داشتن طرح اینترنت پرسرعت همیشه به این معنا نیست که وای‌فای سریعی هم خواهید داشت. من زمانی به این نکته پی بردم که اتصال اینترنت خانه‌ام سرعت بالایی فراهم می‌کرد، اما تماس‌های تصویری‌ام پی‌درپی قطع و وصل می‌شد و بارگیری فایل‌ها در سوی دیگر خانه به‌شدت کند بود.
من هم مانند بسیاری از مردم، ابتدا شرکت ارائه‌دهنده اینترنت را مقصر می‌دانستم؛ اما بعد فهمیدم وای‌فای و اتصال اینترنت دو چیز متفاوت‌اند. در واقع، شرکت ارائه‌دهنده خدمات اینترنت یا ISP اینترنت را به خانه شما می‌رساند و روتر این اتصال را به‌صورت بی‌سیم میان دستگاه‌هایتان پخش می‌کند. اگر چیزی در این ارتباط بی‌سیم اختلال ایجاد کند، حتی با داشتن طرح اینترنت پرسرعت نیز ممکن است وای‌فای به‌طرز آزاردهنده‌ای کند باشد.
پیش از آنکه تمام تقصیرها را به گردن ISP بیندازید یا برای ارتقای طرح اینترنت پهن‌باند خود هزینه بیشتری بپردازید، باید ببینید میان روتر و دستگاه‌هایتان چه می‌گذرد.
روتر را در جای نامناسبی گذاشته‌اید
جای روتر تأثیر چشمگیری دارد
این نکته ساده و بدیهی به نظر می‌رسد، اما محل قرارگیری روتر تأثیر چشمگیری بر کارایی وای‌فای دارد. بیشتر ما چندان به محل و چگونگی قرار گرفتن روتر اهمیت نمی‌دهیم. روترها اغلب همان جایی نصب می‌شوند که کارشناس ISP پریزی پیدا کرده و نصب دستگاه در آن آسان‌تر بوده است؛ مثلاً پشت تلویزیون یا روی زمین و در گوشه اتاق. متأسفانه این‌ها از بدترین مکان‌ها برای دستگاهی هستند که امواج رادیویی پخش می‌کند.
سیگنال‌های وای‌فای نمی‌توانند از هر چیزی عبور کنند و با افزایش فاصله و وجود هر مانعی، مانند دیوار، لوازم خانگی یا آکواریوم، ضعیف‌تر می‌شوند. بنابراین باید موانع میان روتر و دستگاه‌هایتان را تا حد امکان کاهش دهید. بهترین جای روتر، نقطه‌ای مرکزی، مرتفع و بدون پوشش است. برای نمونه، می‌توانید آن را روی قفسه بگذارید یا با پایه‌ای به دیوار نصب کنید. همچنین باید روتر را از کابل‌ها و وسایل الکترونیکی، مانند برخی دستگاه‌های بلوتوثی و اجاق‌های مایکروویو، دور نگه دارید. گاهی همین جابه‌جایی ساده می‌تواند نقاط کور خانه را از میان ببرد.
از باند نامناسب وای‌فای استفاده می‌کنید
همه باندهای وای‌فای یکسان نیستند
روترهای امروزی می‌توانند دست‌کم روی دو باند فرکانسی ۲.4GHz و 5GHz سیگنال پخش کنند. مدل‌های جدیدتر حتی از باند 6GHz نیز پشتیبانی می‌کنند. هر باند مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارد.
برای نمونه، باند ۲.4GHz برد بیشتری دارد و بهتر از دیوارها عبور می‌کند، اما کندتر است و اختلال دستگاه‌های دیگر نیز بیشتر بر آن اثر می‌گذارد. در مقابل، باند 5GHz سرعت بسیار بالاتری فراهم می‌کند، ولی برد کوتاه‌تری دارد. باند 6GHz که در روترهای Wi-Fi 6E و Wi-Fi ۷ در دسترس است، سریع‌تر و خلوت‌تر است، اما برد کمتری دارد. بنابراین باندی که دستگاه شما به کار می‌گیرد، مستقیماً بر سرعت و برد اتصال اثر می‌گذارد.
