خط سفید پشت هواپیماها یا کنتریل (Contrail)چیه؟

مقدمه

کنتریل (Contrail)، که در فارسی «پس‌دمه» یا «ابر خطی» نیز نامیده می‌شودaviationarticles.ir، به ابرهای باریک و سفیدی گفته می‌شود که به دنبال هواپیماهای جت در آسمان ظاهر می‌شوند. این خطوط سفید در واقع چیزی جز تودهٔ کوچکی از ابر نیستند که بر اثر میعان (چگالش) بخار آب خروجی موتور هواپیما در هوای بسیار سرد و رقیق ارتفاعات بالا تشکیل می‌شوندen.wikipedia.org. در ادامه به چگونگی شکل‌گیری فیزیکی‌-شیمیایی این پدیده، انواع آن و نیز باورهای نادرست پیرامون آن می‌پردازیم.

تشکیل فیزیکی و شیمیایی کنتریل‌ها

یک هواپیمای جت دو موتوره در حال ایجاد دو رد کنتریل در آسمان. کنتریل‌ها اساساً ابرهایی از جنس آب یخ‌زده هستند که در پشت هواپیماهای در حال پرواز در ارتفاع بالا شکل می‌گیرندen.wikipedia.org. موتور جت با سوزاندن سوخت، مقدار زیادی بخار آب به‌همراه گازهایی مانند دی‌اکسید کربن تولید می‌کندepa.gov. این گازهای بسیار داغ هنگام خروج از اگزوز، وارد هوای پیرامون خود در ارتفاع کروز می‌شوند که دمای بسیار پایینی (اغلب زیر 40- درجه سلسیوس) داردrmets.org. در چنین دمای پایینی، بخار آب موجود در اگزوز به سرعت روی ذرات ریز معلق (دوده، ذرات گوگردی و سایر ناخالصی‌های حاصل از احتراق سوخت) میعان کرده و قطرات بسیار ریز آب تشکیل می‌دهدrmets.org. این قطرات سپس تقریباً بلافاصله منجمد می‌شوند و میلیاردها بلور یخ کوچک را می‌سازند که به صورت یک رد ابری سفید رنگ قابل مشاهده استepa.govrmets.org. به بیان ساده، کنتریل زمانی شکل می‌گیرد که هوای بسیار سرد و مرطوب در ارتفاع بالا با گازهای داغ خروجی موتور جت مخلوط شود و آب موجود در آن به حالت مایع و سپس یخ درآیدepa.gov. همین پدیده را در مقیاس کوچک‌تر می‌توان در زمستان مشاهده کرد؛ مثلاً وقتی دم و بازدم انسان در هوای سرد به صورت بخار سفید قابل دیدن می‌شود یا دود اگزوز خودرو در روز سرد زمستانی به شکل مه سفید درمی‌آیدepa.gov – کنتریل هواپیما نیز نمونه‌ای مشابه در مقیاس بزرگ‌تر است.

از آنجا که شرایط جو در ارتفاعات بالا (جایی که هواپیماهای جت پرواز می‌کنند) با شرایط سطح زمین متفاوت است، تشکیل کنتریل وابستگی زیادی به دما و رطوبت همان لایه از هوا داردepa.gov. معمولاً جت‌های مسافربری در ارتفاع حدود 8 تا 12 کیلومتری از سطح زمین (نزدیک به 25000 تا 40000 پا) پرواز می‌کنندen.wikipedia.org. در این ارتفاعات دما غالباً بسیار پایین (اغلب کمتر از 40-°C) و رطوبت نسبی هوا ممکن است بالا باشد. وجود دمای پایین و رطوبت کافی، شرط اصلی تشکیل کنتریل استearthdata.nasa.govrmets.org. اگر هوا به اندازه کافی سرد و مرطوب باشد، بخار آب ناشی از موتور به مرحله اشباع می‌رسد و میعان/انجماد رخ می‌دهد؛ اما اگر هوا گرم‌تر یا خشک‌تر از حد لازم باشد، بخار آب نمی‌تواند به مایع/یخ تبدیل شود و در نتیجه کنتریل تشکیل نخواهد شدfaa.gov. به همین دلیل است که هواپیماهای کوچک یا ملخ‌دار که در ارتفاع پایین‌تر (با هوای نسبتاً گرم‌تر) پرواز می‌کنند معمولاً ردی از کنتریل به جا نمی‌گذارندearthdata.nasa.gov.

