آمازون تغییر مهمی در شیوه استفاده از مدیریت حقوق دیجیتال یا DRM در سکوی کیندل اعمال کرده و کاربران را سخت خشمگین ساخته است. زمانبندی این اتفاق هم نمیتوانست بدتر باشد؛ چرا که تغییری نامشخص در شیوه کار لیبی، برنامه محبوب کتابخانههای الکترونیکی، نیز در میان جامعه کیندل سروصدا به پا کرده است. هر دو تغییر میتوانند صاحبان کیندل را به سوی گزینههایی مانند کوبو سوق دهند.
هیچیک از این دو تغییر بهطور رسمی اعلام نشد و هر دو را نخست کاربران کیندل کشف کردند. با این حال، هر دو بر شیوه استفاده شمار زیادی از دارندگان این کتابخوان الکترونیکی اثر میگذارند؛ اثری که نباید دستکم گرفته شود.
آمازون DRM کیندل را سختگیرانهتر کرد
بهروزرسانی میانافزار، بیفهرست تغییرات
نخستین تغییر به مدیریت حقوق دیجیتال کیندل آمازون، یا DRM، مربوط است. اوایل همین ماه مشخص شد که بهروزرسانی نرمافزاری تازه کیندل اوسیس، دانلود کتابهای الکترونیکی از دستگاه را دشوارتر کرده است. نسخه ۵.۱۸.۲.۱.۱ بدون هیچ یادداشت انتشار عرضه شد تا روشن کند چه تغییراتی در بر دارد. اما اکنون میدانیم که این نسخه DRM محافظ کتابهای الکترونیکی ذخیرهشده در کیندلها را تقویت میکند.
اکنون میدانیم دستگاههای کیندل اوسیس که نسخه نرمافزاری ۵.۱۸.۲.۱.۱ را اجرا میکنند، در برابر بیشتر ابزارهای حذف DRM مقاوم شدهاند. این هم رویدادی جداگانه نیست. آمازون از سال ۲۰۲۵ همین رمزگذاری ارتقایافته را در سراسر خانواده دستگاههای خود گسترش داد. کیندلهای قدیمی نسل دهم و پیپروایت ۴ پیشتر در سال ۲۰۲۶ پشتیبانی از جیلبریک را از دست دادند و در ماه مه امسال نیز امکان دانلود کتابهای الکترونیکی برای پنج نسل نخست کیندل قطع شد.
خانواده اوسیس یکی از آخرین گروههای مهمی بود که در برابر این تغییر دوام آورده بود. اکنون به نظر میرسد کیندل وویج تنها مدلی است که هنوز بهروزرسانی نرمافزاریِ افزودهشدن DRM تازه و سختگیرانهتر را دریافت نکرده است؛ هرچند بیتردید این وضعیت نیز دیری نمیپاید.
راه گریز حالت هواپیما بسته شد
ترفند محبوب لیبی
برای برخی کاربران، شاید مسئله مهمتر تغییر تازهای باشد که بر استفادهکنندگان برنامه کتابخانهای لیبی اثر میگذارد. لیبی به خوانندگان اجازه میدهد از راه سامانه اوردرایو، کتابهای الکترونیکی را از کتابخانههای عمومی امانت بگیرند. کتابهای امانتگرفتهشده از برنامه لیبی را میتوان روی کیندل بارگذاری کرد و پس از پایان مهلت امانت، بهطور خودکار حذف میشوند؛ اما این حذف فقط زمانی انجام میشود که کیندل به اینترنت وصل باشد.
چنانکه احتمالاً خودتان هم حدس زدهاید، کاربران کیندل سالها از این ویژگی برای طولانیتر کردن مهلت امانت بهره میبردند. قرار دادن کیندل در حالت هواپیما مانع از آن میشد که لیبی مجوز کتاب الکترونیکی را لغو کند و در نتیجه، خواننده زمان بیشتری در اختیار داشت. البته بهمحض آنکه کیندل دوباره به اینترنت وصل میشد، مجوز حذف میشد.
