و کاستی‌های اساسی DVI را برطرف کرد.

HDMI، کابلی نسبتاً حجیم با پایه‌های پنهان که صدا و تصویر را هم‌زمان منتقل می‌کند، به استاندارد کنسول‌ها و بیشتر رایانه‌ها تبدیل شد. پس از آن DisplayPort از راه رسید که پهنای باند بیشتر و نرخ نوسازی بالاتری ارائه می‌داد و به استاندارد تازه رایانه‌های شخصی بدل شد.

در حالی که هر دو رابط همچنان تکامل می‌یافتند و بهتر می‌شدند، USB-C نیز در قالب کابلی کوچک و جمع‌وجور از راه رسید که افزون بر برق، صدا و تصویر را هم منتقل می‌کرد. با اینکه این رابط‌ها و استانداردهای تازه‌تر تقریباً از هر نظر بهترند، VGA به پشتوانه پیشینه طولانی و ریشه‌دواندن در میلیون‌ها سامانه همچنان حضوری گسترده دارد.

صنایع و دستگاه‌هایی که هنوز با VGA کار می‌کنند

از پایانه‌های فروش تا ویدئوپروژکتورهای آموزشی؛ VGA هنوز کارگشاست

برای حفظ سازگاری، هنوز هم می‌توان درگاه VGA را روی برخی مادربردهای جدید اقتصادی یا تجاری دید؛ درست مانند درگاه‌های PS/۲. هرچند VGA دیگر به‌ندرت در رایانه‌های شخصی به کار می‌رود، در محیط‌های صنعتی که رایانه‌هایشان سال‌ها نوسازی نشده‌اند یا در سامانه‌های فروشگاهی همچنان فراگیر است. مگر صندوق‌های فروشگاه مواد غذایی واقعاً به یک رایانه کاملاً نو با HDMI نیاز دارند؟

گذشته از رایانه‌ها، درگاه‌های VGA همچنان به همان دلیل سازگاری روی پروژکتورهای مدارس دیده می‌شوند؛ افزون بر این، نمایش مطالب درسی به سخت‌افزار پیشرفته‌ای نیاز ندارد و تجهیزات این مراکز نیز سال‌های سال کار می‌کنند. سقف وضوح 1080p در VGA هنوز کاربردی است و بیشتر نیازهای این دستگاه‌ها را برآورده می‌کند.

روزهای VGA به شماره افتاده، اما هنوز تمام نشده است

هر سخت‌افزاری عمر مشخصی دارد و اکنون به پایان دوران کابل‌های VGA نزدیک می‌شویم؛ بااین‌حال، احتمالا چند سال دیگر زمان می‌برد تا این حضور شگفت‌انگیز ۳۹+ ساله به پایان برسد. البته شاید این چند سال باز هم طولانی‌تر شود، زیرا افزایش بهای حافظه، قیمت رایانه‌ها را به رکوردی بی‌سابقه رسانده و به محیط‌هایی که همچنان از VGA بهره می‌برند، بهانه دیگری برای ادامه استفاده از آن داده است.

منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Shaheer Khan است. مشاهده مقاله اصلی