علاوه بر مکانیزم اصلی فوق که مربوط به گازهای خروجی موتور جت است، در برخی شرایط پدیده‌های آیرو دینامیکی نیز می‌توانند رد ابری مشابهی ایجاد کنند. هنگامی که هوا با سرعت زیاد روی بال‌ها و بدنه هواپیما حرکت می‌کند، فشار آن کاهش یافته و دما افت می‌کند؛ این می‌تواند باعث میعان بخار آب محیط بر اثر افت فشار شود. به‌ویژه در هوای بسیار مرطوب، گاهی گردابه‌های نوک بال هواپیما تبدیل به رشته‌های ابری مارپیچ کوچکی در پشت بال‌ها می‌شوندearthdata.nasa.govaviationarticles.ir. این نوع ابرهای دنباله‌دار که منشأ آنها بیش‌تر اثر آیرودینامیکی بال است تا گازهای اگزوز، معمولاً بسیار کوتاه‌مدت بوده و نزدیک هواپیما مشاهده می‌شوند (مثلاً در مانورها یا نمایش‌های هوایی در رطوبت بالا به شکل دو نوار سفید کوتاه در نوک بال جنگنده‌ها دیده می‌شود). به هر روی، چه کنتریل ناشی از اگزوز موتور و چه ناشی از اثر آیرودینامیکی، ماهیت فیزیکی آن یکی است: ابرهایی از قطرات آب یا بلور یخ که در اثر سرد شدن و اشباع‌شدن هوای مرطوب ایجاد می‌شوندrmets.org.

انواع کنتریل‌ها و شرایط پایداری

مدت دوام یک کنتریل در آسمان متغیر است و کاملاً به شرایط جوی (به‌ویژه رطوبت) در ارتفاع پرواز بستگی داردepa.gov. به طور کلی می‌توان کنتریل‌ها را از نظر پایداری به دو دسته تقسیم کرد: کنتریل‌های کوتاه‌عمر و کنتریل‌های پایدار. در شرایطی که هوای جو در ارتفاع مورد نظر نسبتاً خشک باشد (رطوبت نسبی زیر حد اشباع)، کنتریل تشکیل‌شده خیلی زود تبخیر یا تصعید می‌شود و طی چند ثانیه تا چند دقیقه ناپدید می‌گرددepa.gov. این نوع کنتریل کوتاه (ناپایدار) معمولاً باریک و کم‌رنگ است و طول زیادی پشت سر هواپیما نمی‌کشد. در مقابل، اگر هواپیما در لایه‌ای بسیار مرطوب از جو پرواز کند که هوا در آن به حالت فوق‌اشباع نسبت به یخ رسیده است، کنتریل حاصل برای مدت طولانی باقی می‌ماند و حتی پس از عبور هواپیما نیز تا مدت‌ها (چندین دقیقه تا ساعت‌ها، گاهی بیش از یک روز) در آسمان دیده می‌شودepa.gov. این کنتریل‌های پایدار به مرور زمان تحت تأثیر بادهای لایه‌بالاترو فرآیندهای جوی پخش و گسترده می‌شوند و ممکن است از حالت یک خط باریک اولیه، به شکل ابرهای نازک پراکنده درآیندepa.gov. در واقع یک کنتریل پایدار می‌تواند به تدریج به یک ابر سیروس مصنوعی بدل شود که بخش قابل توجهی از آسمان را می‌پوشاندepa.gov. شکل زیر نمونه‌ای از چند کنتریل پایدار را نشان می‌دهد:

چندین کنتریل پایدار به صورت خطوط سفید موازی و متقاطع در آسمان (بر فراز شهر دولوث در ایالت مینه‌سوتا، ایالات متحده). این الگوهای توری‌شکل نتیجه ترافیک هوایی سنگین در شرایط جوی بسیار مرطوب هستند؛ هر خط سفید در ابتدا رد یک هواپیما بوده که به دلیل رطوبت زیاد پراکنده و عریض شده است.

