دنیای ابزارهای پوشیدنی مجهز به هوش مصنوعی مدام گسترده‌تر می‌شود و در این میان، Looki L1 شاید عجیب‌ترین گجتی باشد که مرتب از آن استفاده می‌کنم. دوربین کوچکی است که به لباسم وصل می‌شود و بی‌سروصدا لحظه‌هایی از روزم را ثبت می‌کند. Looki آن را «دوربین ثبت خاطرات زندگی» می‌نامد، اما هرچه بیشتر آن را همراه خود داشته باشید، بیشتر درمی‌یابید که توانایی‌هایش بسیار فراتر از این تعریف است.
بااین‌حال، مشکل همان است که در هر سرویس هوش مصنوعی دیگری می‌بینیم. برای آنکه L1 واقعاً به کار بیاید، باید ضبط‌های روزانه شما را، هرقدر هم که حساس باشند، برای پردازش به فضای ابری بفرستد. همین موضوع در آغاز مانع استفاده‌ام از آن می‌شد؛ اما هرچه بیشتر آزمایشش می‌کنم، بیشتر به آن علاقه‌مند می‌شوم و این، به شکلی کاملاً متفاوت، ترسناک است.
بایگانی روی سینه، کارهای روزمره‌ام را به کمدی موقعیت بدل کرد
ویدئوی خام معمولی است؛ جذابیت اصلی، کمیک‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی‌اند
بیرون آوردن گوشی، ثبت یک لحظه ساده را به ماجرایی تمام‌عیار تبدیل می‌کند. باید قفل گوشی را باز کنید، دوربین را بالا بیاورید و آن را به‌سوی سوژه بگیرید؛ در همین فاصله نیز ممکن است لحظه‌ای را که می‌خواستید ثبت کنید، از دست بدهید. L1 تقریباً همه این دردسرها را کنار می‌زند. پیش از بیرون رفتن، آن را به لباسم وصل می‌کنم، ضبط تطبیقی را فعال می‌کنم و به کارهای روزانه‌ام می‌رسم. بعدتر می‌توانم لحظه‌های پراکنده‌ای را ببینم که در حالت عادی، جایی میان «ارزش به خاطر سپردن» و «ارزش بیرون آوردن گوشی» ناپدید می‌شدند.
جذابیت L1 در کیفیت خارق‌العاده فیلم‌برداری‌اش نیست. راستش را بخواهید، اگر تصاویر خام را ببینید، دوربین 1080p آن واقعاً چندان تعریفی ندارد. آنچه دستگاه پس از ضبط تصاویر انجام می‌دهد، جذابش می‌کند. برنامه Looki می‌تواند لحظه‌های ثبت‌شده را در قالب روزنگار تصویری، مرور روزانه، ولاگ کوتاه یا داستانی کمیک‌مانند کنار هم بچیند؛ دستیار آن نیز با بهره‌گیری از اطلاعات زمینه‌ای موجود، یادآوری‌ها و پیشنهادهایی ارائه می‌دهد.
این خروجی‌ها باعث می‌شوند دستگاه کمتر شبیه دوربینی ورزشی باشد که روی سینه نصب شده است و بیشتر به بایگانی‌داری مشتاق، اما گاه سردرگم، شباهت پیدا کند. همه‌چیز را درست تشخیص نمی‌دهد و خلاصه‌های تولیدشده اغلب با آنچه واقعاً رخ داده است فاصله زیادی دارند. بااین‌همه، آن‌قدر به واقعیت نزدیک‌اند که حافظه‌ام را به کار بیندازند؛ و بخش سودمند ماجرا همین است.
واقعاً به کمیک‌ها هم علاقه‌مند شده‌ام. اینکه یک خرید معمولی یا بعدازظهری بی‌حادثه در قالب مجموعه‌ای نمایشی از قاب‌های مصور بازآفرینی شود، ذاتاً خنده‌دار است. برای اثرگذاری، لازم نیست قاب‌های ساخته‌شده کاملاً دقیق باشند؛ و اغلب هم نیستند. گاهی همین برداشت عجیب، اصل شوخی است؛ به‌ویژه وقتی هوش مصنوعی با ناهار خوردن یا یک استراحت ساده چنان برخورد می‌کند که گویی فصلی مهم از افسانه شخصی من بوده است.
