برای برنامه‌ها و خدمات زیادی روی رایانه‌ام پول می‌پردازم و حالا که انگار همه‌چیز اشتراکی شده، هزینه‌ها خیلی زود سر به فلک می‌کشند: ماهانه $۹.۹۹ برای Microsoft ۳۶۵، ماهانه $۲۲.۹۹ برای Adobe Photoshop، ماهانه $۱۹.۹۹ برای Acrobat Pro و مبالغ فراوان دیگر. حتی با قیمت‌گذاری محلی ارزان‌تری که نصیبم می‌شود، وقتی همه را با هم جمع می‌کنم، می‌بینم با همان پول می‌توانم در اتاق نشیمنم یک مرکز داده هوش مصنوعی راه بیندازم.
از سوی دیگر، دنیای شرکت‌ها هم که رسم خودش را دارد و می‌دانم دیر یا زود قیمت این اشتراک‌ها را بالا خواهند برد. البته می‌توانم برای تهیه برنامه‌هایی که اکنون بابتشان پول می‌دهم، به سراغ نسخه‌های غیرقانونی بروم؛ اما وقتی جایگزین‌های رایگان و واقعاً خوبی وجود دارند، چرا چنین کاری کنم؟ بعضی از آن‌ها فقط در حد راه‌انداختن کار نیستند؛ آن‌قدر امکانات دارند که دیگر اصلاً دلم برای نسخه‌های پولی تنگ نمی‌شود.
لیبره‌آفیس؛ جایگزین من برای مایکروسافت ۳۶۵
ابزارهای ضروری اداری، بدون پرداخت ماهانه
اگر از رایانه ویندوزی استفاده می‌کنید، Microsoft ۳۶۵ از آن اشتراک‌هایی است که به‌سختی می‌توان از آن دوری کرد. Windows پیوسته آن را تبلیغ می‌کند و حتی هنگام راه‌اندازی Windows روی رایانه‌ای تازه، یک دوره آزمایشی رایگان هم در اختیارتان می‌گذارد.
اشتباه برداشت نکنید؛ خیلی‌ها واقعاً به Microsoft ۳۶۵ نیاز دارند، اما تنها به بخش کوچکی از امکانات آن. خود من فقط برای استفاده از Word، Excel و گاهی PowerPoint هزینه‌اش را می‌پردازم؛ بنابراین چندین خدمت دیگر Microsoft که همراه آن ارائه می‌شوند، عملاً هیچ کاربردی برایم ندارند.
LibreOffice بیشتر نیازهای مرا برآورده می‌کند و کاملاً رایگان است. Writer را برای نوشتن سند، Calc را برای صفحه‌گسترده، Impress را برای ارائه و چندین ابزار دیگر در اختیار می‌گذارد. رابط کاربری آن دقیقاً مانند Microsoft Office نیست و تفاوت‌هایی نیز در سازگاری دارد؛ به‌ویژه وقتی با صفحه‌گسترده‌های پیچیده Excel یا سندهای Word با قالب‌بندی سنگین سروکار دارم.
بااین‌حال، LibreOffice در کارهای معمولی مانند نوشتن سند، ساخت صفحه‌گسترده، آماده‌کردن ارائه و بازکردن قالب‌های رایج فایل Microsoft Office بی‌نقص عمل می‌کند.
پی‌دی‌اف‌گیر سرانجام مرا از آکروبات پرو بی‌نیاز کرد
ویرایش رایگان پی‌دی‌اف به‌جای پرداخت هزینه
نخستین باری را که ناچار شدم برای Acrobat Pro پول بدهم، به یاد دارم. تمام عمرم از نسخه رایگان Acrobat فقط برای دیدن و حاشیه‌نویسی فایل‌های PDF استفاده کرده بودم. تا اینکه یک بار لازم شد فایلی را ویرایش و به سند Word تبدیل کنم و ناگهان دیدم برای انجام همین کار باید پول بپردازم.