از آنجا که شرایط دمایی و رطوبتی مناسب (هوای بسیار سرد و مرطوب) همیشه و همه‌جا مهیا نیست، همه هواپیماها نیز لزوماً کنتریل قابل مشاهده تولید نمی‌کنند. برآورد شده که شاید کمتر از ۲۰٪ پروازها (کمتر از یک پنجم هواپیماها) موفق به ایجاد کنتریل شوند، زیرا هوای جو باید هم به‌اندازه کافی سرد و هم مرطوب باشد تا رد پایدار شکل گیردrmets.org. به طور معمول، هرچه یک هواپیما بالاتر و در هوای سردتر پرواز کند، احتمال تشکیل و بقای کنتریل بیشتر می‌شودearthdata.nasa.gov. همچنین هرچه رطوبت هوا بیشتر باشد، کنتریل حاصل پررنگ‌تر و دیرپاتر خواهد بودrmets.org؛ برعکس، در هوای خشک حتی اگر کنتریل لحظه‌ای تشکیل شود خیلی زود بلورهای یخ آن تصعید شده و ناپدید می‌شوندrmets.org. بنابراین عامل رطوبت تعیین می‌کند که رد هواپیما یک خط کوتاه و محو باشد یا ابری پهن و پایدار که مدت‌ها باقی بماندepa.gov.

شکل ظاهری کنتریل‌ها نیز بسته به شرایط جو و مسیر پرواز هواپیما متفاوت است. در حالت عادی، رد هواپیما به صورت یک خط مستقیم دنبال مسیر پرواز دیده می‌شود. اما تغییرات جهت باد در ارتفاعات بالا می‌تواند این خطوط را منحنی یا مارپیچ جلوه دهد. گاهی در مناطق پرترافیک که چندین هواپیما در ارتفاعات مختلف در حال عبورند، الگوهای متقاطع یا شطرنجی از تجمع کنتریل‌ها در آسمان پدید می‌آیدepa.gov. برای نمونه، اگر هواپیماها در الگوی مسیر دایره‌ای (Holding Pattern) منتظر مجوز فرود باشند، ممکن است دایره‌های ابری متحدالمرکزی در آسمان دیده شودfaa.gov. همچنین شروع و قطع‌شدن کنتریل در امتداد مسیر یک هواپیما می‌تواند ناشی از ورود و خروج هواپیما به لایه‌های مرطوب/خشک مختلف در جو باشد – امری که از روی زمین ممکن است به صورت خط چین‌گونه تعبیر شودfaa.gov. لازم به ذکر است که برخی پدیده‌های طبیعی نیز می‌توانند به شکل ابرهای خطی باریک ظاهر شوند. برای مثال، امواج گرانشی جو یا برخی جبهه‌های هوایی ممکن است ابرهای نواری موازی ایجاد کنند که از دید ناظر زمینی شبیه چند کنتریل قدیمی به‌نظر برسندfaa.gov. این ابرها کاملاً طبیعی هستند و ارتباطی با هواپیما ندارند، ولی می‌توانند با کنتریل‌ها اشتباه گرفته شوند.

از دید علمیِ سازمان جهانی هواشناسی، کنتریل‌های هواپیما به عنوان نوعی ابر مصنوعی رده‌بالا طبقه‌بندی می‌شوند. در طبقه‌بندی بین‌المللی ابرها، تمامی ابرهایی که به طور مستقیم بر اثر فعالیت‌های انسانی شکل می‌گیرند با پسوند لاتین homogenitus (انسان‌زاد) نامگذاری می‌شوندaviationarticles.ir. بنابراین کنتریل‌ها یک نوع ابر «سیروس انسان‌زاد» محسوب می‌شوند و حتی واژه ویژه‌ای به نام Cirrus Aviaticus (سیروس هوانوردی) برای اشاره به ابرهای سیروسی حاصل از هواپیما به کار می‌رودaviationarticles.ir. همچنین هنگامی که کنتریل‌های پایدار دچار تغییر شکل و گسترش شوند، در ادبیات علمی گاهی از اصطلاح homomutatus (دگرگون‌شدهٔ انسان‌زاد) برای آنها استفاده می‌شودen.wikipedia.org. به بیان ساده، ابر نازک سیروس گسترده‌ای که از یک کنتریل به جا می‌ماند، یک ابر مصنوعی ثانویه است که خاستگاه اولیه انسانی (هواپیما) داشته است. این گونه ابرهای حاصل از کنتریل‌های پایدار موضوع پژوهش‌های علمی در زمینهٔ اقلیم‌شناسی نیز قرار گرفته‌اند، زیرا افزایش ترافیک هوایی و ظهور چنین ابرهایی می‌تواند بر میزان پوشش ابر و به تبع آن بر توازن انرژی زمین اثرگذار باشدepa.gov. مدل‌سازی‌ها نشان می‌دهد که احتمالاً این ابرهای سیروس ناشی از کنتریل دارای اثر گرمایشی خفیفی در جو هستند (با جلوگیری از بازتاب گرمای زمین به فضا)epa.gov، هرچند تحقیقات بیشتری برای کمّی‌سازی این اثر در حال انجام است.