مرورهای روزانه نیز سودمندند، هرچند به شیوه‌ای آرام‌تر و بی‌سروصداتر. در پایان یک روز شلوغ، نمایی تصویری و سریع از جاهایی که رفته‌ام و کارهایی که انجام داده‌ام پیش رویم می‌گذارند. یادآوری‌های مبتنی بر اطلاعات زمینه‌ای نیز می‌توانند نکته‌های کوچکی را گوشزد کنند که شاید از چشمم دور بمانند؛ برای نمونه، پس از ساعت‌ها کار مرا به کمی استراحت تشویق کنند. گزارش‌های سلامتی برآوردهایی بی‌نقص نیستند، زیرا دوربین باید هنگام صرف همه وعده‌های غذایی روشن باشد؛ اما همچنان می‌توانند وادارم کنند به مدت زمانی که پشت میز نشسته‌ام یا خوراکی‌هایی که خورده‌ام فکر کنم.
این سرگرمی، بخش هراس‌آوری از زندگی‌ام را می‌بلعد
ذخیره‌سازی محلی خوب است؛ تا وقتی که یک مرور واقعی بخواهید
اما این سرگرمی خیلی زود رنگی ناخوشایند به خود می‌گیرد. برای آنکه چنین نتایج شخصی‌سازی‌شده‌ای به دست آیند، باید تصویری به‌طرز نامعمولی خصوصی از زندگی‌ام در اختیار سامانه بگذارم. دوربین پوشیدنی فقط منظره‌های زیبای دویدن عصرگاهی یا دوچرخه‌سواری را نمی‌بیند؛ ممکن است چهره‌ها، گفت‌وگوها، صفحه‌نمایش رایانه، اسناد، نشانی‌ها، عادت‌های روزانه، خریدها و فضای داخلی مکان‌هایی را ثبت کند که هرگز قرار نبوده است جلوی دوربین باشند.
Looki می‌گوید ضبط‌ها به‌طور پیش‌فرض روی خود دستگاه نگهداری می‌شوند و این شما هستید که همگام‌سازی یا قابلیت‌های پردازش ابری را فعال می‌کنید. این شرکت همچنین می‌گوید داده‌های بارگذاری‌شده هنگام انتقال و در حالت ذخیره‌شده رمزگذاری می‌شوند، میزبانی آن‌ها بر عهده AWS است، نسخه موجود روی دستگاه ۱۲ ساعت پس از پایان بارگذاری پاک می‌شود و محتوای شخصی شما برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی همه‌منظوره به کار نمی‌رود. همه این‌ها تعهداتی منطقی‌اند و ثبت محلی اطلاعات از بارگذاری بی‌سروصدای همه‌چیز، بلافاصله پس از ضبط، بهتر است.
اما وعده با تضمینی فنی که بتوانم مستقلاً درستی‌اش را بررسی کنم، یکی نیست. محتوایی که در حساب خود ذخیره می‌کنید، تا زمانی که آن را پاک نکنید یا حساب را نبندید، همان‌جا می‌ماند و سیاست حریم خصوصی نیز بازه مشخصی برای نگهداری داده‌ها تعیین نکرده است. در این سیاست آمده است که Looki ممکن است برای پژوهش و توسعه از داده‌هایی استفاده کند که اطلاعات هویتی از آن‌ها حذف شده یا ناشناس‌سازی شده‌اند. همین سند می‌گوید پیام‌ها، تصاویر، ویدئوها، کلیپ‌های صوتی و فایل‌های بارگذاری‌شده گردآوری می‌شوند و یادآور می‌شود که برخی قابلیت‌های فعال ممکن است به‌طور خودکار مقدار محدودی از داده‌های فشرده را ثبت و بارگذاری کنند. به‌محض آنکه مرورهای ساخته‌شده با هوش مصنوعی، خاطرات قابل جست‌وجو، ارزیابی‌های سلامتی یا کمیک‌ها را بخواهم، برخی از خصوصی‌ترین بخش‌های روزم ناچار باید سخت‌افزاری را که در اختیار من است ترک کنند و وارد زیرساختی شوند که هیچ کنترلی بر آن ندارم.
این موضوع الگوی تهدید را به‌کلی دگرگون می‌کند. دیگر فقط نگران گم‌شدن دستگاه نیستم؛ باید به امنیت شرکت، شیوه‌های نگهداری داده، سازوکارهای کنترل دسترسی، ارائه‌دهندگان خدمات ابری، تصمیم‌های آتی درباره خط‌مشی‌ها و توانایی شرکت برای واکنش به رخنه‌های امنیتی اعتماد کنم. رمزگذاری سودمند است، اما وقتی سرویسی ناگزیر از پردازش داده‌هاست، نمی‌تواند همه خطرها را از میان بردارد.
