در حدود یک دهه گذشته، AMD به‌سرعت جای خود را در دل جامعه کاربران رایانه‌های شخصی باز کرده و برای ساخت سامانه‌ای در هر ابعادی، به انتخاب تازه و بی‌چون‌وچرا بدل شده است. معماری Zen به این شرکت کمک کرد از اینتل پیش بیفتد و رقابت زمانی یک‌طرفه‌تر شد که تیم آبی پی‌درپی با مانع روبه‌رو شد و برای گذار به گره‌های ساخت کوچک‌تر تقلا کرد.
هر فاصله‌ای هم که باقی مانده بود، AMD با تراشه‌های X3D خود جبران کرد؛ تراشه‌هایی که برای بازی و برخی بارهای کاری حرفه‌ای بسیار مناسب‌اند.
اما اکنون اینتل بازگشته و خود را برای عرضه نسل بعدی پردازنده‌هایش آماده می‌کند. این پردازنده‌های تازه که Nova Lake نام گرفته‌اند، قرار است با فناوری جدیدی به نام bLLC یا «حافظه نهان بزرگِ سطح آخر»، زمینه بازگشت بزرگ اینتل را فراهم کنند؛ فناوری‌ای که در اصل همتای 3D V-Cache شرکت AMD است.
بااین‌حال، فناوری تازه bLLC یک مشکل بزرگ دارد و با اوضاع کنونی، بعید است بتواند به اینتل در کم‌کردن فاصله‌اش با رقیب کمک کند.
سنجش bLLC اینتل با 3D V-Cache
برتری حافظه نهان Nova Lake بر Ryzen ۹ 9950X3D2 در مشخصات فاش‌شده
طبق شایعات کنونی، bLLC اینتل رقیبی نیرومندتر برای 3D V-Cache خواهد بود و گزارش‌ها از وجود 288MB حافظه نهان در پردازنده پرچم‌دار حکایت دارند. برای مقایسه، این مقدار ۸۰ MB بیشتر از حافظه نهان قدرتمندترین پردازنده کنونی AMD، یعنی AMD Ryzen ۹ 9950X3D2، است.
تراشه‌های X3D شرکت AMD با قراردادن حافظه نهان روی CCD، به‌جای بهره‌گیری از چیدمان عمودی سنتی، ظرفیت حافظه نهان L3 را سه برابر می‌کنند. bLLC نیز همین هدف را دنبال می‌کند، اما شیوه پیاده‌سازی آن متفاوت است؛ زیرا حافظه نهان افزوده به‌جای آنکه مانند راهکار AMD روی یک دای SRAM جداگانه و سوار بر دای پردازشی قرار گیرد، درون دای پردازشی بزرگ‌تر جای خواهد گرفت.
البته این طراحی به بزرگ‌ترشدن پردازنده می‌انجامد و عواملی مانند تأخیر حافظه نیز هنوز ناشناخته‌اند. امیدواریم در نمایشگاه CES ۲۰۲۷ جزئیات بیشتری درباره پردازنده‌های Nova Lake بشنویم.
محدودشدن bLLC به گران‌ترین تراشه‌های اینتل
مصرف اوج 474W برای پرچم‌دار ۵۲هسته‌ای، بنا بر شایعات
با همه این‌ها، نکته مهم‌تر آن است که bLLC در همه پردازنده‌های اینتل عرضه نخواهد شد. باز هم طبق اطلاعات فاش‌شده، بالارده‌ترین مدل خانواده Nova Lake با رقم خیره‌کننده ۵۲ هسته عرضه می‌شود، مدل پس از پرچم‌دار ۴۴ هسته خواهد داشت و احتمالاً bLLC تنها در انحصار همین دو پردازنده می‌ماند.
در اطلاعات فاش‌شده به‌صراحت آمده است که مصرف پردازنده ۵۲هسته‌ای در حالت PL2 از 474W فراتر خواهد رفت (به‌نقل از Jaykihn)؛ بااین‌حال، عددهای بزرگ‌تر خودبه‌خود پردازنده بهتری نمی‌سازند. هرچند تراشه‌های اینتل ترکیبی از هسته‌های پرقدرت (P-cores) و کم‌مصرف (E-cores) دارند، مهار چنین ارقامی به سامانه خنک‌کننده‌ای توانمند، یک GPU رده‌بالا و منبع تغذیه‌ای بسیار پرقدرت نیاز دارد؛ مجموعه‌ای که هزینه ساخت یک سامانه بالارده مبتنی بر Nova Lake را سرسام‌آور می‌کند.