نظریه‌های غیرعلمی و تئوری توطئه پیرامون کنتریل‌ها

از دهه 1990 میلادی به بعد، همزمان با افزایش قابل مشاهدهٔ کنتریل‌ها در آسمان، یک نظریه توطئه شکل گرفت که این پدیده را نه صرفاً نتیجه طبیعی عبور هواپیما، بلکه حاصل پاشیدن عمدی مواد شیمیایی توسط هواپیماها می‌داند. طرفداران این نظریه که به نام «کیم‌ترایل» (Chemtrail، مخفف Chemical Trail به معنی «دنباله شیمیایی») شهرت یافتهaviationarticles.ir، معتقدند کنتریل‌های ماندگاری که در آسمان مشاهده می‌شوند در واقع رد اسپری‌شدن مخفیانه مواد شیمیایی یا بیولوژیکی خطرناک هستند که به‌طور عمد از هواپیماهای ارتفاع‌بالا منتشر می‌شوندen.wikipedia.org. به باور ایشان، کنتریل‌های عادی باید به سرعت محو شوند و این که برخی ردها مدت طولانی باقی می‌مانند، نشان می‌دهد که حاوی مواد افزودنی ویژه‌ای هستندen.wikipedia.org. در فضای این تئوری توطئه، اهداف گوناگونی برای این کار ادعا می‌شود؛ از جمله کنترل تشعشع خورشید و تغییر اقلیم، دستکاری آب‌وهوا (مثلاً ایجاد خشکسالی یا بارندگی عمدی)، کنترل ذهن و جمعیت انسان‌ها، یا حتی جنگ شیمیایی/بیولوژیکی علیه مردمen.wikipedia.org. برخی معتقدند این مواد شیمیایی مخفی باعث انواع مشکلات سلامتی (به‌ویژه بیماری‌های تنفسی) در جامعه می‌شوندen.wikipedia.org. در ایران نیز گهگاه این شایعات به گوش رسیده و مثلاً ادعا شده بود که خطوط سفید مشاهده‌شده بر فراز برخی شهرها بخشی از آزمایش‌های شیمیایی روی مردم استaviationarticles.ir. البته این قبیل ادعاها پایه و منبع معتبری نداشته و صرفاً بازتاب گمانه‌زنی‌های منتشرشده در فضای مجازی است.

بررسی علمی واقعیت «کیم‌ترایل»

از دید جامعه علمی و نهادهای معتبر هواشناسی و هوانوردی، هیچ شواهد علمی معتبری برای وجود «کیم‌ترایل» یافت نشده است و تمامی این ادعاها رد شده‌اندen.wikipedia.org. درواقع مطالعات نشان می‌دهند کنتریل‌های دیرپا کاملاً با توضیحات علمی معمول قابل توجیه هستند و نیازی به فرضیهٔ اضافه کردن مواد مرموز ندارندen.wikipedia.org. همان‌طور که پیش‌تر گفته شد، چنانچه رطوبت هوا در ارتفاع پرواز بالا باشد، یک کنتریل می‌تواند به‌طور طبیعی ساعت‌ها پابرجا بماند و گسترش پیدا کندrmets.org. فرضیه توطئه‌پردازان که «کنتریل واقعی باید سریع ناپدید شود» از اساس نادرست است، زیرا علم جوّ نشان می‌دهد پایداری یا محوشدن رد هواپیما صرفاً تابع رطوبت و دمای هوا است نه چیز دیگرepa.gov. به علاوه، آنالیز ترکیب شیمیایی ذرات و قطرات آب حاصل از کنتریل‌ها هیچ نشانه غیرعادی (مثل وجود فلزات سنگین یا مواد سمی ناشناس) را نشان نداده است. در اولین پژوهش دانشگاهی منتشرشده پیرامون این موضوع (۲۰۱۶)، از ده‌ها دانشمندAtmospheric Chemistry نظرسنجی شد و ۷۶ نفر از ۷۷ نفر اظهار داشتند که «هیچ مدرکی از یک برنامه پاشش شیمیایی سری در اتمسفر ندیده‌اند»universityofcalifornia.edu. این پژوهش که در ژورنال Environmental Research Letters چاپ شده، نتیجه می‌گیرد که تقریباً همه متخصصان امر، وجود «کیم‌ترایل» را رد می‌کنند و موارد ادعایی را همان کنتریل معمولی می‌دانندuniversityofcalifornia.eduen.wikipedia.org.