راهنمای کمیسیون تجارت فدرال آمریکا برای دستگاه‌های متصل، رمزگذاری، محدودسازی دسترسی، استفاده از سامانه‌های ابری امن، به‌حداقل‌رساندن گردآوری داده و نگهداری اطلاعات شخصی را تنها تا زمانی توصیه می‌کند که ضروری است. این رویه‌ها میزان آسیب‌پذیری را کاهش می‌دهند، اما نمی‌توانند مجموعه‌ای ابری از داده‌های بسیار خصوصی را بی‌خطر کنند.
همه آدم‌های دوروبرم، بی‌آنکه کسی از آن‌ها بپرسد، وارد این ماجرا شدند
چراغی کوچک نشانه رضایت نیست؛ صندوقدار هم هرگز خط‌مشی حریم خصوصی را نخوانده است
مشکل بسیار بزرگ‌تری هم وجود دارد که هیچ خط‌مشی حریم خصوصی میان من و Looki نمی‌تواند آن را حل کند: آدم‌های دوروبرم. من انتخاب می‌کنم که دوربین را به تن داشته باشم، اما غریبه‌ای که در فضای عمومی کنارم ایستاده، دوستی که پس از مدتی با او دیدار کرده‌ام و صندوقدار پشت پیشخوان انتخاب نکرده‌اند که بخشی از زندگی‌نگاری من شوند.
L1 نیز مانند بیشتر دستگاه‌های مشابه، نشانگری برای ضبط دارد و من می‌توانم ضبط را متوقف کنم یا دوربین را به سویی دیگر بگیرم؛ اما یک چراغ کوچک با رضایت آگاهانه یکی نیست. پژوهش‌ها درباره دوربین‌های پوشیدنی نشان می‌دهند که ثبت تصویر رهگذران و اطلاعات حساس روی نمایشگرهای اطراف، حریم خصوصی را به خطر می‌اندازد. در پژوهشی کوچک نیز حدود ۱۲ نفر از ۲۰ رهگذر در حضور عینک‌های دوربین‌دار احساس ناراحتی کردند. البته واکنش‌ها یکسان نیستند. در پژوهش نخست، رهگذران به‌ندرت به زندگی‌نگاران اعتراض می‌کردند، اما خود کاربران با ضبط همیشگی، در مقایسه با اشتراک‌گذاری آگاهانه و عمدی، احساس آسودگی کمتری داشتند. بنابراین استفاده مسئولانه از L1 نیازمند قضاوت و توجه پیوسته است، حال آنکه تمام جذابیتش از این می‌آید که کاربر مجبور نباشد به ضبط‌کردن فکر کند.
ترسناک‌ترین ابزارم دارد دلبسته‌ام می‌کند؛ مشکل همین است
آسانی، نظارتی نامتعارف را به عادتی روزمره بدل می‌کند
انتظار داشتم Looki L1 فقط آزمایشی سرگرم‌کننده باشد. اما حالا کم‌کم از یادآوری‌هایش خوشم می‌آید، مرورهای روزانه‌اش را ورق می‌زنم و چشم‌به‌راه داستانک‌های مصور و مضحکش می‌مانم. این دستگاه تکه‌های فراموش‌شدنی یک روز را به چیزی بدل می‌کند که می‌توانم دوباره به آن سر بزنم؛ و این واقعاً دلنشین است.
همین نکته سبب شده است که دستگاه اکنون بیش از زمانی آزارم دهد که صرفاً وسیله‌ای تازه و جالب بود. هرچه در شناخت برنامه روزانه‌ام بهتر می‌شود، باید اطلاعات زمینه‌ای بیشتری در اختیارش بگذارم. هرچه حافظه‌اش سودمندتر می‌شود، عادی پنداشتن همراه‌داشتن دوربین در میان دیگران نیز آسان‌تر می‌شود. و هرچه آن داستانک‌های مصور دلپذیرتر می‌شوند، تمایل کمتری دارم از خود بپرسم برای ساختنشان چه چیزهایی باید ضبط، بارگذاری و تحلیل می‌شدند.
فکر نمی‌کنم L1 صرفاً به این دلیل که زندگی‌ام را ضبط می‌کند، بد باشد. به‌گمانم دوست‌داشتنش می‌تواند بد باشد، زیرا آسودگی و راحتی راهی برای تبدیل نظارتی نامتعارف به عادتی روزمره پیدا می‌کند. ترسناک‌ترین ابزارم دارد مرا شیفته خود می‌کند و شاید همین، قانع‌کننده‌ترین هشداری باشد که می‌تواند به من بدهد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Yadullah Abidi است. مشاهده مقاله اصلی