احساس می‌کردم فایل‌های PDF هم به یکی دیگر از حوزه‌هایی تبدیل شده‌اند که شرکت‌های نرم‌افزاری از سر زیاده‌خواهی، کارهای ساده‌شان را پشت دیوار اشتراک پولی برده‌اند. ابتدا فکر می‌کردم فقط همان یک بار مجبور به پرداخت خواهم شد؛ اما رفته‌رفته بیشتر به ویرایش فایل‌های PDF نیاز پیدا کردم و در نتیجه اشتراکم را نگه داشتم؛ البته فقط تا زمانی که با PDFgear آشنا شدم.
PDFgear بسیاری از ابزارهایی را در اختیارم می‌گذارد که پیش‌تر برایشان به Acrobat Pro وابسته بودم؛ از ویرایش و حاشیه‌نویسی فایل‌های PDF گرفته تا تبدیل سندها، ادغام و جداسازی فایل‌ها و انجام دیگر کارهای رایج مربوط به PDF. مهم‌ترین تفاوت این است که دیگر هر بار برای ایجاد تغییری در یک سند، لازم نیست نگران پرداخت ماهانه دیگری باشم.
Acrobat Pro همچنان امکانات پیشرفته‌تری دارد و برای کسانی که به‌شدت به زیست‌بوم اسناد Adobe وابسته‌اند، انتخاب منطقی‌تری است. اما من به همه آن امکانات نیازی ندارم. PDFgear برای کارهایی که واقعاً با فایل‌های PDF انجام می‌دهم آن‌قدر خوب شده که دیگر نگه‌داشتن اشتراک Acrobat Pro هیچ توجیهی ندارد.
گیمپ؛ جایگزین من برای فتوشاپ
بیشتر ابزارهای ویرایش تصویر موردنیازم، بدون پرداخت هزینه
Photoshop به‌شکلی باورنکردنی قدرتمند است و می‌توان گفت بهترین نرم‌افزار حرفه‌ای ویرایش تصویر در جهان به شمار می‌رود. اما من حتی نزدیک به سطح یک ویرایشگر حرفه‌ای تصویر یا طراح گرافیک هم نیستم؛ بنابراین پرداخت هزینه‌اش توجیهی ندارد. گمان می‌کنم یک بار هزینه‌اش را پرداختم، شیفته امکانات و ابزارهایش شدم و پس از آن نیز بی‌فکر به پرداخت ادامه دادم؛ درحالی‌که تقریباً هیچ‌گاه از قابلیت‌های پیشرفته Photoshop استفاده نمی‌کردم.
بیشتر کارهای ویرایش تصویر من به تغییر اندازه، برش، حذف پس‌زمینه، تنظیم رنگ‌ها، افزودن متن، ساخت تصویر بندانگشتی و چند ویرایش ساده دیگر محدود می‌شود. همه این کارها را می‌توان با نرم‌افزار متن‌باز و ساده‌ای به نام GIMP انجام داد؛ آن هم بی‌نیاز از اشتراک. GIMP ویرایشگری تمام‌عیار است که از لایه‌ها، ماسک‌ها، ناحیه‌های انتخابی، فیلترها، قلم‌موها، متن و ابزارهای فراوان دیگر پشتیبانی می‌کند. همچنین می‌تواند طیف گسترده‌ای از قالب‌های تصویری را باز و صادر کند؛ بنابراین دیگر مجبور نیستم پیش از آغاز کار، پیوسته فایل‌ها را به قالب دیگری تبدیل کنم.
ادعا نمی‌کنم گیمپ از هر نظر جایگزینی بی‌نقص برای فتوشاپ است. فتوشاپ کاربران بسیار بیشتری دارد و امکانات فراوانی ارائه می‌دهد که کاربران حرفه‌ای شاید به آن‌ها وابسته باشند. اما من دقیقاً به همین دلیل گیمپ را دوست دارم: لازم نیست فقط به‌دلیل قابلیت‌هایی که احتمالاً هرگز به کارم نمی‌آیند، برای فتوشاپ پول بدهم.