یکی از ادعاهای رایج تئوری کیم‌ترایل این است که گویا سوخت هواپیما حاوی عناصر فلزی همچون باریم یا آلومینیوم برای ایجاد آن خطوط سفید است. این ادعا از منظر فنی بی‌اساس است، چرا که اصولاً سوخت جت فاقد ترکیبات فلزی سنگین است و وجود چنین موادی می‌تواند به موتور جت آسیب جدی برساندfaa.gov. بررسی ترکیب سوخت جت نشان می‌دهد که اجزای اصلی آن هیدروکربن‌های نفتی است و فلزاتی مانند آلومینیوم یا باریم به هیچ وجه جزو ترکیبات عادی سوخت هواپیما نیستندfaa.gov. همچنین اگر منظور، افزودن این مواد از طریق مخازن جداگانه و نازل‌های پاشش باشد، چنین سامانه‌ای در ساختار هواپیماهای مسافربری وجود ندارد و نصب مخفیانه آن در تعداد بسیار زیادی هواپیما در سراسر جهان عملی به‌غایت پیچیده و پرهزینه است که شواهدی از آن در دست نیست.

نکته مهم دیگر، عدم کارایی انتشار مواد از ارتفاع بسیار بالا است. اکثر هواپیماهای جت در ارتفاع حدود ۱۰ کیلومتر یا بالاتر عمل می‌کنند؛ هر ماده‌ای که در این ارتفاع به هوا رها شود، قبل از رسیدن به سطح زمین در حجم عظیمی از جو پخش و رقیق می‌شود و تاثیرگذاری مستقیم خود را از دست می‌دهدrmets.org. حتی دولت‌ها برای بارورسازی ابرها (که نوعی تغییر آب‌وهوا است) از هواپیماهای کوچک در ارتفاع نسبتاً پایین (داخل ابرهای هدف) استفاده می‌کنند، نه از هواپیمای جت در استراتوسفر. به بیان دیگر، اگر کسی بخواهد جمعیت شهری را تحت تأثیر ماده‌ای قرار دهد، منطقاً آن را در نزدیکی همان شهر و در ارتفاع پایین اسپری می‌کند نه ۱۰ کیلومتر بالاتر از سطح زمین که باد ممکن است آن را صدها کیلومتر دورتر ببردrmets.org.

از منظر شواهد تجربی نیز، افزایش تعداد کنتریل‌ها در دهه‌های اخیر دلایل شناخته‌شده‌ای دارد. مهم‌ترین عامل، رشد صنعت هوانوردی و افزایش تعداد پروازها است که طبیعتاً تعداد دفعات تشکیل کنتریل را بیشتر کرده استuniversityofcalifornia.edu. عامل دیگر می‌تواند تغییرات اقلیمی باشد؛ برخی پژوهشگران اشاره کرده‌اند که با گرم‌شدن زمین، هوای لایه‌های بالا نیز مرطوب‌تر شده و احتمال شرایط فوق‌اشباع (مناسب تشکیل کنتریل پایدار) بیشتر می‌شودuniversityofcalifornia.edu. بنابراین، ظهور مکررتر کنتریل‌های پهن و پایدار می‌تواند پیامد غیرمستقیم افزایش سفرهای هوایی و تغییرات اقلیمی باشد، نه نشانه یک برنامه مخفی.