باید به یاد داشت که استفاده از ترفند حالت هواپیما مانع امانت گرفتن همان کتاب الکترونیکی از سوی دیگران نمیشد. از دید لیبی، مجوز لغو شده بود و کتاب بیدردسر به نفر بعدی در صف میرسید؛ اگر بخواهید، تخلفی بیزیان بود.
با این حال، از میانه اوت، انبوهی از گفتوگوهای ردیت تأیید کردهاند که ترفند حالت هواپیما دیگر روی سختافزارهای جدیدتر کیندل کار نمیکند. مدلهای کیندل پیپروایت نسل یازدهم و دوازدهم، همراه با کالرسافت سیگنچر ادیشن، در این میاناند. کاربران میگویند پیش از باز شدن کتاب الکترونیکیِ منقضیشده، از آنان خواسته میشود وایفای را دوباره فعال کنند. همین که چنین کنند، دیگر کار تمام است.
عجیب آنکه نه آمازون و نه اوردرایو تأیید نکردهاند که این تغییر را خودشان اعمال کردهاند؛ احتمالاً چون میدانند خبرش با استقبال روبهرو نخواهد شد. آمازون میگوید از سمت خود چیزی را تغییر نداده است، اما آشکارا اتفاقی در جریان است.
کوچ از کیندل به کوبو
راهحلی ناقص
آمازون زمانی بازار کتابخوانهای الکترونیکی را یکتنه در اختیار داشت، اما دیگر چنین نیست. این اقدام میتواند برخی صاحبان کیندل را از سکوی آمازون دور و به سوی کوبو روانه کند؛ تغییری که بسیاری پیشتر به آن اندیشیدهاند و عدهای نیز عملاً انجامش دادهاند.
اما در نهایت، مهاجرت از کیندل به کوبو آن معامله برد-بردی نیست که بعضیها وانمود میکنند. درست است که حذف DRM کوبو، در مجموع، از نسخه تازه و تقویتشده آمازون آسانتر است، اما این فقط بخشی از ماجراست.
برای کسانی که بهخاطر وضعیت لیبی قصد کوچ به کوبو دارند، خبر بدی وجود دارد. خلاصه اینکه این کار بیفایده است: ترفند حالت هواپیما از پیش روی دستگاههای کوبو هم کار نمیکند. روی آوردن به کوبو در واقع فقط به انعطافپذیری بیشتر DRM مربوط میشود؛ انعطافی که آمازون در حال حذف آن از کیندلهایش است.
تصویر بزرگتر
نقشه بزرگ آمازون
هر یک از این دو تغییر در شیوه استفاده مردم از کیندل، بهتنهایی هم دردسرساز بود؛ اما کنار هم که قرار میگیرند، بیشتر از آنکه اتفاقی به نظر برسند، رنگوبوی فشاری هدفمند دارند.
بهراحتی میتوان این تغییرها را تلاشی از سوی آمازون دانست تا مطمئن شود کاربران کتابهای کیندل خود را به پلتفرمهای دیگر منتقل نمیکنند و برای همیشه در اکوسیستم آن میمانند. این اقدام همچنین باعث میشود افراد کمتری بتوانند کتابها را رایگان روی پلتفرمهای کیندل بخوانند. آمازون با حذف راه دور زدنِ دوره امانت لیبی میداند که وقت بسیاری از کاربران تمام خواهد شد. و وقتی این اتفاق بیفتد، ممکن است فقط برای تمام کردن کتاب، نسخه الکترونیکی آن را از فروشگاه کیندل بخرند.
اینکه همه اینها هدف صریح آمازون بوده یا صرفاً پیامد جانبی سختگیرانهتر شدن تدابیر امنیتیاش، چندان اهمیتی ندارد. حاصل همان است: خوانندگان کیندل نسبت به گذشته انعطافپذیری کمتری دارند.
منبع: این مطلب ترجمه و بومیسازی مقالهای از MakeUseOf به قلم Oliver Haslam است. مشاهده مقاله اصلی