در واقع، هیچ‌یک از این باندها در همه شرایط بهترین گزینه نیستند. اگر نزدیک روتر نشسته‌اید، اتصال به 5GHz و بهره‌مندی از سرعت بیشتر منطقی‌تر است. در مقابل، اگر از روتر فاصله دارید و چند دیوار میان شما و آن قرار گرفته است، باند ۲.4GHz می‌تواند اتصال پایدارتری فراهم کند.
من برای هر باند روتر نام جداگانه‌ای تعیین کرده‌ام و دستگاه‌هایم را متناسب با نیازم، به‌صورت دستی به باند مناسب وصل می‌کنم.
کانال وای‌فای شما شلوغ است
شاید روتر برای یافتن فضای خالی می‌جنگد
حتی اگر روتر در جای مناسبی باشد و دستگاهتان نیز از باند درست استفاده کند، باز هم ممکن است سرعت اینترنت پایین بماند؛ زیرا شبکه‌های اطراف می‌توانند در اتصال شما اختلال ایجاد کنند. این مشکل به‌ویژه در آپارتمان‌های ساختمان‌های بزرگ یا مناطق پرجمعیت بسیار رایج است، زیرا ممکن است چندین روتر در نزدیکی شما فعال باشند. در نتیجه، روترتان ناچار می‌شود برای استفاده از همان کانال با شبکه‌های دیگر رقابت کند.
باند ۲.4GHz بیش از همه از این مشکل آسیب می‌بیند، زیرا کانال‌های بدون هم‌پوشانی کمتری دارد: ۱، ۶ و ۱۱. این موضوع یکی از مهم‌ترین دلایل افت سرعت وای‌فای در ساعت‌های خاصی از روز است.
بیشتر روترها به‌طور پیش‌فرض کانال را در حالت «خودکار» انتخاب می‌کنند، اما همیشه بهترین گزینه را برنمی‌گزینند. گاهی ممکن است روتر به کانالی شلوغ متصل شود. بنابراین بهتر است به تنظیمات وای‌فای بروید و کانال را به گزینه‌ای خلوت‌تر تغییر دهید. همچنین می‌توانید از برنامه‌های تحلیلگر وای‌فای استفاده کنید؛ این برنامه‌ها کم‌تراکم‌ترین کانال‌های محدوده شما را نشان می‌دهند و کمک می‌کنند کانالی خلوت‌تر را به‌صورت دستی برگزینید.
شاید روتر از پس چیدمان شبکه‌تان برنمی‌آید
بار سنگینی بر دوش روتر است
یک خانهٔ امروزی ممکن است ده‌ها دستگاه متصل داشته باشد؛ از گوشی، لپ‌تاپ، تلویزیون و کنسول گرفته تا بلندگو، دوربین، پریز هوشمند، زنگ در و انواع وسایل دیگر. روترهای امروزی می‌توانند شمار زیادی دستگاه را مدیریت کنند؛ بنابراین مشکل لزوماً تعداد دستگاه‌ها نیست. آنچه اهمیت دارد توان سخت‌افزار روتر و نوع فعالیت دستگاه‌های شماست.
برای نمونه، یک روتر می‌تواند ده‌ها لامپ هوشمند را بی‌هیچ زحمتی هم‌زمان مدیریت کند. اما وقتی چند گوشی هوشمند و لپ‌تاپ یا تلویزیون به‌طور هم‌زمان ویدئوهای 4K پخش می‌کنند، بازی دانلود می‌کنند یا فایل‌هایی را در فضای ابری بارگذاری می‌کنند، شرایط کاملاً متفاوت است. روتر باید همهٔ این اتصال‌ها را مدیریت کند و یک مدل قدیمی یا رده‌پایه شاید از پس چنین بار سنگینی برنیاید. همچنین ممکن است از استانداردهای جدیدتر وای‌فای و کانال‌های عریض‌تر پشتیبانی نکند و در نتیجه نتواند چندین دستگاه را به‌شکلی کارآمد مدیریت کند.