در پایان باید تأکید کرد که نهادهای علمی و رسمی بارها به صراحت وجود تئوری کیم‌ترایل را تکذیب کرده‌اند. برای مثال، در سال ۲۰۰۰ میلادی چند سازمان معتبر آمریکا (از جمله سازمان حفاظت محیط زیست (EPA)، اداره هوانوردی فدرال (FAA)، ناسا و اداره ملی اقیانوسی و جوی (NOAA)) به طور مشترک بیانیه‌ای در رد شایعات کیم‌ترایل منتشر کردندen.wikipedia.org. این بیانیه و به‌روزرسانی‌های بعدی آن (مثلاً در سال 2015 و 2025) صراحتاً اعلام می‌کنند که خطوط سفید مشاهده‌شده پشت هواپیماها همان کنتریل‌های عادی ناشی از تراکم بخار آب هستند و هیچ مدرکی دال بر پاشش سازمان‌یافته مواد شیمیایی وجود نداردen.wikipedia.org. البته اذعان می‌شود که اسپری مواد شیمیایی از هواپیماها به خودی خود امر عجیبی نیست؛ منتها موارد شناخته‌شدهٔ آن محدود به کاربری‌های مشروع و مستند نظیر سم‌پاشی هوایی مزارع یا اطفاء حریق جنگل‌ها است که توسط هواپیماهای ویژه در ارتفاع پایین انجام می‌شودepa.gov. این موارد کاملاً عمومی و تحت نظارت هستند و ربطی به پرواز هواپیماهای جت تجاری در ارتفاع کروز ندارندepa.gov. بنابراین هرگونه نگرانی درباره مشاهده خطوط سفید در آسمان را باید با دانش علمی روز پاسخ گفت: آنچه دیده می‌شود ابرهایی از جنس آب یخ‌زده است که تحت شرایط جوی مناسب توسط هواپیما ایجاد شده‌اند، همین و بس.

جمع‌بندی

کنتریل‌ها یک پدیده شناخته‌شده و قدیمی جوی هستند که از ابتدای عصر هوانوردی مشاهده شده‌اند – گزارش‌های تاریخی از مشاهده پس‌دمه هواپیما حتی به پروازهای دهه ۱۹۲۰ میلادی برمی‌گرددduluthnewstribune.com. این خطوط سفید زیبا در واقع ابرهایی مصنوعی اما بی‌ضررند که محصول جانبی پرواز هواپیماهای جت به‌شمار می‌روند. تشکیل کنتریل‌ها توضیح علمی روشنی دارد: آب حاصل از احتراق سوخت هواپیما در هوای سرد طبقات بالا میعان و منجمد شده و رد ابری ایجاد می‌کندepa.gov. بسته به شرایط جو، این رد ممکن است زودگذر یا ماندگار باشدepa.gov. کنتریل‌های پایدار خود موضوع تحقیقاتی در حوزهٔ تغییر اقلیم هستند، زیرا می‌توانند با افزایش پوشش ابر در ارتفاع بالا نقش جزئی در گرمایش جهانی داشته باشندepa.gov. از سوی دیگر، نظریه‌های توطئه‌آمیز پیرامون کنتریل‌ها (معروف به کیم‌ترایل) هیچ مبنای علمی‌ای ندارند و توسط شواهد متعدد رد شده‌اندen.wikipedia.org. سازمان‌های معتبر هواشناسی و هوانوردی تأکید کرده‌اند که کنتریل‌ها صرفاً محصول فیزیکی شرایط جوّی هستند و ارتباطی با پخش عمدی مواد سمی ندارندen.wikipedia.org. بنابراین بهترین راه مواجهه با چنین شایعاتی، اطلاع‌رسانی علمی و تبیین سازوکار واقعی این پدیده است تا هر بیننده آسمان آگاه باشد که این خطوط سفید، قلم‌موی نامرئی طبیعت است که با گذر هواپیما بر لوح آبی آسمان نقش می‌بندد.

منابع: منابع مورد استفاده در تدوین این مطلب شامل سازمان‌های معتبری مانند EPAepa.govepa.gov و FAAfaa.gov، انجمن‌های علمی (مانند انجمن هواشناسی سلطنتی بریتانیاrmets.orgrmets.org) و مقالات پژوهشی و آموزشی (NASA Earthdataearthdata.nasa.govearthdata.nasa.gov، دانشگاه کالیفرنیاuniversityofcalifornia.eduuniversityofcalifornia.edu و … ) بوده‌اند. این منابع معتبر، اطلاعات دقیق فیزیکی و شیمیایی درباره نحوه تشکیل کنتریل‌ها و نیز پاسخ علمی به ادعاهای شبه‌علمی را فراهم کرده‌اند.