کی‌پس‌اکس‌سی باعث شد لست‌پس را کنار بگذارم
آسودگی فضای ابری را با پایگاه داده‌ای رایگان و زیر اختیار خودم عوض کردم
مدیرهای گذرواژه از آن ابزارهایی هستند که به‌نظرم اهمیت زیادی دارند. همیشه از لست‌پس استفاده می‌کردم و راستش مشکلی هم با پرداخت هزینه اشتراک ماهانه $۳ نداشتم. اما در ژوئن ۲۰۲۶، لست‌پس بار دیگر با یک رخداد امنیتی روبه‌رو شد.
تازه این ماجرا پس از رخنه بزرگ اطلاعاتی لست‌پس در سال ۲۰۲۲ اتفاق افتاد؛ رخنه‌ای که طی آن مهاجمان به اطلاعات موجود در یک محیط ذخیره‌سازی ابری، از جمله اطلاعات حساب مشتریان و نسخه پشتیبان داده‌های گاوصندوق آن‌ها، دسترسی پیدا کردند. همین کافی بود تا دوباره از خودم بپرسم آیا واقعاً می‌خواهم گاوصندوق گذرواژه‌هایم را به یک سرویس ابری بسپارم یا نه.
بنابراین به کی‌پس‌اکس‌سی کوچ کردم؛ مدیر گذرواژه‌ای رایگان و متن‌باز که اطلاعات ورودم را در پایگاه داده‌ای رمزگذاری‌شده نگه می‌دارد. به‌جای آنکه گاوصندوق گذرواژه‌هایم کاملاً در زیست‌بوم یک سرویس اشتراکی محصور باشد، می‌توانم پایگاه داده را روی دستگاه خودم نگه دارم و خودم تصمیم بگیرم کجا ذخیره و همگام‌سازی شود.
این برنامه همه قابلیت‌هایی را که از یک مدیر گذرواژه امروزی انتظار دارم در اختیارم می‌گذارد؛ از ساخت گذرواژه‌های نیرومند و یکپارچگی با مرورگر گرفته تا فیلدهای سفارشی و ذخیره‌سازی امن. تفاوت اصلی در شیوه همگام‌سازی است. کی‌پس‌اکس‌سی مانند مدیرهای گذرواژه ابری رایج عمل نمی‌کند که همه‌چیز را خودکار از راه سرورهای شرکت همگام می‌کنند. اگر بخواهم در چند دستگاه به پایگاه داده‌ام دسترسی داشته باشم، باید مدیریت و همگام‌سازی آن را خودم بر عهده بگیرم. این کار کمی زحمت بیشتری دارد، اما من همین میزان اختیار را ترجیح می‌دهم؛ ضمن اینکه نباید فراموش کرد رایگان است.
دیگر لازم نیست برای همه‌چیز پول بدهم
اشتراک‌ها ذاتاً بد نیستند و من هنوز هم مشترک سرویس‌های فراوان دیگری هستم. اگر هر روز از برنامه‌ای استفاده کنم و آن‌قدر در وقتم صرفه‌جویی کند که قیمتش توجیه‌پذیر باشد، با کمال میل هزینه‌اش را می‌پردازم.
مشکل از جایی آغاز می‌شود که فقط به‌دلیل شناخته‌شده‌تر بودن چند گزینه، هزینه چندین اشتراک را می‌پردازم. هیچ‌یک از برنامه‌هایی که پیش‌تر درباره‌شان صحبت شد، نسخه‌ای کاملاً همسان از نرم‌افزاری نیست که جایش را گرفته است؛ اما هدف هم اساساً این نیست. مهم این است که برای نیازهای واقعی من به‌اندازه کافی خوب‌اند.
وقتی چند جایگزین رایگان می‌توانند اشتراک‌هایی را کنار بزنند که سالانه صدها دلار برایم هزینه داشتند، بی‌تردید ترجیح می‌دهم آن پول را در حساب بانکی‌ام نگه دارم.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Oluwaseun Bamisile است. مشاهده مقاله اصلی