اگر روتر قدیمی دارید، بد نیست بررسی کنید که از کدام استاندارد وای‌فای پشتیبانی می‌کند. یک روتر جدیدتر با Wi-Fi ۶، Wi-Fi 6E یا Wi-Fi ۷ می‌تواند بهبود محسوسی به همراه داشته باشد؛ به‌ویژه در خانه‌های شلوغی که دستگاه‌های فراوانی به شبکه متصل‌اند. البته توان واقعی سخت‌افزار نیز تعیین‌کننده است. یک روتر امروزی Wi-Fi ۷ احتمالاً با پردازنده‌ای چهار‌هسته‌ای، 2GB حافظهٔ RAM ــ یا حتی 4GB ــ و حداکثر 512MB یا حتی 1GB فضای ذخیره‌سازی داخلی عرضه می‌شود؛ برخی مدل‌ها نیز در همهٔ این زمینه‌ها مشخصات قدرتمندتری دارند.
به زبان ساده، اگر قابلیت‌های بیشتری مانند MLO، شکل‌دهی پرتو، پشتیبانی از کاربران هم‌زمان بیشتر و امکاناتی از این دست می‌خواهید، به روتری با سخت‌افزار قدرتمندتر نیاز دارید.
شاید به توسعه‌دهنده یا سامانهٔ مش نیاز داشته باشید
گاهی یک روتر کافی نیست
گاهی روتر شما سالم است و در جای مناسبی هم قرار دارد، اما خانه آن‌قدر بزرگ یا معماری آن چنان نامتعارف است که یک نقطهٔ دسترسی به‌تنهایی کفایت نمی‌کند. دیوارهای ضخیم، چندطبقه بودن ساختمان و نقشه‌های کشیده می‌توانند پوشش شبکه را با مشکل روبه‌رو کنند. در چنین شرایطی، توسعه‌دهنده‌های وای‌فای و سامانه‌های مش به کار می‌آیند؛ البته به یاد داشته باشید که این دو راهکار یکسان نیستند.
توسعه‌دهنده، سیگنال موجود را دریافت می‌کند و آن را تا نقاط دورتری از خانه بازمی‌فرستد. این راهکار ارزان و ساده است و می‌تواند نقاط کور را برطرف کند یا دامنهٔ پوشش را به بخش‌های دوردست خانه گسترش دهد. بااین‌حال، باید در انتخاب محل نصب آن دقت کنید؛ اگر توسعه‌دهنده را جایی بگذارید که سیگنال وای‌فای ضعیف است، همان سیگنال ضعیف را بازپخش خواهد کرد.
سامانهٔ مش با بهره‌گیری از چند گره، پوشش وای‌فای را در محدوده‌ای گسترده‌تر فراهم می‌کند. این راهکار معمولاً برای خانه‌های بزرگ، ساختمان‌های چندطبقه و فضاهایی که پوشش دادنشان دشوار است، گزینهٔ بهتری به شمار می‌رود.
وای‌فای سریع فقط به سرعت وابسته نیست
وقتی وای‌فای کند به نظر می‌رسد، ارتقای طرح اینترنت تنها راه‌حل نیست. ابتدا سراغ راهکارهای ساده‌ای بروید که پیش‌تر به آن‌ها پرداختیم. دستگاه‌های خود را نیز بررسی کنید؛ شاید گوشی، لپ‌تاپ یا تبلت قدیمی شما از استاندارد منسوخ وای‌فای یا سخت‌افزار بی‌سیم قدیمی بهره ببرد. اگر دستگاه‌ها از رده خارج باشند، حتی با یک روتر رده‌بالا نیز سرعت مطلوبی نخواهید داشت. چنین دستگاه‌هایی می‌توانند کارایی دیگر وسایل متصل به شبکه را هم کاهش دهند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومی‌سازی مقاله‌ای از MakeUseOf به قلم Kanika Gogia است. مشاهده مقاله اصلی