موفقیت 3D V-Cache از آن روست که AMD آن را در پردازنده‌هایی با چندین بازه قیمتی عرضه می‌کند. بعید می‌دانم کسی برای بازی به پردازنده‌ای ۵۲هسته‌ای نیاز داشته باشد؛ به‌ویژه آنکه پردازنده‌ها در میان قطعات رایانه شخصی از طولانی‌ترین چرخه‌های عمر برخوردارند. همین موضوع فروش پردازنده‌های Nova Lake مجهز به bLLC را دشوار می‌کند.
پاسخ AMD با معماری Zen ۶
همراهی ۲۴ هسته با 240MB حافظه نهان در Olympic Ridge، بنا بر شایعات
در سوی AMD، با توجه به آهنگ حرکت اینتل، احتمالاً چند بهبود و اصلاح برای حفظ برتری کافی خواهد بود؛ بااین‌حال، تا اندازه‌ای می‌دانیم تیم قرمز در پشت پرده چه چیزی آماده می‌کند. طبق برنامه کنونی، پردازنده پرچم‌دار نسل بعدی این شرکت ۲۴ هسته و 240MB حافظه نهان L3 خواهد داشت (به‌نقل از HXL).
AMD برخلاف پردازنده پرچم‌دار اینتل به سراغ شمار نامعقولی از هسته‌ها نمی‌رود؛ بنابراین مصرف انرژی آن نیز احتمالاً کمتر خواهد بود. از نظر توان پردازشی خام، اینتل با تعداد بسیار زیاد هسته‌ها و حافظه نهان L3 عظیم خود احتمالاً از Zen ۶ پیش می‌افتد؛ اما از آنجا که AMD پیشگام روی‌هم‌چینی سه‌بعدی حافظه بوده است، انتظار دارم راهکار آن بهتر از اینتل پیاده‌سازی شود.
در مجموع، اطلاعات موجود درباره پردازنده‌های Zen ۶ به‌اندازه Nova Lake نیست؛ اما حتی اگر AMD به بهبودهای کوچک بسنده کند و دستاوردی انقلابی نداشته باشد، پیش‌بینی می‌کنم به‌دلیل به‌کارگیری 3D V-Cache در گستره محصولاتش و تعیین سقف مصرف منطقی، پیروز میدان شود.
چالش پلتفرم و زمان‌بندی اینتل
نیاز Nova Lake به مادربرد تازه LGA ۱۹۵۴
یکی از بزرگ‌ترین ابهام‌ها این است که آیا پردازنده‌های مجهز به bLLC اصلاً در نخستین موج عرضه پردازنده‌ها به بازار می‌آیند یا نه؛ زیرا انتظار می‌رود مدل‌های رده‌بالاتر دیرتر از راه برسند.
Nova Lake باید با قدرتی خیره‌کننده از راه برسد، اما فعلاً به نظر می‌رسد تیر Intel به سنگ خورده است. پردازنده‌های جدید این شرکت بر پایه سوکتی تازه ساخته شده‌اند و بنابراین ارتقا به آن‌ها مستلزم تعویض مادربرد است؛ در حالی که پردازنده‌های جدیدتر Zen ۶ روی مادربردهای AM5 پشتیبانی خواهند شد. ازاین‌رو بعید می‌دانم کاربران AMD یا حتی کاربران کنونی Intel حاضر شوند به سوکت جدید کوچ کنند.
آیا باید منتظر پردازنده‌های نُوا لیک بمانید؟
بازار سخت‌افزار رایانه اکنون به‌شدت داغ و گران است و این وضع دست‌کم تا سال ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت؛ زمانی که احتمالاً اوضاع کمی بهتر می‌شود. بااین‌حال، عمر مفید پردازنده‌ها از تقریباً تمام قطعات دیگر رایانه بیشتر است؛ بنابراین حتی پردازنده‌های Ryzen ۷۰۰۰ نیز برای بیشتر رایانه‌های اقتصادی و میان‌رده تا چند سال آینده کاملاً کارآمد خواهند بود.
جهش بزرگ Nova Lake وسوسه‌انگیز است، اما برای بیشتر کاربران رایانه هدفی واقع‌بینانه به شمار نمی‌رود. می‌شد به مدل‌های اقتصادی و میان‌رده آن امید بست، اما حتی این مدل‌ها نیز به bLLC مجهز نخواهند بود؛ ازاین‌رو گمان می‌کنم Zen ۶ بار دیگر دل کاربران رایانه را به دست آورد.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Shaheer Khan است. مشاهده مقاله اصلی